Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Архитектуралық термин
Architectural term
Агиоскоп немесе шұңқыр – бұл сәулет термині, қабырғаның ішкі бөлігінде, отыру деңгейінде жасалған шағын бұрыштық тесік немесе туннельді білдіреді. Бұл тесік шіркеудің ішкі қабырғасынан көлденең бағытта (оңтүстік-шығыс немесе солтүстік-шығыс) жасалады, соның арқасында ғибадат етушілер таққа және оның үстіндегі қасиетті нанға (host) қарау мүмкіндігіне ие болады. Егер ғибадат етушілер қалың қабырғамен емес, мөлдір парклоз қоршауымен бөлінген болса, агиоскопқа мұқтаждық болмайды, себебі аталған аймақтағылардың барлығы таққа толық көрініс ала алады. Егер сыртқы қабырғаға тесік жасалып, соның арқасында мәйіптер мен қоғамға қабылданбаған адамдар қалған жұртпен араласпай-ақ діни рәсімдерді көруге мүмкіндік берілсе, онда бұл тесіктер мәйіптер терезесі немесе лихноскоптар деп аталады.
A hagioscope or squint is an architectural term denoting a small splayed opening or tunnel at seated eye level, through an internal masonry dividing wall of a church in an oblique direction (south east or north east), giving worshippers a view of the altar and therefore of the elevation of the host. Where worshippers were separated from the high altar not by a solid wall of masonry but by a transparent parclose screen, a hagioscope was not required as a good view of the high altar was available to all within the sectioned off area concerned. Where a squint was made in an external wall so that lepers and other non desirables could see the service without coming into contact with the rest of the populace, they are termed leper windows or lychnoscopes.
Функция
Шіркеу қауымы нефеде біріккен жағдайда агиоскоптың қажеті болмайды. Бірақ, қауым мүшелері әлеуметтік айырмашылықтар үшін қабырғалар немесе басқа да бөлулер арқылы хордан немесе нефеден, сондай-ақ қауымның басты бөлігінен өздерін бөліп алғанда, мұндай қажеттілік туындайды. Ортағасырлық архитектурада агиоскоптар көбінесе хор қабырғасындағы төменгі терезе түрінде кездесетін, олар ағаш жапқышпен немесе темір торлармен қоршалған. Агиоскоптар хор аркасының бір немесе екі жағында табылса, кейбір жағдайларда қабырғаларда көлбеу сызық бойында бірнеше тесіктер жасалып, кіреберісте тұрған адамға (Сомерсеттегі Бриджвотер шіркеуіндегідей) алтарьды көруге мүмкіндік берген. Мұндай тесіктер кейде хостия көтерілген кезде Sanctus қоңырауын соғуға міндетті болған адам үшін де жасалған.
Where the congregation of a church is united in the nave there is no use for a hagioscope. However, when parts of the congregation separated themselves for purposes of social distinction, by use of walls or other screens from the chancel, or nave, and from the main congregation, such a need arose. In medieval architecture hagioscopes were often a low window in the chancel wall and were frequently protected by either a wooden shutter or iron bars. Hagioscopes are found on one or both sides of the chancel arch; in some cases a series of openings has been cut in the walls in an oblique line to enable a person standing in the porch (as in Bridgwater church, Somerset) to see the altar; in this case and in other instances such openings were sometimes provided for an attendant, who had to ring the Sanctus bell when the Host was elevated.
Финляндия
Финляндияда Савонлинна қаласындағы Олавинлинна (Изге Олаф сарайы) қаласында бір ғана агиоскоп бар. Осы тесік арқасында, кейбір діндарлар суық аязды және ауа райының қиындықтарына қарамастан, қыс айларында да қараңғы, ылғалды тас шіркеу мұнарасында жинала берді.
There is only one hagioscope in Finland, at Olavinlinna (St. Olaf's Castle), in the town of Savonlinna. Here, the squint has enabled some congregants to continue gathering at the dark, damp stone church tower through the dead of winter, despite forbidding temperatures and weather conditions.
Франция
Францияда Нормандиядағы Дивс-сюр-Мердегі Нотр-Дам шіркеуінің агиоскопында "trou aux lépreux" (жергілікті жұқпалы науқастарға арналған терезе) деген жазу бар. Басқа агиоскоптар Нормандиядағы Деовильдегі Сент-Лорант және Лотарингиядағы Фрейминг-Мерлебахтағы ескі Сент-Морис шіркеуінде де кездеседі.
In France, the hagioscope of Notre Dame in Dives sur Mer, Normandy, has the inscription trou aux lépreux (leper window). Other hagioscopes are known at St. Laurent in Deauville, Normandy and at the old church of St. Maurice in Freyming Merlebach, Lorraine.
Германия
Германияда бірнеше агиоскоптар әлі де сақталып қалған немесе 19 және 20 ғасырларда қайта жаңғыртылған. Олар негізінен Төменгі Саксонияда кездеседі, онда орта ғасырларда халық аз болған және тек бірнеше ірі қалалар болған. Қалаларда денесі шешеңдеген адамдар көбінесе өздерінің шіркеулері бар тұрғын үйлерде бірге тұрған. Георгсмариенхуттедегі Әулие Иоанн шіркеуінің агиоскопы 12 ғасырда негісталған және 1980 жылдардың басында қайта құрылған бұрынғы бенедикттік монастырь Клостер Озедеге тиесілі болған. Жақын жерде, Бад-Ибургте, Шлосс-Ибург сарай-монастырь кешеніндегі бұрынғы бенедикттік монастырь шіркеуі Әулие Клеменсте агиоскоп қайта табылды. Төменгі Саксониядағы басқа агиоскоптар Бокелеш, Вестоверлединген, Дорнум, Мидлум, Кирхвалинген (Бёме қауымы) және Ханкенсбюттельде орналасқан. Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы Гешер Тунгерло Капеллендегі Әулие Антоний капелласында агиоскоп бар. Әулие Антоний 31-ші Бундесаутобанындағы автокөлік жолы шіркеуі ретінде пайдаланылады. Тағы бір агиоскоп Борнингхаузендегі Әулие Ульрикуста орналасқан. Рейнланд-Пфальцте Нейербургтағы Әулие Элигий ауруханасының шіркеуінде агиоскоп бар. Баден-Вюртембергте Нюсплингендегі Ескі зират шіркеуінде Санкт-Петер-унд-Паульде агиоскоп бар.
In Germany, a number of hagioscopes still exist or were rediscovered in the 19th and 20th century. They are found mainly in Lower Saxony which had a small population in the Middle Ages and only a few bigger cities. In cities lepers lived together in housing estates which often had their own chapels. In Georgsmarienhütte the hagioscope of church St. Johann belonged to the former Benedictine convent Kloster Oesede, founded in the 12th century and reconstructed in the early 1980s. Nearby in Bad Iburg a hagioscope was rediscovered at St. Clemens, church of former Benedictine monastery in the castle and monastery complex Schloss Iburg. Other hagioscopes in Lower Saxony are found in Bokelesch, Westoverledingen, Dornum, Midlum, Kirchwahlingen (Gemeinde Böhme) and Hankensbüttel. In Northrhine Westphalia, St. Antonius Kapelle in Gescher Tungerloh Capellen has a hagioscope. St. Antonius is used as Autobahn chapel at Bundesautobahn 31. Another hagioscope is found in St. Ulricus in Börninghausen. In Rhineland Palatinate the church of St. Eligius Hospital in Neuerburg has a hagioscope. In Baden Württemberg there is a hagioscope in St. Peter und Paul, the Old Cemetery Church of Nusplingen.
Нидерланды
Фрисландиядағы Ветсенс және Йиструмда, сондай-ақ Нидерландыдағы ең көне шіркеуде – Остербеекте агиоскоптар кездеседі.
St. Vitus in Wetsens, and Jistrum, both in Friesland, have hagioscopes, as does the oldest church in the Netherlands, which stands in Oosterbeek.
Швеция
Швецияда Готландтағы Висби маңындағы Бро шіркеуінде крест пішіндес хагиоскоп бар. Готландтағы тағы бір хагиоскопты шіркеу – Атлингбо шіркеуі. Басқа хагиоскоптар Линчепингке жақын Верта аббаттығының шіркеуінде, Уппвидингедегі Гранхульт киркасында және Гётендегі Хусаби киркасында кездеседі. Гранхульттегі (Смаланд) ағаш шіркеуде жабылатын хагиоскоп бар.
In Sweden, Bro Church near Visby on Gotland has a cross shaped hagioscope. Another church on Gotland with a hagioscope is Atlingbo Church. Other hagioscopes are at the church of Vreta Abbey near Linköping, Granhult Kyrka in Uppvidinge and Husaby Kyrka in Götene. The wooden church in Granhult (Småland) has a hagioscope which can be closed.