Кіріспе

Жапон даймиосы (1558–1600)

Кониси Юкинага (小西 行長, португалдық есіммен Агостино болып суға шомылдырылды; 1558 – 6 қараша 1600) – Тоётоми Хидэёшиге қызмет еткен жапон даймиосы. Киришитан даймиосы ретінде танымал, ол Кореяға жасалған жапон шапқыншылығының алғы шебінде болды. Осы кезеңде ол Джулия есімді кореялық христиан қызды асырап алды.

Ерте өмір

Кониси Юкинага – бай сакай саудагері Кониси Рюсаның екінші ұлы. Рюсаның әйелі де Магдалена есімімен дінге өтті. Кейін оны Окаяма саудагері Тотоя Куромон асырап алды. Оның қашан самурай болғаны белгісіз. Бірақ ол Окаяма даймёсы Укита Наоидің назарына ілікті. Оның Окаяма саудагерінің асырап алуы кездейсоқ болмаған, әкесі Рюсаның ұйымдастырғаны туралы пікір бар. Рюса Ода кланымен байланыста болған, олар Чжуго аймағын басып алуды жоспарлаған. Укита кланы Оданың Мори кланына қарсы Чжуго жорығындағы басты күш болар еді, оған Тоётоми Хидэёси жетекшілік етер еді. Алайда, Укита Моридің одақтасы болды. Одамен байланысы бар Юкинага Укита және Тоётоми кландары арасында байланысшы болып, Укитаның қарсы тұруын жеңілдетті. Укита кланының көмегі болмағанда, Тоётоми Хидэёси қиын жағдайға түсуі мүмкін еді. Хидэёси бұл көмекті жоғары бағалады, себебі ол осы кезеңді өміріндегі ең қиын кезең деп санады. Укита Наоидің қарсылығы Одаға Чжуго аймағында оңай қимылдауға мүмкіндік берді. Олар Араки Мурасиге көтерілісін оңай басты, себебі Укита Моридің Аракиге көмектесуіне кедергі жасады. Араки Мурасиге кейін Кониси әкесі мен ұлын жалған айыппен айыптап, кек алды. Олар уақытша қамауға алынды, бірақ ақырында өздерінің кінәсіз екенін дәлелдеді. Содан кейін Тоётоми Хидэёсидің басшылығымен Кореяға алғашқы күштерімен басып кірді. Қытайды жаулап алу мүмкін емес деп есептеген Юкинага Жосон патшасын тұтқындап, Мин әскері келгенге дейін дипломатиялық жолмен соғысты аяқтау үшін Кореяда жылдам әрекеттер жасады. Ол Сеулге жету үшін Като Киёмасамен жарысты. Бірақ ол астанаға келгенде, патша қашып кеткен еді, сондықтан қуғын Пхеньянға дейін жалғасты. Пхеньянда болған кезде жапон әскері логистикалық дағдарысқа тап болды. Ол ағасы Ёситироны Хидэёсиді Мин империясын басып алудан бас тартуға көндіруге жіберді және дипломатиялық жолмен Жосонның 5 провинциясымен келісім жасады. Хидэёси келісіп, басқа генералдарға Пхеньяндағы Юкинаганы күзетуді тапсырды. Бірақ Юкинаганы келіссөз серіктесі Шэнь Вэйцзин (沈惟敬) алдап, 50 күндік бітімгершілік талап етті. Шэнь Пекинге қайтып, императордан Юкинаганың өтінішін қабылдауын сұрады. Шындығында, ол Мин әскерінің Нинсядағы көтерілісті басу үшін уақыт сатып алуы еді. Содан әрі, қытайлықтар Юкинаганың барлау желісіне кірген корейлік дезертирді ұстап алып, мойындағанша азаптап өлтірді. Желі ашылып, жойылды. Нәтижесінде Юкинага Мин әскерінің Жосонға Пхеньянды қоршаудан бірнеше күн бұрын кіргенін ғана білді. Ақырында Пхеньян құлдырап, Юкинага Сеулге қайтты. Бірақ екі жақтағы логистикалық дағдарысқа байланысты Мин әулеті мен Жапония келіссөздер жүргізуге келісті, ал келіссөздерді Юкинага жетекшілік етті. Хидэёси 7 талап қойды, кейін олар 3 талапқа дейін азайтылды (4 Жосон провинциясы, кепіл ретінде корей ханзадасы және Минмен сауда). Келіссөздердің мақсаты – Қытайдың салық жүйесінде Жапонияны Кореядан жоғары қою еді. Бірақ қытай тарапы бұл мәселені шеше алмады, өйткені олар жеңіске жеткенін ойлады. Себебі, бейбітшілік талабын Жапония қойған еді, сондықтан Мин тарапы Хидэёсидің талабын қанағаттандыруға себеп таппады. Мин әулетінің 3 талапты қабылдамайтынын және Хидэёсиге тек құрметті атақ беруге дайын екенін білгенде, бейбіт келісімдерден бас тартқысы келмеген Юкинага Хидэёсиге 3 талабы императордан қабылданбағанын білдірмей, құрметті атақ беру рәсімінен өтуді бұйырды. Рәсімнен кейін Хидэёси жақсы көңілде болды және қытай елшілеріне бірнеше хабаршы жіберіп, оларға қалағандарын сұрауға рұхсат берді. Қытайлықтар Жапонияның Жосон аймағын қашан қайтарып беретінін сұрады. Хидэёси мұны естігенде ашуланды. Хидэёси Корея ханзадасын кепіл ретінде бермегенін сылтау ретінде пайдаланып, бітімді бұзды. Бұл сәтсіздік Юкинаганы сеппуку жасауға итермелі болды. Бірақ Машита Нагамори оны бұған көндірді. Ол тез арада қалпына келді және соғысты қайта бастамау үшін Кореяны ханзада жіберуге көндіруге тырысты. Оппоненттерінің сенімін жеңу үшін ол генерал Ким Ун Со арқылы әскери құпияларды корей тарапына берді. Ол корей тарапына Жапонияның әскер жинау жоспары туралы айтты. Ким Ун Со бұл сөзге ішінара сенді, бірақ ең маңыздысы – жапондық әскерді азық-түліксіз қалдырып, бейбіт тұрғындарды шалғай аймақтарға көшіру үшін егін жинауды ұмытып кетті. Ол сондай-ақ корей тарапына Като Киёмасаның қону орны туралы айтты, корей флотына Киёмасаға шабуылдауды тапсырды. Бірақ адмирал И Сун Син бұл тұрақ екенін ойлады. Нәтижесінде корей королі И Сун Синді түрмеге қамап, азаптап өлтірді. Жапондықтар осы мүмкіндікті пайдаланып, Чилчхольян шайқасында корей кемелерінің көп бөлігін жойды. Соғыс қайта басталды. Юкинага Намвон қамалындағы жапондық сол армиясының алғы шебінде болды. Ол Сунчхон қамалын қорғады және Мин (Қытай) мен Жосон одақтас әскерлерін кері қайтарды.

Секигахара жорығы

Хидэёши қайтыс болғаннан кейін Юкинага Жапонияға оралды. 7 жылдық соғыс барысында ол Ишида Мицунаримен терең достық қарым-қатынас орнатты, ол да Хидэёшидің шетелдік басқыншылығын тоқтатуды қалады. Иезуиттер Мицунаридің Юкинаганың ерекше досы болғанын жазды. Мицунари өзінің хатында Юкинагамен тығыз байланыста болғанын айтты. Юкинага Мицунариді 7 генералмен дауласқанда қорғады. Мицунари үй қамауына алынғанда, Юкинага онымен бірге болуға ниеттенді, бірақ Мицунари бас тартты. Токугава Иэясу Мицунариге деген адалдығына таңданып, оны ашық мақтады: "Ол досына көмектесу үшін өмірін және барлық мүлкін құрбан етуге дайын болды". Осыдан кейін Иэясу Юкинагамен достық қарым-қатынас орнату үшін бар күшін жұмсады. Ол тіпті Юкинаганың ұлының Иэясудың немересіне үйленуін ұсынды. Юкинага күмәнданды. Егер Иэясу Хидэёридің билігін әлсіретуді тоқтатса, онда оның ұлын Иэясудың немересіне үйлендіруге келісетінін айтты. Кейін Юкинага Иэясумен Кореямен дипломатиялық қарым-қатынасты жаңартпақ болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Иэясудың шетелдік күштен қорқуын және қажет болған жағдайда шетелдік саудадан бас тартуға дайын екенін білді. Шетелдік сауда тоқтаса, христиан дініне де тыйым салынар еді. Токугава үкіметінде Юкинагаға орын болмады. Осы себепті ол Иэясуға қарсы күресуге бел буды. Секигахара шайқасында Ишида Мицунаридің жағына қосылу үшін 2000 әскерін алып келді, ал қалған әскерін Утода қалдырды. Бұл саны Кореядағы басшылығы кезіндегі әскер санымен салыстырғанда аз болды. Корея жорығының алғы шебінде болғандықтан, оның әскери күші айтарлықтай әлсіреген еді. Мицунари мен Укита Хидее осы санды кем дегенде 2000 сарбазға арттырды. Юкинага батыл шайқасты, бірақ түрлі даймиолардың сатқындығынан жеңіліске ұшырады.

Өлім

Ол Ибуки тауына қашып кетті, бірақ қашып құтыла алмайтынын білген соң, шаруаға оны Токугаваға сатуын өтінді. Шаруа бас тартты және оған сеппуку жасауды кеңес берді. Юкинага өзі христиан болғандықтан сеппуку жасамайтынын айтты. Шаруа Такенака Шигекадоға оны Шығыс армиясының лагеріне жеткізуді тапсырды. Курода Нагамаса оның кешірілуі үшін әріқарай шара көтеруге ниеттенді, бірақ Юкинага мұның қажеті жоқ деді. Ол тек соңғы рухани қажеттіліктерін орындау үшін дін қызметкерімен кездесуді сұрады. Бірақ Иэясу оған рұқсат бермеді. Ол Ишида Мицунари және Анкокудзи Экеймен бірге басы кесілді.

Бағалау

Юкинага Жапонияда лайықты бағаланбаған. Жапон попмәдениетінде ол көбінесе Ишида Мицунари сияқты әлсіз бюрократ ретінде бейнеленеді. Дегенмен, бұл бейне Қытай, Корея немесе Еуропа тарихи деректерімен салыстырғанда негізсіз. Өйткені, басқа әскери қолбасшылардан өзгеше, оның ұрпақтары Секигахарадағы жеңілісі мен бір кезде тыйым салынған дінге жататындығына байланысты оның жетістіктерін мақтан ету үшін әскери аңыздар құра алмады. Пхеньяндағы жеңілісі оның әскери нашарлығының мысалы ретінде жиі айтылса да, Хидэёси оны осы жеңіліске кінәлаған жоқ. Конишидің әскері саны және қару-жарақ жағынан кем болғандықтан, нәтиже болжамды еді. Жапондықтар Пхеньян сияқты қабырғалы қаланы қалай қорғауға болатынын білмеді, себебі Жапонияда мұндай қалалық құрылым болған емес. Кореядағы соғыстың кейінгі кезеңінде жапондықтар басып алынған корейлік бекіністерге сенудің орнына өздерінің бекіністерін салды. Ол – негізгі Мин әскеріне жалғыз (жапондық қамалдардың қорғауысыз) қарсы тұрған жалғыз жапон қолбасшысы болғандықтан, қытай генералдары оны жоғары бағалады, өйткені айқын басым күштен жеңілгеннен кейін жеңіліске ұшырамай кері шегіну оңай емес еді. Мин әскерінің қолбасшысы Ян Хао кейін оның жоғары дарыны үшін мақтады. Мин әскері Ульсандағы Като Кийомасаға шабуыл жасағанда, Юкинага Кийомасаның позицияларын күшейтпеу үшін шаралар қабылданды (екі қолбасшының арасындағы адізділік болғандықтан бұл күмәнсіз болса да), оның күштері Ульсанға басқа жапон қолбасшыларының күштеріне қарағанда жақын болмаса да, Мин оны елеулі қауіп деп санады. "Сонджо патшасының шын жазбалары" оны қадірлі, жеңіл қарастыруға болмайтын адам ретінде сипаттайды.

Танымал мәдениет

Юкинага – жапондық попмәдениетке қарағанда корей попмәдениетінде жиірек кездесетін самурайлардың бірі. Ол корей драмаларында көбінесе маңызды жау ретінде бейнеленген. Ал романдарда оған көбірек мейіріммен қарастырылған. Ким Сон Ханның "7 жылдық соғыс" атты корей романы оны Хидэёсидің Кореяға басып кіруін тоқтатуға тырысқан, бірақ күшін жеткізе алмаған трагикалық антигерой ретінде көрсетеді. Марапатқа ие болған жапон жазушысы Шусаку Эндо оны Такаяма Уконға қызғанған адам ретінде бейнелейді, ол барлығынан айнып, өмірін Құдайға арнаған. Юкинага "әлсіз адам" деп сипатталған, ол лас дүниеден қол үзгісі келгенімен, христианша таза өмір сүре алмағандықтан кемсіну сезіміне тап болған. Эндоның Юкинагасы – шын мәнінде, ауыр салмақты жүк көтеріп, одан бас тартпай, тіпті топыраққа жығылып, еш нәрсе күтпей орындай білген адам.

Ойындар

Pokémon Conquest видео ойынында кейіпкер ретінде пайда болады. Оның серіктес Покемоны - Аудино. Saihai no Yukue видео ойынында да кейіпкер ретінде пайда болады.