Кіріспе

Стейк кесімі.

Флэт айрон стейк (АҚШ), батлер стейк (Ұлыбритания), қауырсын стейк (Ұлыбритания) немесе балықша жапырағы (Австралия және Жаңа Зеландия) – малдың мойын немесе иық бөлігінен ет талшықтары бойымен кесілген стейк.

Шығу тегі

Жай темір стейктің тарихы 1998 жылы Ұлттық мал шаруашылығы қауымдастығының сиыр етіне арналған тексеру бағдарламасы арқылы басталды. Бұл бағдарламаның мақсаты – қалдықтарды азайту және сиыр етін насихаттау болды, себебі 1996 жылы сиыр етінің бағасы 1993 жылмен салыстырғанда 25-50% төмендеген еді. Флорида университетінің Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ғылымдары институтының ғалымы Дуэйн Джонсон мен Небраска университетінің ғалымы Крис Калкинс бұл мәселені шешу үшін грант алды. Калкинс пен Джонсон сиыр етінің арзан бөліктеріне, яғни жауырын және қабырғаға назар аударды. Олар осы бөліктерден сапалы стейк жасауға бола ма екенін анықтауға тырысты. Екі университеттен құралған зерттеу топтары жауырынның жоғарғы бөлігінде, атап айтқанда, инфраспинатус бұлшық етінде жұмсақ ет бар екенін анықтады, бірақ ортасынан қалың және кедір-бүдыр дәнекер тіні өтетін. Бұл тінді алып тастау ет өңдеушілер үшін тиімді емес деп есептелді, себебі шығын көп боларлықтай етті қалпына келтіру мүмкін емес еді. Калкинс пен Джонсон тінді алып тастағанда, ет жұқа болып кесілетінін, бірақ пісіргенде көлемі артатынын байқады. NCBA 2001 жылы жай темір стейкті насихаттауды бастады, ал 2000-шы жылдардың басында Applebee оны мәзірге қосты, ал Kroger супермаркеттері желісі 2006 жылы осы етті сатуға кірісті. 2012 жылы жай темір стейктің сатудан түскен сомасы шамамен 80 миллион АҚШ долларын құрады.

Жақсылық

Бұл стейк сиырдың иық бөлігінен жасалады. Ол иық тұйығының ортасына жақын орналасқан, жеті немесе қалақ сүйектің (иық қабыршағы немесе скапула) астында жатады. Стейк сиыр етінің инфраспинатус бұлшықтарынан тұрады және кейбір қасапханалар мен ет базарларында "жоғары қабыршақ қуырылысы" немесе жайылма "патио стейк" деп атайды. Анатомиялық тұрғыдан, бұл бұлшықет бұқаның иық бунағының арқалық бөлігін құрайды. Бұл кесім анатомиялық жағынан иық астындағы, терес мажор болып табылатын бұлшықеттен ерекшеленеді. Осы бұлшықеттен тікелей кесілген стейктер "жоғарғы қабыршақ стейк" немесе "тауық стейк" деп аталады. Сатуға ыңғайлы ету үшін, инфраспинатусты бөліп тұратын фасциясы бар бұл стейкті құрайтын кесім көбінесе екі жалпақ стейкке бөлінеді, сонда қатаң фасция алынып тасталады. Осы үлкен кесімді бөлу әдісі бүгінгі таңдағы "флэт айрон" стейктің пайда болуына әкелді. Толық кесім ретінде жоғарғы қабыршақ стейктің салмағы әдетте екі-үш фунтты құрайды, одан әдетте әрқайсысы сегізден он екі унцияға дейін салмағы бар төрт стейк шығады. "Флэт айрон" стейктерде көбінесе майлы қабаттың (мармуризация) көп мөлшері болады. Солтүстік Америкалық ет өңдеушілердің (NAMP) ет сатып алушылар нұсқаулығында бұл #1114D – Сиыр иығы, Жоғарғы қабыршақ стейк деп көрсетілген.