Малазияның солтүстік-оңтүстік тас жолдары

Кіріспе

Малайзиядағы екі ірі мемлекетаралық тас жолдардың біріккен атауы.

Бұл тас жолдар 1977 жылы сол кездегі басты солтүстік-оңтүстік бағыты болған 1-ші федералдық тас жолдағы тығындардың өсуіне байланысты жоспарланды. Дегенмен, экономикалық белгісіздіктер мен жоғары құн 1981 жылға дейін құрылысты бастауға мүмкіндік бермеді. Тас жол 1982 жылдан бастап бөлігімен ашыла бастады, бірақ сол кездегі экономикалық төмендеу құрылыстың тоқтауына және жұмысты толығымен жекешелендіруге әкеп соқты. Тас жолдар 1994 жылы толық аяқталды, ал пайдалануға берілген бөлімдерден алынған ақылар құрылыстың қалған бөлігін қаржыландырды.

Шолу

Солтүстік-Оңтүстік тас жолы 2 негізгі бағытқа бөлінеді: солтүстік бағыты (E1 бағыты) және оңтүстік бағыты (E2 бағыты). Екі бағыт та Джохор-Бахрудан Букит-Каю-Хитамға дейінгі 1-ші федералдық тас жолына параллель жүреді. Әрбір тас жол бөлігі Куала-Лумпурдан тас жолдың ең алыс нүктесінен басталады. E2 Селангор-Куала-Лумпур шекарасында аяқталса, E1 Букит Ланжанда аяқталады, содан кейін қалаға Жаңа Кланг аңғарының тас жолы арқылы өтеді, ол да E1 бағыты ретінде тіркелген. E1 және E2 тас жолдары Солтүстік-Оңтүстік тас жолының орталық байланысы арқылы біріктірілген. Тас жолдың көп бөлігі JKR R6 жобалау стандарттары бойынша салынған, бұл стандарттар Arahan Teknik 8/86: Жолдардың геометриялық дизайны жөніндегі нұсқаулықта (бақыланатын кіруі бар тас жол, жобалық жылдамдық шегі 120 км/сағ және қатар ені 3,5 м) көрсетілген. Жаңа тас жолды салу туралы ұсыныс 1-ші федералдық тас жолындағы ауыр жүктемелердің нәтижесінде туындады. Жобаның жоғары құнына байланысты, тас жолды жекешелендіру және жол төлемі енгізу жоспарланған, бірақ үкімет шақырған мердігерлердің ешқайсысы сол кездегі экономикалық белгісіздікке байланысты жұмысты орындауға келіспеді, сондықтан жоспар іске аспады. Сол кезде, 1982-1988 жылдар аралығында тас жолдың барлық құрылыс жұмыстарын Малайзия тас жолдары басқармасы жүзеге асырды, кейін 1988 жылдың 13 мамырында Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad компаниясына берілді. Тас жолдың құрылысы кезең-кезеңмен жүргізілді. Құрылыс жұмыстары жүрген кезде, тас жолдың бөліктері аяқталғаннан кейін қозғалысқа ашылып, құрылыс жұмыстарын қаржыландыруға көмектесті. Jitra–Bukit Kayu Hitam бөлігі қазіргі 1-ші федералдық тас жолының бөлігін жаңарту ретінде, ішінара бақыланатын кіру және деңгейдегі қиылыстармен бөлінген тас жолға айналды. 1985 жылы Jitra–Bukit Kayu Hitam бөлігі аяқталды. Сонымен қатар, 27,3 км-лік Скудай тас жолы Жохор-Бахруда оңтүстікке қарай 1-ші бағытты жаңарту ретінде салынды. Ақы төлемақы алынатын жолда Сенай және Джохор көпірінде екі төлемақы алаңы болды. Алайда, Джохор-Бахрудың қарқынды қалалық дамуы Скудай тас жолын FT1 Солтүстік-Оңтүстік E2 тас жолының бөлігіне қосуға жарамсыз етті, себебі Скудай тас жолы FT1 бақыланатын кіруді қамтамасыз ететін тас жол емес. Дегенмен, ақы төлемақы алынатын жол және Солтүстік-Оңтүстік тас жолы Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad компаниясымен сатып алынды. Сенайдағы төлемақы алу тоқтатылғаннан кейін, тас жол Малайзияның қоғамдық жұмыстар департаментімен күтіліп келді. Джохор көпіріндегі төлемақы алаңы 2008 жылға дейін жұмыс істеді. Жекешелендіру келісімі Highway Concessionaires Berhad компаниясының құрылуына әкелді, ол кейіннен Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad (PLUS) компаниясына айналды. PLUS 1998 жылдың наурызынан бастап LLM компаниясынан Солтүстік-Оңтүстік тас жолының құрылысын, пайдалануын және күтімін, сондай-ақ Skudai FT1 тас жолын өз мойнына алды. Солтүстік-Оңтүстік тас жолы жобасы 1988 жылы жекешелендірілгеннен кейін құрылыс жұмыстары қарқынды жүрді. PLUS компаниясы алғаш рет 1989 жылдың 5 сәуірінде Ayer Keroh–Pagoh бөлігін аяқтады. 1990 жылдың наурызына дейін PLUS компаниясы Солтүстік-Оңтүстік және Солтүстік Кланг аңғарындағы тас жолдарды салу бойынша 40 азаматтық құрылыс келісімшартын жасады. 1992 жылдың мамырында UEM компаниясы концессиялық келісімде белгіленген 1995 жылдың мамырына дейінгі мерзімнен бұрын Солтүстік-Оңтүстік тас жолын салуды жеделдетті. 1992 жылға қарай PLUS 4,7 миллиард RM сомасына 41 келісімшарт жасады. 31 км-лік Жаңа Кланг аңғарының E1 тас жолы 1993 жылдың 11 қаңтарында ашылды, ол Кланг аңғарының ірі қалаларын Солтүстік-Оңтүстік тас жолының солтүстік бағытымен байланыстырады. Қалған бөліктер біртіндеп ашылды, содан кейін бүкіл тас жол толық аяқталып, 1994 жылдың наурыз айында пайдалануға берілді. Тас жол 1994 жылдың 8 қыркүйегінде Малайзияның сол кездегі премьер-министрі Тун доктор Махатхир бин Мохамадтың ресми ашылуымен ашылды. 1994 жылы Солтүстік-Оңтүстік тас жолы аяқталғаннан кейін, тас жол 1-ші федералдық тас жолының орнына Малайзия түбегіндегі негізгі магистраль ретінде тағайындалды.

The North–South Expressway is divided into 2 main routes – the northern route (route E1) and the southern route (route E2). Both routes run parallel to the federal route 1 from Johor Bahru to Bukit Kayu Hitam. Each component expressway begins at the furthest end of the expressway from Kuala Lumpur. While the E2 terminates at the Selangor–Kuala Lumpur border, the E1 ends at Bukit Lanjan before proceeding to the city via the New Klang Valley Expressway, which is also gazetted as route E1. The E1 and E2 expressways are linked together via the North–South Expressway Central Link, E6. While most of the expressway was construct according to JKR R6 design standards being defined in the Arahan Teknik 8/86: A Guide on Geometric Design of Roads (controlled access expressway with design speed limit of 120 km/h and lane width of 3.5 m), the Jitra–Bukit Kayu Hitam section does not adhere to the JKR R6 standards and was grandfathered as part of the E1 expressway, as the section was constructed before the Arahan Teknik 8/86 was published by the Malaysian Public Works Department in 1986. The proposal to build the new highway was mooted as a result of the severe congestion along the Federal Route 1. Because of the large cost of the project, the highway was planned to be privatised and tolled, but none of the constructors being invited by the government were willing to do the job due to economic uncertainties at that time and the plan could not be materialised. At that time, all construction works of the expressway between 1982 and 1988 was solely administered by Malaysian Highway Authority before being transferred to Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad on 13 May 1988. The construction of the expressway was done in stages. As the construction works continued, segments of the highway were opened to traffic as they were finished to help fund the construction works. The Jitra–Bukit Kayu Hitam section was constructed as an upgrade of the existing Federal Route 1 section into a divided highway with partial access control and at grade intersections. then followed by the Jitra–Bukit Kayu Hitam section in 1985. Meanwhile, the 27.3 km Skudai Highway was constructed in Johor Bahru as another upgrade of route 1 in the south. The toll road had two toll plazas at the Senai and at the Johor Causeway. The extensive urbanisation of Johor Bahru however had rendered the Skudai Highway FT1 to be unsuitable to become a part of the North–South Expressway E2, as the Skudai Highway FT1 is not a controlled access highway. Nevertheless, the toll road and the North–South Expressway were acquired by Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad. After the toll collection at Senai was abolished, the highway had been maintained by the Malaysian Public Works Department. The Johor Causeway toll plaza remained in operation until 2008, The privatisation agreement had led to the formation of Highway Concessionaires Berhad which would later become Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad (PLUS). PLUS took over the construction, operation and maintenance jobs of the North–South Expressway from LLM starting from March 1998, together with the Skudai Highway FT1. After the North–South Expressway project was privatised in 1988, the construction work progress continued at a faster pace. The first section completed by PLUS was the Ayer Keroh–Pagoh section on 5 April 1989. By March 1990, PLUS had given 40 civil works contracts for the construction of the North South Expressway and the North Klang Valley Expressway. In May 1992, UEM began accelerating the construction of North South Expressway, ahead of the deadline of the concession agreement set for May 1995. By 1992, PLUS had already given 41 contracts worth RM 4.7 billion. The 31 km New Klang Valley Expressway (NKVE) E1 was opened on 11 January 1993, connecting major cities in the Klang Valley with the North–South Expressway northern route. The remaining sections were opened gradually until the entire expressway was fully completed and opened in March 1994. The expressway was officially opened on 8 September 1994 by Malaysian prime minister at that time, Tun Dr. Mahathir bin Mohamad. After the North–South Expressway was completed in 1994, the expressway took the role of the Federal Route 1 as the main backbone route in Peninsular Malaysia.

Ескерткіштер

Солтүстік-Оңтүстік тас жолының монументі 1994 жылдың 8 қыркүйегінде Селангор штатының Раванг қаласының жанындағы Раванг демалыс және қызмет көрсету аймағында (Солтүстік бағытында) орнатылды. 1994 жылдың 8 қыркүйегінде Солтүстік-Оңтүстік тас жолын ресми ашумен байланысты Малайзияның төртінші премьер-министрі Тун доктор Махатхир Мохаммадтың жинаған құжаттары салынған капсула орнатылды. Капсула 2038 жылдың 31 желтоқсанында PLUS Expressways компаниясының Солтүстік-Оңтүстік тас жолын пайдалануға берген концессиясының мерзімі біткеннен кейін ашылатын болады. Монументтің бетіне малай тілінде мәтін жазылған. Ағылшын тіліндегі нұсқасы былай делінген: "Бұл монумент Солтүстік-Оңтүстік тас жолын салудағы сәттің шыңына символдық бейнелейді. Таиландпен шектесетін Букит Каю Хитамнан басталып, Сингапурмен шектесетін Джохор Бахруға дейінгі 848 шақырымдық тас жолдың салынуы – тамаша жетістік. Мемлекеттік және жеке сектордың біріккен күш-жігерінің нәтижесінде осы жетістікке қол жеткізудің тиімді жолы да әсерлі. Бұл тас жол Малайзиялық автомобиль жолдары басқармасының бірлескен еңбегінің нәтижесі болып табылады, бұл заңды орган ерте жоспарлауды бастап, құрылыс жұмыстарын жүргізді, ал Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad (PLUS) (Солтүстік-Оңтүстік тас жолы жобасы) жеке компаниясы тас жолды қаржыландыруға, жобалауға, салуға, пайдалануға және күтіп ұстауға концессия алды. Мұндай күш-жігер түрлі қиындықтарды жеңіп, арманды шындыққа айналдырды. Бұл үкіметтің табысы және Малайзиялықтардың қаржыландырып, сәтті пайдаланатын ұлттық күш-жігері. Бұл монумент сонымен қатар үкімет басшыларының, мемлекеттік қызметкерлердің, бизнес өкілдерінің, қаржы институттарының, кеңесшілердің, инженерлердің және мердігерлер мен жұмысшылардың еңбегін еске алады, олардың осы жобаны табысқа жеткізудегі қиындықтарға қарсы тұрудағы маңызды рөлі зор болды. Бұл тас жолды пайдаланатындар құрылыс жұмысына қатысқан барлық тараптарға ризашылық білдіріп қана қоймай, сонымен қатар ұлттық дамуға осы тас жолдың қосқан үлесін де бағалай алады."

The North–South Expressway Monument was erected at Rawang Rest and Service Area (R&R) (North bound) near Rawang, Selangor on 8 September 1994. A capsule was put in place that contains documents that have been cultivated by the fourth prime minister of Malaysia, Tun Dr Mahathir Mohammad in conjunction with the official opening of the North–South Expressway on 8 September 1994. The capsule will be released after the expiry of the concession of the North–South Expressway by PLUS Expressways on 31 December 2038. The monument is inscribed in Malay. The English version reads:
"This monument symbolizes the pinnacle of successful for the construction of the North–South Expressway that connects Bukit Kayu Hitam bordering with Thailand in the North to Johor Bahru in the Causeway bordering with Singapore in the South. The construction of the 848km expressway, across the peat swamps and forests and hill untapped granite hills, is an amazing achievement. Also impressive is the pragmatic way in which the combined efforts between the public and private sectors has resulted in this achievement. The expressways is the result of joint efforts of the Malaysian Highway Authority, a statutory body, which has been planned early and begin construction, with the Projek Lebuhraya Utara Selatan Berhad (PLUS) (North–South Expressway Project), a private company that was awarded concessions to finance, design, construct, operate and maintain the expressways. Such efforts shows an improvement visions into a reality after across a variety of challenges that threaten to stop. It acknowledged the success of the Government and represents a national effort funded and operated successfully by Malaysians. This monument also commemorates the efforts of leaders of the Government, public services, businesses, financial institutions, consultants, engineers and consultants, as well as contractors and labours, which has played an important role in facing their challenges and bring this project to a level of success. Those who use this expressway will be expected not only to enjoy the various parties in the construction efforts, but also can even appreciate this expressway contribution towards national development."

Алты жолақты кеңейту жұмыстары

Көлік қозғалысын жақсарту мақсатында Slim River-ден Tanjung Malim-ге, Tanjung Malim-ден Rawang-ке (солтүстік бағыты), Seremban-ден Senawang-ке және Senawang-ден Ayer Keroh-ке (оңтүстік бағыты) дейінгі учаскелерді жаңарту жоспарлары үкімет тарапынан бекітілді. Жұмыс 2007 жылы аяқталды.

Куала-Лумпур мен Пененг арасындағы жол қатынасы (Ipoh North (Jelapang) Ipoh South)

2009 жылы Ипох арқылы үздіксіз қозғалыс үшін Джелапанг және Ипох Оңтүстік жол ақысы қабылдау орындары бұзылды. Бұл әр тараптан екі жергілікті экспресс жолағының салынуы арқылы іске асырылды, оларға тек 138 Ипох Оңтүстік шығу (солтүстік бағыттағы қозғалыс үшін) және 141 Ипох Солтүстік шығу (оңтүстік бағыттағы қозғалыс үшін) арқылы ғана қол жеткізуге болады. Сондықтан Ипох қаласындағы жол ақысы қабылдау орындары жергілікті экспресс жолақтарының екі шетіне көшірілді. Екі жол ақысы қабылдау орнын бұзу туралы шешім Джелапанг жол ақысы қабылдау орнында болған жазалау оқиғаларының нәтижесінде қабылданды. 1987 жылдың 28 қыркүйегінде жол ақысы қабылдау орны ашылғаннан бері, төмен қарай келе жатқан ауыр көліктердің тежегіштерінің күрт тоқтаудан істен шығуына байланысты көптеген апаттар тіркелді. 2008 жылдың 7 маусымында ескі Джелапанг жол ақысы қабылдау орнының орнына жаңа Ипох Солтүстік жол ақысы (оңтүстік бағыт) қозғалысқа ашылды, ал 2008 жылдың 15 тамызында солтүстік бағыт ашылды. 2009 жылдың 14 шілдесі сағат 11:00-ден бастап Куала-Лумпур – Пенанг транзиттік қозғалысы қозғалысқа ашылды. Ипох Солтүстік (Джелапанг) және Ипох Оңтүстік аралығының ашылуымен, тас жол пайдаланушылары енді Ипох Солтүстік және Ипох Оңтүстік жол ақысы қабылдау орындарында тоқтауға міндетті емес.

Төртінші жолақты қосу

2010 жылдың шілдесінде PLUS Expressways Berhad операторы үкіметтің шосседегі белгілі бір бөліктерінде төртінші қатарды салуға байланысты келісімшарттарды тапсырғанын хабарлады, атап айтқанда Шах Аламнан Джалан Дутаға, Шах Аламнан Раванға және Нилаи (Солтүстік) қаласынан Порт Диксонға дейін. Бұл жоба бойынша жаңарту жұмыстары 2012 жылдың қазан айында басталды және 2015 жылы аяқталды.

LED жарық жаңартулары

Plus Expressways Berhad компаниясы ескі натрийлі шамдарды жиі қажет болған жағдайда жаңа LED шамдарға ауыстырып отырады. Солтүстік-Оңтүстік магистралінің оңтүстік бағытындағы Сундай Беси алым төлеу орнынан Налай Утараға дейінгі және Солтүстік-Оңтүстік магистралінің Орталық бөлігінің жарықтандыруының көп бөлігі жаңартылды. Солтүстік-Оңтүстік магистралінің солтүстік бағытында өткір бұрылыстар мен қауіпті учаскелерге қосымша жарықтандыру орнатылды. (Гуа Темпурунг және Куала Кангсар-Желапанг учаскелері – екеуі де қауіпті бұрыштармен таулы жолдар.)

RFID тегін қосу

2021 жылдың 16 желтоқсанында Солтүстік-Оңтүстік тас жолы өзінің MyRFID RFID тегі желісін толықтырып, Малайзия түбегінің батыс жағалауындағы барлық ақылы жолдарда MyRFID төлем қабылдау пункттері пайда болды.

Ерекше оқиғалар

1996 жылғы 6 қаңтарда 303,8 шақырымдағы жер көшкіні салдарынан жүк көлігінің жүргізушісі қаза тапты. Жер көшкіні болған ескі жол бөлігі пайдаланудан шығарылып, Гопенг, Перак маңында жаңа жол салынды. 2007 жылғы 13 тамызда Перак штатының Чангатт Джеринг қаласының жанындағы автобус апатынан 20 адам қаза тапты. 2008 жылғы 27 наурызда Сингапурлық 4 адамнан тұратын отбасы Жохор штатының Танккак қаласының жанындағы Солтүстік-Оңтүстік тас жолындағы апатта қаза тауып, 2 айлық сәбиін жалғыз қалдырды. 2008 жылғы 7 желтоқсанда 10 жолаушы Танккак пен Пагох, Жохор арасындағы 146,8 шақырымдағы автобус апатынан қаза тапты. 2009 жылғы 13 сәуірде Селангор штатының Раванг қаласының жанындағы 443-ші шақырымда екі қабатты экспресс автобусы апатқа ұшырап, 6 адам қаза тапты. 2009 жылғы 26 желтоқсанда Ипохқа жақын, Ипох Оңтүстік төлем алаңынан 8 шақырым қашықтықтағы 272,8 шақырымда солтүстіске қарай бағытталған екі қабатты экспресс автобусы жол бөлігішін соғып, 10 жолаушы қаза тауып, 2 адам жарақат алды. 2010 жылғы 10 қазанда Малаккадағы Симпанг Ампат айырығының жанындағы 223-ші шақырымда екі автобус, үш жеке автомобиль және бір микроавтобус қатысқан жол апатынан 12 адам қаза тауып, 50-ден астам адам жарақат алды. 2022 жылғы 12 мамырда Куала-Кангсардағы 246-шы шақырымда екі тіркемелік жүк көлігінің қатысуымен болған апатта 5 Сұлтан Азлан Шах университетінің студенті қаза тапты.

Аварияларды азайту бойынша қабылданған шаралар

Көптеген ауыр көліктерге заң бойынша сағатына 80–90 км жылдамдықпен жүруге рұқсат етіледі. Көлік ағынының үздіріліссіз болуы үшін екі жолақ жеткіліксіз екенін ескере отырып, осы тас жолдағы қазалық жағдайлардың көбеюіне байланысты жылдам жол кеңейтілуде. Аварияларды алдын алу мақсатында, жақында 110 км/сағ жылдамдықпен жүретін екі жолақты автомобиль жолын үш жолақтыға дейін жаңарту туралы шешім қабылданды, бірақ таңдалған учаскелерде оны төрт жолаққа дейін кеңейту үшін қосымша жолақ салынды.

Жазбалар

Солтүстік-Оңтүстік тас жолы – Малайзияның алғашқы және ең ұзын тас жолы. Менора туннелі – Солтүстік-Оңтүстік тас жолының солтүстік бағытындағы, Желапаңға жақын орналасқан туннель. Салынысымен бірге ол Малайзиядағы ең ұзын тас жол туннелі болған. Малайзиядағы ең ірі ақы төлеу алаңы – Пенанг екінші көпірінің E28 трассасындағы Бандар Кассия PLUS ақы төлеу алаңы (Gateway Arch Toll Plaza), онда 28тен астам қадам (мотоциклдерге арналған қосымша ақы төлеу алаңшаларын есептемегенде) бар. Екінші ірі ақы төлеу алаңы – Солтүстік-Оңтүстік тас жолының оңтүстік бағытындағы E2 трассасындағы Сунгай Беси ақы төлеу алаңы, онда 18нен астам қадам бар (қосымша ақы төлеу кассаларын есептемегенде). Тас жолындағы ең ұзын көпір – Сунгай-Перак көпірі (Жамбатан Сұлтан Азлан Шах). Солтүстік-Оңтүстік тас жолының оңтүстік бағытында 1987 жылы ашылған Айер Керох демалыс және қызмет көрсету аймағы – тас жолдағы алғашқы демалыс және қызмет көрсету аймағы. Солтүстік-Оңтүстік тас жолы – Малайзиядағы көпірдегі мейрамханаларды ұсынатын алғашқы тас жол. NSE желісіндегі ең ұзын эстакадалық көпір – Бату-Тига эстакадалық көпірі. Тас жолының ең қымбат бөлігі – Гопенг-Тапах учаскесі. Оның құны 200 миллион ринггит, шамамен 20 миллион ринггит километрлік қашықтыққа. Көл жағалауларын нығайту осы құнның өсуіне басты себепкер. Солтүстік-Оңтүстік тас жолы желісінің ең ұзын бөлігі – Паго-Йонг Пэнг (Солтүстік) учаскесі. Бұл 47 шақырымдық учаске Маокил тауы мен Сери Медан және Сунгай Саранг Буайя жазықтарынан өтеді. USJ демалыс және қызмет көрсету аймағындағы PLUS Speedway (бұрынғы ELITE Speedway) – Солтүстік-Оңтүстік тас жолының орталық бөлігіндегі Малайзиядағы алғашқы тас жол гоу-карт трассасы. Солтүстік-Оңтүстік тас жолы Азия тас жол желісінің Малайзия бөлігінің 80% құрайды, атап айтқанда Азия тас жол желісі 2. Бұл маршрутқа Малайзиядағы басқа да тас жолдар – Жохор-Бахру шығыс айналма жолы және Жохор-Коузвей кіреді. Солтүстік-Оңтүстік тас жолының оңтүстік бағытындағы Налай Лейби маңындағы Налай мемориалдық саябағы – Малайзиядағы алғашқы жабық ақы төлеу жүйесіндегі қоғамдық мемориалдық саябақ. Айер Керох үсті көпір мейрамханасындағы (OBR) PLUS Art Gallery – Малайзиядағы алғашқы тас жол сурет галереясы. Кемпас тас жолы (Жохор штатының J3 тас жолы) – тас жол желісімен айналысатын PLUS Expressway Berhad компаниясы салған жалғыз штаттық тас жол. Солтүстік-Оңтүстік тас жолының оңтүстік бағытындағы Мачап демалыс және қызмет көрсету аймағы (солтүстікке қарай) – 2008 жылдың ортасында жаңартылғаннан кейін Малайзиядағы алғашқы толық кондиционерленген демалыс аймағы. Перак штатындағы Солтүстік-Оңтүстік тас жолының E1 солтүстік бағытындағы Сунгай-Перак демалыс және қызмет көрсету аймағы (оңтүстікке қарай) – Малайзия тас жолдарындағы «Жасыл жол» деп аталатын экологиялық басқару тақырыбы бар алғашқы демалыс және қызмет көрсету аймағы. PLUSMiles – Малайзия тас жолдарындағы алғашқы және жалғыз ақы төлеу жеңілдіктері бағдарламасы. Малайзиядағы ең ұзын жабық ақы төлеу жүйесі – Юру ақы төлеу алаңынан Скудай ақы төлеу алаңына дейін (бұрын Ипох Оңтүстік ақы төлеу алаңынан Скудай ақы төлеу алаңына дейін), ол Солтүстік-Оңтүстік тас жолының E1 солтүстік бағыты, Жаңа Кланг Валлесі тас жолының E1 трассасы, Солтүстік-Оңтүстік тас жолының орталық бөлігі E6 және Солтүстік-Оңтүстік тас жолының оңтүстік бағыты E2 арқылы өтеді. Солтүстік-Оңтүстік тас жолының E1 солтүстік бағыты – Ипохтың Желапаң қаласының жанында жүк көліктері үшін авариялық тоқтау алаңы бар Малайзиядағы жалғыз тас жол.

North–South Expressway is Malaysia's first long distance expressway as well as Malaysia's longest expressway. Menora Tunnel, an tunnel on the North–South Expressway northern route near Jelapang, was once Malaysia's longest highway tunnel at the time of its construction. The largest toll plaza in Malaysia is Bandar Cassia PLUS Toll Plaza (Gateway Arch Toll Plaza) in Penang Second Bridge E28 with over 28 lanes (excluding additional motorcycle toll plaza). The second largest toll plaza is Sungai Besi Toll Plaza in North–South Expressway southern route E2 with over 18 lanes (excluding additional toll booths). The longest bridge along the expressway is Sungai Perak Bridge (Jambatan Sultan Azlan Shah) with the length of The first rest and service area on the North–South Expressway is the Ayer Keroh Rest and Service Area in the North–South Expressway southern route opened in 1987. North–South Expressway is the first expressway in Malaysia that provides overhead bridge restaurants. The longest flyover bridge along the NSE network is Batu Tiga flyover in the North–South Expressway Central Link. The most expensive section of the expressway is the Gopeng–Tapah section. At RM200 million, it costed any average of RM 20 million per kilometre. Embankment strengthening is the major contributor for this escalating cost. The longest stretch of the North–South Expressway network is the Pagoh–Yong Peng (North) section. This 47 kilometre stretch passing Mount Maokil and the plains of Seri Medan and Sungai Sarang Buaya. The PLUS Speedway (formerly ELITE Speedway) in USJ Rest and Service Area on North–South Expressway Central Link is the first highway go kart circuit in Malaysia. North–South Expressway forms 80% of Malaysian part of the Asian Highway Network, specifically Asian Highway Network 2 The other expressways in Malaysia included in the route are Johor Bahru Eastern Dispersal Link Expressway and Johor Causeway. The Nilai Memorial Park near Nilai Layby on North–South Expressway southern route is the first closed tolled expressway public memorial park in Malaysia. The PLUS Art Gallery in Ayer Keroh Overhead Bridge Restaurant (OBR) is the first highway art gallery in Malaysia. Kempas Highway (Johor State Route J3) is the only state route ever built by an expressway concessionaire company (PLUS Expressway Berhad). The Machap Rest and Service Area (northbound) at the North–South Expressway southern route is the first fully air conditioned rest area in Malaysia, after it was renovated during mid 2008. The Sungai Perak Rest and Service Area (southbound) at the North–South Expressway northern route E1 in Perak is the first rest and service area in the Malaysian expressway to have an eco management theme known as "The Green Trail" PLUSMiles is the first and only toll rebate loyalty programme in the Malaysian expressways. The longest closed toll collection system coverage in Malaysia is from Juru toll plaza to Skudai toll plaza (previously Ipoh South toll plaza to Skudai toll plaza), which runs through the North–South Expressway northern route E1, New Klang Valley Expressway E1, North–South Expressway Central Link E6 and North–South Expressway southern route E2. The North–South Expressway northern route E1 is the only expressway in Malaysia to have a runaway truck ramp near Jelapang, Ipoh.

Тораптық тізім

Қайырымдықтар тізімі үшін Солтүстік-Оңтүстік тас жолының Солтүстік маршрутын, Солтүстік-Оңтүстік тас жолының Орталық бөлігін және Солтүстік-Оңтүстік тас жолының Оңтүстік маршрутын қараңыз.

Еске алу шаралары

Pos Malaysia 1994 жылдың 10 қыркүйегінде Солтүстік-Оңтүстік тас жолының ашылуын атап өту үшін ескерткіш пошта маркаларын шығарды. Бұл маркалардың құны 30 сен, 50 сен және 1,00 RM болды.