Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Молекулалық генетик және Нобель сыйлығының лауреаты
Molecular geneticist and Nobel laureate
Марио Рамберг Капекки (6 қазан 1937 жылы туған) – итальяндық молекулалық генетик және 2007 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері, нақты генді өшіруге болатын егешқұйрықтарды (нокаут егешқұйрықтар) жасау әдісін тапқаны үшін. Ол бұл сыйлықты Мартин Эванс пен Оливер Смитспен бөлісті. Қазіргі уақытта Юта университетінің медицина мектебінде адам генетикасы және биологиясының ерекше профессор қызметін атқарады.
Mario Ramberg Capecchi (born 6 October 1937) is an Italian born molecular geneticist and a co awardee of the 2007 Nobel Prize in Physiology or Medicine for discovering a method to create mice in which a specific gene is turned off, known as knockout mice. He shared the prize with Martin Evans and Oliver Smithies. He is currently Distinguished Professor of Human Genetics and Biology at the University of Utah School of Medicine.
Өмір
Марио Капекки Италияның Верона қаласында Лучано Капекки мен Люси Рамбергтің жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы үйленбеген, ал Еуропадағы екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан оның ерте өмірінің тарихы ерекше, бірақ егжей-тегжейі анық емес. 1941 жылы ол анасымен бірге Реджио-Эмилиядағы әкесімен 160 миль солтүстікке қарай Болцано маңында тұратын, ол кезде анасы тұтқындалып, памфлеттер шығару және антифашистік топқа тиесілі болғандығы үшін депортацияланды. Ол тұтқындалғанға дейін өз мүлкін сатып, ақшаны баласына қамқорлық жасау үшін жақын маңдағы шаруа отбасына берген. Алайда көп ұзамай Марио Болцаноның көшелеріне түседі. 1942 жылдың шілдесінде, оның бесінші туған күніне бірнеше ай қалғанда, итальяндық деректерге сәйкес, ол Reggio Emilia-да әкесімен қайта қосылды, бұл Марио растады, бірақ ол бірнеше қысқа мерзімге ғана әкесімен бірге болғанын және соғыстың аяғына қарай жетімханаға орналастырылғанға дейін көбінесе көшеде өмір сүргенін айтты. Марио тамақ тапшылығынан қаза тапқан. Оның анасы Германиядағы соғыстан аман қалды (оның ерте өмірінің егжей-тегжейлері анық емес себебі, ол ешқашан өзінің тәжірибелері туралы сөйлемейді), ал ол аяқталғаннан кейін оны бір жыл бойы іздеді. Ақыры ол оны тоғызыншы туған күні Реджио-Эмилиядағы аурухана төсегінде қызуы көтеріліп, күн сайын цикорий қасық пен нан қабығымен өмір сүруін тапты. Ол оны Римге алып барды, онда ол оның қамқорлығын тастағаннан бері бірінші рет моншақ алды және онда оның ағасы, RCA-да жұмыс істейтін американдық физик Эдвард Рамберг жіберген ақшамен олар АҚШ-қа кетуді ұйымдастырды. Ол анасымен бірге Пенсильванияға көшіп, ағасы құрған Брин Гвельд деп аталатын "қасақана ынтымақтастық қоғамдастығында" өмір сүру үшін көшіп барды. (Капеккидің анасының басқа ағасы Уолтер Рамберг де әйгілі американдық физик болды). Ол 1956 жылы Пенсильвания штатының Бакс округінде орналасқан квакерлік мектеп-интернатты Джордж мектебін бітірді. Оның қызығушылықтарының өзгеруіне аз ғалымдармен жұмыс істеу және үлкен машиналарды қолдануды қажет етпейтін тәжірибелер жүргізу артықшылығы себеп болды. Кейін ол Гарвардқа ауысып, ДНҚ құрылымын бірге ашқан Джеймс Д. Уотсонның зертханасына қосылды. Кейпекки 1967 жылы Гарвард университетінен биофизика бойынша докторлық диссертациясын оқып, докторлық диссертациясын Уотсонның жетекшілігімен аяқтады. Кейпекчи 1967 жылдан 1969 жылға дейін Гарвард университетінің стипендиаттар қоғамының кіші мүшесі болды. 1969 жылы Гарвард медицина мектебінің биохимия кафедрасының доценті болды. 1971 жылы доцент болып тағайындалды. 1973 жылы Юта университетінің оқытушы құрамына кірді. 1988 жылдан бастап Капекки сонымен қатар Говард Хьюз медициналық институтының зерттеушісі болды. Ол Ұлттық ғылым академиясының мүшесі. Ол Дьюк университетінің генетика және геномика бағдарламасында олардың ерекше оқытушы сериясының бір бөлігі ретінде баяндама жасады. Ол 2010 жылы биология және медицина бойынша Ракер лекциялары мен Корнелл университетінде жасушалық және молекулалық биология бойынша Корнеллдің ерекше лекциясы үшін спикер болды. Ол Италия АҚШ Қорының мүшесі. Нобель комитеті Капеккиге Нобель сыйлығын бергенін жариялағаннан кейін, Марлен Бонелли есімді австриялық әйел Капекки өзінің көптен бері жоғалған туған ағасы екенін мәлімдеді. 2008 жылдың мамыр айында Капекчи сол кезде 69 жастағы Бонеллимен Солтүстік Италияда кездесіп, оның оның қарындасы екенін растады.
Mario Capecchi was born in Verona, Italy, as the only child of Luciano Capecchi and Lucy Ramberg, an Italian born daughter of American born Impressionist painter Lucy Dodd Ramberg and German archaeologist Walter Ramberg. His parents weren't married, and due to the chaos in Europe caused by World War II, the story of his early life is remarkable, but the details are unclear. In 1941 he and his mother were living near Bolzano, about 160 miles north of his father in Reggio Emilia when his mother was arrested and deported for pamphleteering and belonging to an anti Fascist group. Prior to her arrest she had made contingency plans by selling her belongings and giving the proceeds to a nearby peasant family to care for her child. However, it was not long before Mario ended up on the streets of Bolzano. In July 1942, a few months before his fifth birthday, Italian records suggest he was reunited with his father in Reggio Emilia, which Mario did confirm but stated that he stayed with his father for only for a few brief periods and that he mostly lived on the streets until he was placed in an orphanage towards the end of the war. Mario almost died of malnutrition. His mother survived the war in Germany (part of the reason the details of his early life are unclear is that she would never talk about her experiences), and when it ended she began a year long search for him. She finally found him on his ninth birthday in a hospital bed in Reggio Emilia ill with a fever and subsisting on a daily bowl of chicory coffee and bread crust. She took him to Rome, where he had his first bath since he had left her care and where, with money sent by his uncle, Edward Ramberg, an American physicist at RCA, they made arrangements to depart to the United States. He and his mother moved to Pennsylvania to live at an "intentionally cooperative community" called Bryn Gweled, which had been co founded by his uncle. (Capecchi's other maternal uncle, Walter Ramberg, was also a prominent American physicist). He graduated from George School, a Quaker boarding school in Bucks County, Pennsylvania, in 1956. but during the course of his studies, he became interested in molecular biology. His change of interest was driven by the preference of working with few scientists and conducting experiments that did not require the use of big machines. He subsequently transferred to Harvard to join the lab of James D. Watson, co discoverer of the structure of DNA. Capecchi received his PhD in biophysics in 1967 from Harvard University, with his doctoral thesis completed under the tutelage of Watson. Capecchi was a Junior Fellow of the Society of Fellows at Harvard University from 1967 to 1969. In 1969 he became an assistant professor in the Department of Biochemistry at Harvard Medical School. He was promoted to associate professor in 1971. In 1973 he joined the faculty at the University of Utah. Since 1988 Capecchi has also been an investigator of the Howard Hughes Medical Institute. He is a member of the National Academy of Sciences. He has given a talk for Duke University's Program in Genetics and Genomics as part of their Distinguished Lecturer Series. He was the speaker for the 2010 Racker Lectures in Biology & Medicine and Cornell Distinguished Lecture in Cell and Molecular Biology at Cornell University. He is a member of the Italy USA Foundation. After the Nobel committee publicly announced that Capecchi was awarded the Nobel prize, an Austrian woman named Marlene Bonelli claimed that Capecchi was her long lost half brother. In May 2008, Capecchi met with Bonelli, then 69, in northern Italy, and confirmed that she was his sister.
Нокаут тышқандар
Кейпекки нокаут тышқанды жасағаны үшін Нобель сыйлығын алды. Бұл - генетикалық инженерия және экстракорпоралды ұрықтандыру арқылы жасалған тышқан, онда белгілі бір ген өшірілді. Осы еңбегі үшін Капекки 2007 жылы Мартин Эванс пен Оливер Смитспен бірге медицина немесе физиология бойынша Нобель сыйлығын алды. Кейпекчи сонымен қатар мысықтардың Хокс гендер отбасын жүйелі түрде талдады. Бұл гендер отбасы барлық көп жасушалы жануарлардың эмбрионалды дамуын бақылауда маңызды рөл атқарады. Олар жасушалардың дамуының дұрыс реттілікпен орналасуын дене осінің бойымен бастан аяққа дейін анықтайды.
Capecchi was awarded the Nobel prize for creating a knockout mouse. This is a mouse, created by genetic engineering and in vitro fertilization, in which a particular gene has been turned off. For this work, Capecchi was awarded the 2007 Nobel prize for medicine or physiology, along with Martin Evans and Oliver Smithies, who also contributed. Capecchi has also pursued a systematic analysis of the mouse Hox gene family. This gene family plays a key role in the control of embryonic development in all multicellular animals. They determine the placement of cellular development in the proper order along the axis of the body from head to toe.