Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Рим императоры Траянның үлкен әпкесі (48-112)
Elder sister of the Roman Emperor Trajan (48 112)
Ульпия Марциана (шамамен 48 жылдың 4 тамызы – 112/114 жылдары) – Рим императоры Траянның сүйікті үлкен әпкесі және император Адрианның әйелі Вибия Сабинаның әжесі. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның інісі оны құдай санады.
Ulpia Marciana (August 48 – 112/114) was the beloved elder sister of Roman Emperor Trajan and grandmother of empress Vibia Sabina the wife of Hadrian. Upon her death, her brother had her deified.
Өмір
Ол римдік Марсия және рим сенаторы Маркус Ульпий Траянның тұңғыш баласы болды. Марциана есімді екінші атын анасының әкесінің туыстарынан мұра еткен. Оның туған жері белгісіз. Марциана Гай Салоний Матидий Патруинге үйленді. Патруин – претор қызметін атқарған, кейін сенатор болған бай адам. Ол Вицетиядан (қазіргі Виченца, Солтүстік Италия) шыққан. Ол Патруиннен 68 жылдың 4 шілдесінде дүниеге келген Салония Матидия деген қызды өмірге әкелді. Патруин 78 жылы қайтыс болды, ал Марциана қайтадан тұрмысқа шықпады. Патруиннің қайтысынан кейін Марциана мен Матидия Траян мен оның әйелімен бірге тұруға кетті. 105 жылдан кейін ағасы оған Аугуста атағын берді. Ол рим императорының әпкесі ретінде осы атақты алған алғашқы адам болды. Марциана бастапқыда бұл атақты қабылдамады, бірақ оның келіні, император Помпея Плотина, оның міндетті түрде осы атақты алуын талап етті. Осылайша ол ресми императорлық бейнелеу өнерінің бір бөлігіне айналды және оның мүсіні Траян мен Плотинаның мүсінімен бірге Анконадағы Траян аркасының үстіне қойылды. Марциана Траян мен Плотинаға өте жақын болды. Марциана жиі ағасымен бірге саяхаттап, шешім қабылдауда оған көмектесетін. Рим империясының барлық аймақтарында Марциананың құрметіне ескерткіштер мен жазулар орнатылды. Траян оның құрметіне Рим империясында екі қала салды. Бірінші қала Colonia Marciana Ulpia Traiana Thamugadi (қазіргі Тимгад, Алжир) деп аталды және шамамен 100 жылы салынды. Бұл қала сондай-ақ Марциана мен Траянның қайтыс болған ата-аналарының есімімен аталды. Екінші қала 106 жылы салынды және Марцианополис деп аталды (қазіргі Девня, Болгария). Марциана 112 және 114 жылдар аралығында қайтыс болды және Траянның өтінішімен Сенат оны құдай деп жариялады.
She was the eldest child born to Roman woman Marcia and the Roman senator Marcus Ulpius Traianus. Her second name Marciana she inherited from her mother's paternal ancestors. Her birthplace is unknown. Marciana married Gaius Salonius Matidius Patruinus. Patruinus was a wealthy man, who served as a praetor and later became a senator. He originally came from Vicetia (modern Vicenza in northern Italy). She bore Patruinus a daughter Salonia Matidia, who was born on 4 July 68. Patruinus died in 78 and Marciana never remarried. After Patruinus' death, Marciana and Matidia went to live with Trajan and his wife. After 105, her brother awarded her with the title of Augusta. She was the first sister of a Roman Emperor to receive this title. Marciana did not accept this at first, but her sister in law, the Empress Pompeia Plotina, insisted that she take the title. She thus became part of the official imperial iconography and her statue was placed together with Trajan's and Plotina's over the Arches of Trajan in Ancona. Marciana was very close to Trajan and Plotina. Marciana would often travel with her brother and assist him in decision making. Throughout the Roman Empire, Marciana was honored with monuments and inscriptions in her name. There are two towns that Trajan founded in her honor in the Roman Empire. The first town was called Colonia Marciana Ulpia Traiana Thamugadi (modern Timgad, Algeria) and was founded around 100. This town was also named after the late parents of Marciana and Trajan. The other town was founded in 106 and was called Marcianopolis (which is now a part of modern Devnya, Bulgaria). Marciana died between 112 and 114 and was deified by the Senate at Trajan's behest.