Кіріспе
Birnaviridae вирустар туысы – екі тізбекті РНК вирустарының туысы. Бұл вирустардың табиғи иелері – лосось балықтары, құстар және жәндіктер. Қазіргі таңда бұл туыста 11 түр бар, олар жеті туысқа бөлінген. Осы туысқа байланысты аурулардың ішінде лосось балықтарының жұқпалы панкреатикалық некрозы бар, ол аквакультура саласына үлкен зиян келтіреді, ересек лосось балықтарында созылмалы инфекцияға, ал жас лосось балықтарында жедел вирустық ауруға себеп болады.
Birnaviridae is a family of double stranded RNA viruses. Salmonid fish, birds and insects serve as natural hosts. There are currently 11 species in this family, divided among seven genera. Diseases associated with this family include infectious pancreatic necrosis in salmonid fish, which causes significant losses to the aquaculture industry, with chronic infection in adult salmonid fish and acute viral disease in young salmonid fish.
Құрылымы
Birnaviridae тұқымдасына жататын вирустар қабықшасыз, икосаэдр пішіндес, бір қабықшалы және T=13 симметриялы. Диаметрі шамамен 70 нм. Бірнавирустардың үлкен РНК сегменті, А сегменті, N VP2 VP4 VP3 C полипротеинін кодтайды, ол вирионның негізгі құрылымдық ақуыздарына – VP2, VP3 (вирустың екіншілік құрылымдық компоненті) және болжамды протеаза VP4-ке дейін өңделеді. Бірнавирус инфекциялық панкреатикалық некроз вирусы (IPNV) балық шаруашылығындағы маңызды патоген болып табылады. Вирустық ақуыздарды талдау VP2 вирустың негізгі құрылымдық және иммуногендік полипептиді екенін көрсетті. Барлық нейтралдағыш моноклональды антиденелер VP2-ге тән және үздіксіз немесе үзіліссіз эпитоптарға байланысады. VP2-нің өзгермелі домені және консервацияланған С-терминалының 20 жақын аминқышқылы жануарларды қорғау үшін иммундық жауапты тудыруда маңызды рөл атқарады. Құрылымдық емес VP5 ақуызы А РНК сегментінде табылады. Бұл кішкентай вирустық ақуыздың функциясы белгісіз. Ол апоптозға әсер етуі мүмкін деп саналады, бірақ зерттеулер толыққанды келісім таппады. Ақуыз вирионда табылмайды.
Вирустың көбеюі
Вирустың көбеюі цитоплазмада жүреді. Жасқынша жасушаға ену клеткалық рецептор эндоцитозы арқылы іске асырылады. Көбею цитоплазмадағы екі тізлімді РНК вирусының көбею моделіне сәйкес келеді. Екі тізлімді РНК вирусының транскрипциясы цитоплазмада транскрипция жасау әдісі болып табылады. Вирус бүршіктеп таралады. Табиғи жануарлар ретінде лосось балықтары (Аквабирнавирус), жас, жыныстық пісіп жетілмеген тауықтар (Авибирнавирус), жәндіктер (Энтомобирнавирус) және дақылды жыланбас балықтары (Блоснавирус) табылады. Жұғу жолдары – тікелей жанасу.