Заң арқылы құқықтарды қорғау және жазалар. Сот төрелігі зардап шеккен тарапқа өтемақы төлеу, құқықтарды сақтау немесе жаза тағайындау үшін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сот арқылы қорғалатын құқықтар немесе жазалар
Court enforced rights or penalties
Заңдық шара, сондай-ақ сот көмегі немесе сот арқылы шешілетін мәселе деп те аталады, – заңдағы соттың, әдетте азаматтық құқық юрисдикциясын жүзеге асыру кезінде, құқықты қорғау, жаза тағайындау немесе жеке тұлғаға келтірілген заңсыз әрекеттің зиянын өтеу үшін өз билігін жүзеге асыруға қатысты басқа да сот бұйрығын беру құралы болып табылады. Ортақ құқық юрисдикцияларында және аралас азаматтық-ортақ құқық юрисдикцияларында, шаралар заңсыздарды жою құқығы, заңдық шаралар (мысалы, белгілі бір сомадағы ақшалай өтемақы) мен әділетті шаралар (мысалы, тыйым салу немесе міндетті орындау) арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Бұл жүйелерде қолжетімді тағы бір шара – декларативтік шара, онда сот тараптардың іс-әрекетке қатысу құқығын өтемақы тағайындамай немесе әділетті шаралар бұйрықсыз анықтайды. Нақты жағдайларда қолданылатын заңдық шаралардың түрі заңсыз әрекеттің сипатына және оның жауапкершілігіне байланысты. Ағылшын және американдық құқықта әрбір құқыққа шара қарастырылған деген заңдық қағида бар (бірақ кейде орындалмаған жағдайларда да сақталады). Яғни, заң шығарушылар құқықтарды қорғау үшін тиісті шаралар қарастыруға міндетті. Бұл заңдық қағиданы алғаш рет Уильям Блэкстон айтқан: «Англия заңдарында орнықты және өзгермейтін қағида бар, әрбір құқық қорғалғанда оған шара болуы керек, ал әрбір зиянға тиісті өтемақы төленуі керек». Ұлыбритания мен АҚШ-тан басқа, заңдық шаралар түсінігі түрлі елдердің құқықтық жүйелерінде кеңінен қолданылады, бірақ әртүрлі тәсілмен қарастырылады.
A legal remedy, also referred to as judicial relief or a judicial remedy, is the means with which a court of law, usually in the exercise of civil law jurisdiction, enforces a right, imposes a penalty, or makes another court order to impose its will in order to compensate for the harm of a wrongful act inflicted upon an individual. In common law jurisdictions and mixed civil common law jurisdictions, the law of remedies distinguishes between a legal remedy (e. g. a specific amount of monetary damages) and an equitable remedy (e. g. injunctive relief or specific performance). Another type of remedy available in these systems is declaratory relief, where a court determines the rights of the parties to action without awarding damages or ordering equitable relief. The type of legal remedies to be applied in specific cases depend on the nature of the wrongful act and its liability. In English and American jurisprudence, there is a legal maxim (albeit one sometimes honored in the breach) that for every right, there is a remedy; where there is no remedy, there is no right. That is, lawmakers claim to provide appropriate remedies to protect rights. This legal maxim was first enunciated by William Blackstone: "It is a settled and invariable principle in the laws of England, that every right when with held must have a remedy, and every injury its proper redress." In addition to the United Kingdom and the United States, legal remedy is a concept widely practiced in the legal system of a variety of countries, though approached differently.
Әр түрлі юрисдикцияларда сот арқылы шағымдану
Ақшалай өтемақылық залал, бұйрықпен қатар, көбінесе АҚШ-та қолданылады. АҚШ-тағыдай, Ұлыбританиядағы соттар да азаматтық деликаттық істерде ақшалай өтемақы төлеуге бейім. Дегенмен, жазалық өтемақы Ұлыбритания мен Жапонияның құқықтық жүйелерінде, сондай-ақ Австралиядағы шарттық дауларда қолданылмайды және Қытай Халық Республикасында шектеулі, бірақ кеңейіп келе жатқан қолданысқа ие. Еуропалық мемлекеттерде, заң бұзушылық салдарынан келтірілген залалдың орны сияқты факторларды ескере отырып, өтеу шараларының түрі, оның сипаты мен көлемі әрбір жағдай бойынша анықталады. Халықаралық сот процесінде заңдық шараларды іске асыру қиын болуы мүмкін, себебі бір юрисдикцияның заңы екіншісіне қолданылмайды.
Monetary compensatory damages, along with injunction, are most commonly used in the United States. Similar to the U. S., the courts in the United Kingdom tend to award monetary compensatory damages in tort cases. However, punitive damages are not applicable in the legal systems of the U. K. and Japan or the contractual cases in Australia and occupy a limited but expanding scope in the People's Republic of China. In European states, the type of remedies, including the character and amount of damages, are determined on a case by case basis through factors such as the location where the illegal conduct caused damages. The enforcement of legal remedies can be difficult in international litigations as the law in one jurisdiction does not apply to another.