Кариб тегіндес африкалықтар және олардың диаспорасы
Afro-Caribbean people
Кариб тегіндес афро-карибтар: Африкадан бастау алатын, тарихы құлдыққа дейін барып жететін ұлттар. Тұқымдастығы, мәдениеті, және Ұлыбританиядағы қауымдастығы туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Африка тегінен шыққан кариб халқы
Ұлыбританиядағы афро-кариб қауымдастығы
Caribbean people with African ancestry
the Afro Caribbean community in the United Kingdom
Афро-кариб халқы немесе Африка-кариб халқы – Африкадан толық немесе ішінара тегін іздейтін кариб халқы. Қазіргі афро-кариб халқының көпшілігі 15-19 ғасырлар аралығында Атлантикалық құл саудасы арқылы құл ретінде колониялық Карибке әкелінген африкалықтардан (негізінен Орталық және Батыс Африкадан) тараған. Олар негізінен әртүрлі қант плантацияларында және үй шаруашылықтарында жұмыс істеген. Этностық топтың басқа атаулары – қара кариб, афро немесе қара Батыс Үнді, афро немесе қара Антил. Афро-кариб термині кариб халқының өзімен пайда болған жоқ, алғаш рет 1960 жылдардың соңында еуропалық американдықтар қолданды. Бүгінгі таңда афро-карибтік ұрпақ негізінен Орталық және Батыс Африканың ата-бабалары болып табылады, сонымен қатар еуропалық, қытайлық, Оңтүстік Азия және американдық тегі де болуы мүмкін, өйткені ғасырлар бойы Кариб бассейнінің халықтары арасында аралас некелер мен одақтар кеңінен таралған. Бүгінде афро-кариб халқының көпшілігі ағылшын, француз және испан тілдерінде сөйлейтін Кариб елдері мен аумақтарында өмір сүруді жалғастырады, сонымен қатар АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция және Нидерланды сияқты Батыс әлемінің көптеген елдерінде үлкен диаспоралық қауымдастықтар бар. Кариб халқының көпшілігі христиан дінін ұстанады, бірақ кейбіреулері Африкадан шыққан немесе синкретикалық діндерді, мысалы Сантерия, Воду және Винтиді де ұстанады. Көптеген адамдар гаити креолі, ямайкалық патоисі, Сранантонго, Сент-Люсия креолі немесе Папиаменто сияқты креол тілдерінде сөйлейді. Отандық және диаспоралық халықтар қазіргі Африка, Кариб және Батыс қоғамдарына елеулі үлес қосып, танымал болған көптеген тұлғаларды өндірді; олардың қатарында Маркус Гарви және К. Л. Р. Джеймс сияқты саяси белсенділер, Аим Сезар және Франц Фанон сияқты жазушылар мен теоретиктер, АҚШ әскери басшысы және мемлекет қайраткері Колин Пауэлл, Усайн Болт, Тим Дункан және Дэвид Ортис сияқты спортшылар, сондай-ақ Боб Марли, Никки Минаж және Рианна сияқты музыканттар бар.
Afro Caribbean people or African Caribbean are Caribbean people who trace their full or partial ancestry to Africa. The majority of the modern Afro Caribbean people descend from the Africans (primarily from Central and West Africa) taken as slaves to colonial Caribbean via the trans Atlantic slave trade between the 15th and 19th centuries to work primarily on various sugar plantations and in domestic households. Other names for the ethnic group include Black Caribbean, Afro or Black West Indian or Afro or Black Antillean. The term Afro Caribbean was not coined by Caribbean people themselves but was first used by European Americans in the late 1960s. People of Afro Caribbean descent today are largely of Central and West African ancestry, and may additionally be of other origins, including European, Chinese, South Asian and Amerindian descent, as there has been extensive intermarriage and unions among the peoples of the Caribbean over the centuries. Although most Afro Caribbean people today continue to reside in English, French and Spanish speaking Caribbean nations and territories, there are also significant diaspora populations throughout the Western world, especially in the United States, Canada, United Kingdom, France and the Netherlands. Caribbean peoples are predominantly of Christian faith, though some practice African derived or syncretic religions, such as Santeria, Vodou and Winti. Many speak creole languages, such as Haitian Creole, Jamaican Patois, Sranantongo, Saint Lucian Creole or Papiamento. Both the home and diaspora populations have produced a number of individuals who have had a notable influence on modern African, Caribbean and Western societies; they include political activists such as Marcus Garvey and C. L. R. James; writers and theorists such as Aimé Césaire and Frantz Fanon; US military leader and statesman Colin Powell; athletes such as Usain Bolt, Tim Duncan and David Ortiz; and musicians Bob Marley, Nicki Minaj and Rihanna.
16-18 ғасырлар
Колумбиядан кейінгі дәуірде Кариб теңізіндегі архипелагтар мен аралдар Атлантиканың батысында африкалық диаспораның таралуының алғашқы орындары болды. Атап айтқанда, 1492 жылы Педро Алонсо Нино есімді африкалық испан теңізшісі Колумбтың кемелерінің бірін басқарып жүргені тіркелген. Ол 1499 жылы оралды, бірақ тұрақтанбады. XVI ғасырдың басында көбірек африкалықтар испандық Кариб колонияларының халқына қосыла бастады, кейде олар аралас текті бос адамдар немесе мерзімі белгілі қызметкерлер ретінде келді, бірақ көбінесе құл жұмысшылар мен қызметшілер ретінде пайда болды. Кариб теңізінде африкалық еңбекке деген сұраныстың артуының бір себебі – еуропалық отарлаушылар әкелген жаңа жұқпалы аурулар, қатал жағдайлар және соғыстардың салдарынан туатын тайино және басқа да жергілікті халықтардың жаппай қырылуы болды. XVI ғасырдың ортасына қарай, Батыс Африкадан Кариб теңізіне құл саудасы соншалықты пайдалы болды, Франсис Дрейк пен Джон Хокинс испан отаршылдық заңдарын бұзумен қатар, пираттықпен айналысуға дайын болды, Сьерра-Леонеден Испаниолаға (қазіргі Гаити мен Доминикан Республикасы) шамамен 1500 құлды күшпен тасымалдау үшін. XVII және XVIII ғасырларда Кариб бассейніндегі еуропалық отаршылдық даму, қант қамысын өсіру және өңдеу үшін плантациялық құлдыққа үлкен тәуелділікке түсті. XVIII ғасырдың соңына дейін көптеген аралдарда құл африкалық-карибдіктердің саны еуропалық қожайындарынан әлдеқайда басып өтті. Сонымен қатар, әсіресе француз аралдарында, аралас нәсілді адамдарға белгілі бір құқықтар берілген, бос түрлі-түсті адамдардың тобы қалыптасты. Сен-Домингде бос түрлі-түсті адамдар мен құлдар қатал жағдайларға және үздіксіз империяаралық соғыстарға қарсы көтерілді. Француз революциялық рухымен шабыттанған, бір кезде құлдарды азат еткен Туссен Л’Оувертюр мен Жан Жак Дессалин 1804 жылы Гаитидің тәуелсіздігін алған Гаити революциясына жетекшілік етті, ол Батыс жарты шардағы алғашқы африкалық-карибтік республика болды.
During the post Columbian era, the archipelagos and islands of the Caribbean were the first sites of African diaspora dispersal in the western Atlantic. Specifically, in 1492, Pedro Alonso Niño, an African Spanish seafarer, was recorded as piloting one of Columbus' ships. He returned in 1499, but did not settle. In the early 16th century, more Africans began to enter the population of the Spanish Caribbean colonies, sometimes arriving as free men of mixed ancestry or as indentured servants, but increasingly as enslaved workers and servants. This increasing demand for African labour in the Caribbean was in part the result of massive depopulation of the native Taino and other indigenous peoples caused by the new infectious diseases, harsh conditions, and warfare brought by European colonists. By the mid 16th century, the slave trade from West Africa to the Caribbean was so profitable that Francis Drake and John Hawkins were prepared to engage in piracy as well as break Spanish colonial laws, in order to forcibly transport approximately 1500 enslaved people from Sierra Leone to Hispaniola (modern day Haiti and the Dominican Republic). During the 17th and 18th centuries, European colonial development in the Caribbean became increasingly reliant on plantation slavery to cultivate and process the lucrative commodity crop of sugarcane. On many islands shortly before the end of the 18th century, the enslaved Afro Caribbeans greatly outnumbered their European masters. In addition, there developed a class of free people of color, especially in the French islands, where persons of mixed race were given certain rights. On Saint Domingue, free people of color and slaves rebelled against harsh conditions, and constant inter imperial warfare. Inspired by French revolutionary sentiments that at one point freed the slaves, Toussaint L'Ouverture and Jean Jacques Dessalines led the Haitian Revolution that gained the independence of Haiti in 1804, the first Afro Caribbean republic in the Western Hemisphere.
19-20 ғасырлар
1804 жылы Африка халқы мен басшылары басым көпшілікті құрайтын Гаити, еуропалық мемлекеттен тәуелсіздік алған Америкадағы екінші ел болды. 19 ғасырда Ямайкадағы Сэм Шарп бастаған баптист соғысы сияқты көтерілістердің үздіксіз толқындары, аймақтағы әртүрлі отаршылдық державалардың құлдықты кезең-кезеңмен жоюына жағдай жасады. Ұлыбритания 1834 жылы өзінің иелігіндегі құлдықты жойды. Испания өз колонияларында құлдықты жойғанда, Куба азаттыққа жеткен соңғы арал болды. 20 ғасырда көптеген Кариб қоғамдарында басымдық құраған афро-кариб халқы, әлемдік аренада өздерінің мәдени, экономикалық және саяси құқықтарын одан да белсенді түрде қорғауға кірісті. Маркус Гарви Ямайкадан АҚШ-қа көшіп келген көптеген ықпалды адамдардың бірі болды және Нью-Йорктегі UNIA қозғалысын кеңейтті. Афро-карибтіктер Гарлем эпохасында суретшілер мен жазушылар ретінде үлкен ықпалға ие болды. Аим Сезер «негритюд» қозғалысын дамытты. 1960 жылдары Батыс Үндістан аймақтары британдық отаршылдықтан саяси тәуелсіздік алды. Олар Кариб аймағында регги, калипсо және растафари сияқты жаңа мәдени формаларды жасауда жетекшілік етті. Аймақтан тыс, АҚШ-та дамып келе жатқан афро-кариб диаспорасы, оның ішінде Стокли Кармайкл және DJ Kool Herc сияқты тұлғалар, 1960 жылдардағы «Қара күш» қозғалысы мен 1980 жылдардағы хип-хоп қозғалысының қалыптасуына ықпал етті. Африкалық-карибтік тұлғалар Еуропадағы мәдени дамуға да үлес қосты, бұл туралы Франц Фанон және Стюарт Холл сияқты ықпалды теоретиктер дәлелдеді.
In 1804, Haiti, with its overwhelmingly African population and leadership, became the second nation in the Americas to win independence from a European state. During the 19th century, continuous waves of rebellion, such as the Baptist War, led by Sam Sharpe in Jamaica, created the conditions for the incremental abolition of slavery in the region by various colonial powers. Great Britain abolished slavery in its holdings in 1834. Cuba was the last island to be emancipated, when Spain abolished slavery in its colonies. During the 20th century, Afro Caribbean people, who were a majority in many Caribbean societies, began to assert their cultural, economic, and political rights with more vigor on the world stage. Marcus Garvey was among many influential immigrants to the United States from Jamaica, expanding his UNIA movement in New York City and the U. S. Afro Caribbeans were influential in the Harlem Renaissance as artists and writers. Aimé Césaire developed a négritude movement. In the 1960s, the West Indian territories were given their political independence from British colonial rule. They were pre eminent in creating new cultural forms such as reggae music, calypso and Rastafari within the Caribbean. Beyond the region, a developing Afro Caribbean diaspora in the United States, including such figures as Stokely Carmichael and DJ Kool Herc, was influential in the development of the Black Power movement of the 1960s and the hip hop movement of the 1980s. African Caribbean individuals also contributed to cultural developments in Europe, as evidenced by influential theorists such as Frantz Fanon and Stuart Hall.