Жапон кеңсе қызметкерлері (OL) – хатшылық, кеңсе жұмыстарын атқаратын әйелдер. Әдетте, мансаптық өсуі шектеулі, үйленген соң жұмысты қысқарту күтіледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызыл жағалы қызметкер
Female pink collar employee
Жапониядағы кеңседе жұмыс істейтін әйел, көбінесе "офис леді" (オフィスレディー) деп аталады, жиі OL (オーエル) деп қысқартылады. Олар хатшылық немесе кеңсе жұмысы сияқты қызыл жағалы жұмыстарды атқарады. Офис леділер әдетте толық уақытты тұрақты қызметкерлер болып табылады, бірақ олардың атқаратын жұмыстарында мансапқа жоғарылау мүмкіндігі шектеулі, және олардың үйленгеннен кейін жұмыстан кететіні күтіледі. Жапондық поп-мәдениетінің Қытай, Тайвань және Гонконгтағы ықпалынан осы термин сонда да кеңінен қолданылады. Дегенмен, мағынасы аздап өзгеше. Бұл термин кейде ағылшын тілді елдерде де кездеседі.
An office lady (オフィスレディー), often abbreviated OL (オーエル, ), is a female office worker in Japan who performs generally pink collar tasks such as secretarial or clerical work. Office ladies are usually full time permanent staff, although the jobs they perform usually have relatively little opportunity for promotion, and there is usually the tacit expectation that they leave their jobs once they get married. Due to some Japanese pop culture influence in Mainland China, Taiwan and Hong Kong, the term is also in common usage there. However, the meaning of the word is slightly different. The term is also sometimes seen in Anglophone countries.
Тарих
OL-дің өсуі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңселер кеңейген кезде басталды. Олар бастапқыда "BGs" ("Бизнес қыздары") деп аталды, бірақ кейін ағылшын тілінде сөйлейтіндердің "бар қыздарына" сілтеме жасау үшін ұқсас аббревиатураны, B қыздарын қолданғаны анықталды. "Жосей Джишин" әйелдер журналы бизнес қыздары үшін жақсырақ атау табу мақсатында конкурс өткізді. 1963 жылы OL конкурсқа түскен ұсыныстардың ішінде таңдалды. 1980-ші жылдары жапон әйелдері үшін OL ең көп таралған жұмыс болды және OL әйелдер жұмыс күшінің шамамен үштен бір бөлігін құрады. OL кейіпкерлері жиі josei манга мен анимеде кездеседі, көбінесе олар тартымды, епті және көңілсіз, жұмысына қанағаттанбаған, отбасынан қысым көрген және психологиялық қиындықтарға тап болған тұлғалар ретінде бейнеленеді.
The rise in OLs began after World War II, as offices expanded. They were first known as "BGs" (for "Business Girls"), but it was later found that English speakers used a similar acronym, B girls, to refer to "bargirls". Josei Jishin, a women's magazine, ran a competition to find a better name for the business girls. OL was chosen in 1963 from the entries. In the 1980s, being an OL was the most common job for Japanese women, and OLs made up approximately one third of the female work force. OL stock characters are frequently found in josei manga and anime, often portrayed as attractive, clever, and wistful individuals bored with their jobs, over pressured by their families, and facing psychological issues.
Жыныстық кемсітушілік
Әсіресе 20 ғасырдың соңында OL-дер көбінесе пассивті және бағынушы ретінде бейнеленді, себебі олар жұмыс орнындағы қатыгез жыныстық дискриминацияға немқұрайлы қарағандай көрінді. Көптеген OL-дер жоғары білім алған болса да, олар төмен білікті кеңсе қызметкерлері ретінде қарастырыла берді, ал кеңсе басшылары мен жұмыс орнындағы ер адамдарға шай құюға жауапты болулары Жапонияның ірі корпорацияларында OL-дерге қатысты жыныстық дискриминацияның бар екенін көрсетеді. OL-дер үйленгеннен кейін компанияны тастауға міндетті болды. Сондықтан жұмыс берушілер OL-дерді оқытуға қосымша қаржы жұмсауға құлшынбады. Дегенмен, көптеген OL-дер компаниядағы лауазымдары мен жалақыларына қанағаттанды, себебі олардың көпшілігі ата-аналарымен бірге тұрып, күнделікті шығындары туралы уайымдамайды. Осылайша, олар барлық табыстарын саяхатқа немесе тұтыну тауарына жұмсай алады.
Especially in the late 20th century, OLs were often depicted as passive and submissive because they did not seem to care about strong sex discrimination against them in the workplace. Many OLs were well educated, yet they were still treated as low skilled clerical workers, and the fact that OLs were usually responsible for serving tea to office leaders and male employees in the workplace indicates the existence of sexual discrimination against OLs in major Japanese corporations. OLs were expected to leave the company after they married. The employers, therefore, are reluctant to spend extra money to train OLs. However, many OLs are content with their position and wages in the company because a great number of them live with their parents and do not have to worry about their daily expenses. Thus, they can spend all their salaries on travelling or luxury goods.
Жұмыспен қамту
Жапондық әйелдердің еңбекке қатысу деңгейі 1960 жылдан бері өсіп келеді. 1995 жылы еңбекке қабілетті халықтың шамамен 40 пайызы әйелдерді құрады. Жұмыс істейтін ерлер мен әйелдердің жас құрамы мүлдем әртүрлі болды. Екі он жылдық жастағы әйелдердің 75 пайызы жұмыс істейді, бірақ олардың көпшілігі үйленіп, отбасын құрғанда, яғни жиырма тоғыз бен отыз жас арасында бұл көрсеткіш күрт төмендейді. (Отыз жастағы әйелдер арасында бұл көрсеткіш 55 пайызға дейін төмендеді.) Сондай-ақ, 34 жастан асқан әйелдердің көпшілігі толық емес жұмыспен қамтылуға бейім, бұл олардың отыздан кейін еңбекке қатысу деңгейін арттырады. Ал еркектер екі он жылдық жаста жұмыс тауып алғаннан кейін еңбек нарығымен үзбей байланыста болады. Сондықтан, еркектердің еңбекке қатысу деңгейі 30, 40 және 50 жасқа дейін жоғары болып қалады (95%). 1995 жылы барлық әйел қызметкерлердің шамамен үштен бірі кеңседе жұмыс істегенін атап өту керек, олардың көпшілігі ОЖ (OL) қызметкерлері болды. Ал еркектер арасында бұл көрсеткіш әлдеқайда төмен: барлық жұмыс істейтін еркектердің тек 15 пайызы ғана кеңседе жұмыс істеген. Көптеген әйелдер кеңседе жұмыс істесе де, олардың мансаптық өсу мүмкіндіктері еркектерге қарағанда әлдеқайда шектеулі. Әйелдердің тек 1 пайызы ғана басшылық немесе лауазымды қызметтерде жұмыс істейді, ал еркектер үшін бұл көрсеткіш шамамен жетіден біріне жуық.
The Japanese female labor force participation rate has been increasing since 1960. In 1995, almost 40 percent of people in the labor force were women. The age patterns of employed males and females differed vastly. 75 percent of females in their early twenties are employed, and the percentage drops significantly after they reach their late twenties and early thirties, when most of them get married and start raising a family. (The percentage dropped to 55 percent for females in their early thirties.) There is also a tendency for women older than 34 to return to the labor force in a part time job, which makes the labor force participation rate increase for females after their mid thirties. Males, on the other hand, are attached continuously to the labor market after they get a job in their early twenties. Therefore, the labor force participation rate for males remains high (95%) in their 30s, 40s and early 50s. It is noteworthy that almost one third of all female employees in 1995 had clerical jobs; most of them were OLs. But the proportion is much smaller for males: only 15 percent of all employed males had clerical jobs. Although many women work in offices, they still have many fewer opportunities for promotion than males. Only 1% of female employees are managers or officials; in contrast, this figure is almost one seventh for males.
Иерархиялық құрылым және шиеленісу
Жапондық компанияларда жұмыс өтілі маңызды рөл атқарады: ол қызметкерлердің жалақысын ғана емес, сонымен қатар компаниядағы лауазымын да анықтайды. Жұмыс өтілі аз қызметкерлер, ұзақ жұмыс өтілі бар қызметкерлерге құрмет көрсетуі керек. Бір жылы компанияға қабылданып жұмыс істейтін немесе бірдей жұмыс өтіліне ие адамдар арасындағы қарым-қатынасты сипаттау үшін "доки" сөзі қолданылады. Егер екі қызметкер "доки" болса, олардың мәртебесі тең деп есептеледі. Сол сияқты, "сенпай" (аға) және "кохай" (кіші) терминдері де жапондық компаниялардағы иерархияны көрсету үшін жиі қолданылады. Кіші қызметкер қыз, сенпайымен сөйлескенде "десу" және "масу" сияқты әдепті тілдерді қолдануы керек. Ал сенпайлар өз кохайларымен еркін тілдесе алады. Егер топтағы және компаниядағы адамның орнын анықтау үшін тек жұмыс өтілі ғана өлшенсе, бәрі түсінікті болар еді. Алайда, кеңсе қыз-келіншектерінің (OL) білім деңгейінің әртүрлілігі олардың арасында керісінше шиеленіс тудырады. Жоғары білімі бар OL-дар, орта білімі бар OL-дарға қарағанда жоғары лауазымға ие болуы мүмкін, тіпті соңғылары ұзақ жылдар бойы жұмыс істесе де. Кейде, білім деңгейінің айырмашылығына байланысты, кохай өзінің сенпайынан жоғары лауазым мен жалақы алуы мүмкін. Осының салдарынан кохай өз сенпайына құрмет көрсетуге құлшынбайды, ал сенпай өзінің жалақысының төмендігін әділетсіздік деп санайды. 1998 жылы жарық көрген "Офис әйелдері мен жалақылы ерлер: Жапон компанияларындағы билік, гендер және жұмыс" атты кітабында автор Юко Огасавара, егер OL-дар жұмыс орнында бір-бірімен жақсы қарым-қатынас құрғысы келмесе, гендерлік дискриминацияға қарсы бірігіп күресе алмайды деп мәлімдейді.
In Japanese companies, tenure is crucial: it determines not only employees' wages but also their positions in the company. Employees with shorter tenure have to show respect to those with longer tenure. The word doki is used to describe the relationship between those who enter the company in the same year or have the same length of tenure. If two employees are doki, they are assumed to have equal position. Similarly, senpai (one's senior) and kohai (one's junior) are also commonly used to show the hierarchy in Japanese companies. A junior female employee has to use polite terms such as desu and masu when she speaks to her senpai. Senpai, on the other hand, can speak casually with their kohai. If tenure is the only standard that determines one's position in the group as well as in the company, everything will be straightforward. However, the difference in education that OLs receive causes tension between them. OLs who are college graduates may have higher official ranks than those who are high school graduates, even if the latter have longer tenure. Sometimes, due to the difference in their education, a kohai may have a higher official rank, as well as wage, than their senpai. As a result, the kohai is unwilling to be deferential to their senpai, while the senpai feels it unfair that they receive lower pay. In her 1998 book Office Ladies and Salaried Men: Power, Gender, and Work in Japanese Companies, author Yuko Ogasawara argues that if OLs do not get along with each other in the workplace, they cannot unite together to fight against gender discrimination.