Кіріспе
Рим императоры Траянның әйелі және рим императрицасы Помпея Плотина (121/122 жылдары қайтыс болды) 98 жылдан 117 жылға дейін Траянның әйелі ретінде рим императрицасы болды. Ол философияға деген қызығушылығымен, ізгілігімен, қадір-қасиетімен және қарапайымдылығымен танымал болды. Ол әсіресе Грекияның Афина қаласындағы эпикурейлік философиялық мектепке ерекше көңіл бөлді. Ол римдіктерге әділ салық салу жүйесін ұсынды, білім беруді жақсартты, кедейлерге көмектесті және римдік қоғамда төзімділікті күшейтті деп есептеледі.
Pompeia Plotina (died 121/122) was Roman empress from 98 to 117 as the wife of Trajan. She was renowned for her interest in philosophy, and her virtue, dignity and simplicity. She was particularly devoted to the Epicurean philosophical school in Athens, Greece. She is often viewed as having provided Romans with fairer taxation, improved education, assisted the poor, and created tolerance in Roman society.
Ерте өмір
Плотина Испания провинциясындағы Техада-ла-Вьежада (Эскасена-дель-Кампо) өскен. Ол, мүмкін, Рим императоры Неронның (54–68 жылдары билеген) тұсында Немаусус қаласында (Ним) туған, бірақ 70-ші жылдары туған болуы да мүмкін. Ол Луций Помпейдің қызы еді. Немаусустан шыққан Помпея Л. ф. Маруллина оның туысы болуы мүмкін; тарихшы Кристиан Сетипани олардың қарындас болғанын ұсынды. Оның тегі «Плотина» болғандықтан, анасының аты Плотия немесе осыған ұқсас болған болуы мүмкін. Помпейдегі бір жазуда Ульпия Плотина есімді адам туралы айтылған, бұл Помпея Плотина мен Траянның туысқандығын көрсетеді. Плотинаның жас өмірі туралы көп мәлімет белгілі емес.
Неке және императрица ретінде өмір
Траян император болғанға дейін Плотинамен үйленді, олардың некелері бақытты болды; олардың балалары болған жоқ, мүмкін Траянның өзі негізінен еркектерге қызығушылық танытқандықтан. Траянның таққа отыруымен, Плотина император сарайына кіргенде, оны бақылап отырғандарға: "Мен осы сарайдан шығарда қандай әйел болғым келеді, сондай болып кетем" деп сақтықпен мәлімдеді. Ол Домициан мен Юлий-Клавдий әулетінің билігінде болған отбасылық жанжалдардың естеліктерін жоюға тырысты. Плотина дәстүрлі римдік әйелдерге лайық мінез-құлық танытты және Веста (Римнің қасиетті отын сақтайтын құдай) және Минерва (соғыс және даналық құдайы) сияқты тазалықты сақтаған қасиетті тұлғалармен байланысты болды. 100 жылы Траян оған Аугуста атағын берді, бірақ ол 105 жылға дейін бұл атақты қабылдамады. Плотина 112 жылға дейін монеталарда бейнеленген жоқ.
Траянның өлімі мен Адрианның патшалық билікке көтерілуі
117 жылы Траян Киликиядағы Селин қаласында өлім төсегінде жатқанда, ол хат жазып, Империяның мұрагері ретінде Адрианды ресми түрде қабылдады деген аңыз бар. Хатқа император Плотина қол қойған, бірақ ол Римге жеткенде күмән тудырды. Атиан мен Плотинаның жақын қарым-қатынаста болғандары туралы әңгіме тарады – екеуі де Адрианды қамқорлыққа алған және Траянның қазасына куә болған еді. Сондай-ақ, олар Адрианның билікке келуін қамтамасыз ету үшін Траянның өсиетнамасын жасаған деген күдік болды. Аннелис Фрайсенбрук бұл айыптаманы жоққа шығарады: «Екінші ғасырдың үнсіз жұбайы Плотина, Ливия, Агриппина Кіші және Домиция сияқты, күйеулерінің өлімін жасырған немесе оған қатысқан деп айыпталған Рим императорларының әйелдерінің галереясына қосылды». Фрайсенбрук атап көрсетеді, Плотинаның қолтаңбасы осы хатта заңды түрде болуының көптеген себептері болуы мүмкін: Траянның өзі хатқа қол қоюға жеткілікті күші болмаған болуы мүмкін. Фрайсенбрук сондай-ақ, мұндай айыптаулар ғасырлар бойы билеушілердің жұбайларын мазалап келгенін айтады. Атиан мен Матидиямен бірге, қайғыға батқан жесір Плотина Траянның денесін Селеукияға, ал күлін Римге алып барды. Плотина аурудан қайтыс болып, қасиетті саналды. Оның күлі Траян бағанасының негізінде Траянның күлімен бірге жерленді. 123 жылы Адриан оның құрметіне Прованс аймағындағы Ним қаласында базилика салды.