Ирландияның жоғары патшасы Мақ Конның тарихы мен әңгімелері

Кіріспе

Лугайд Мак Кон, көбінесе Мак Кон деп аталатын, ортағасырлық ирланд аңыздары мен тарихи дәстүрлеріне сәйкес, Ирландияның Жоғары Королі болды. Ол Корку Лойгде руына, яғни Даирьинге жататын. Оның әкесі Макния мак Лугдах, ал анасы Садб инген Чуинн, бұрынғы Жоғары Король Конн Кетчатактың қызы. Мак Кон белгілі бір дәрежеде Даирьиннің тағы бір аңыз Королі Лугайд Лойгдемен сабақтас болуы мүмкін. Макния қайтыс болғаннан кейін Садб Мюнстер Королі және Ирландияның оңтүстік жартысының де-факто билеушісі Айлиль Ауломға үйленді, ал Лугайд оның асырап алған ұлы болды. Ол бала кезінде асырап алған әкесіне тиесілі Eloir Derg атты тоғай итінен емгендіктен, өз атауының ("ит ұлы") себебін тапқан деседі. Лугайд пен оның өгей бауырлары, Айлильдің қалауына қарсы, Грюитин шайқасында бұрынғы Жоғары Король Коэмды өлтірген Эрайн тайпасының басшысы, Сройбценннің ұлы Немедтің одақтастары болды. Жоғары Король Арт мак Куинн билігінде, Конайрдың ұлдары Ценнфебрат шайқасында Немедті жеңіп, өлтірді. Лугайд шайқаста жараланды, содан кейін асырап алған әкесі оны Ирландиядан қуды. Бірнеше жыл шет елде жүрген соң, ол Британия Королінің ұлы Бенне Бритпен одақтасып, шетелдік әскер жинап, Ирландияға қайтып келді. Ол Коннахттағы Май Мукруймхе шайқасында Артты жеңіп, өлтіріп, Жоғары Корольдік таққа отырды. Ол отыз жыл патшалық құрды, бірақ әйел-қонақ үй иесі Беннайдқа қатысты жалған үкім шығарғаны үшін Арттың ұлы Кормак оны тақтан түсірді. Ол туыстарынан көмек сұрап, Мюнстерге қашып кетті. Ол асырап алған әкесі Айлиль Ауломмен татуласуға тырысты, бірақ Айлиль оның ұлы Эоган Мордың өлімі үшін оны кешірмеді және олар құшақтасқанда уланған тісімен шақты. Содан кейін ол ақыны Ферчес мак Коммайнды Эоган үшін кек алу үшін Лугайдты іздеп жіберді. Ферхис Лугайдты тік тұрған тасқа сүйеніп тұрған күйінде тауып, найзамен өлтірді. Кормак тікелей таққа отыра алмады, өйткені ол Лугайдтың өлімінен кейін бір жылға жуық Жоғары Корольдік тақты ұстаған Ольстер Королі Фергус Дубдетахтың қысымымен Коннахтқа қашуға мәжбүр болды. Lebor Gabála Érenn Лугайдтың билігін Рим императоры Коммодтың (180–192) билігімен синхронды етеді. Джеффри Китингтің Foras Feasa ar Éirinn хронологиясы оның билігін 173–203 жылдарға, ал Төрт Мастердің жылнамалары 195–225 жылдарға жатқызады. Оның екі ұлы болды: Фотхад Кайрптех және Фотхад Эйргтех, олар кейіннен бірлесіп Жоғары Корольдер болды. Лугайд Мак Конның қазіргі ұрпақтарына Корк графтығындағы О'Дрисколл, О'Лири, Коффи, Хеннесси және Флинндер кіреді.

Lugaid Mac Con, often known simply as Mac Con, was, according to medieval Irish legend and historical tradition, a High King of Ireland. He belonged to the Corcu Loígde, and thus to the Dáirine. His father was Macnia mac Lugdach, and his mother was Sadb ingen Chuinn, daughter of the former High King Conn Cétchathach. Mac Con may be to some extent identical with another legendary King of Tara from the Dáirine, Lugaid Loígde. After Macnia died, Sadb married Ailill Aulom, king of Munster and de facto king of the southern half of Ireland, and Lugaid became his foster son. He is said to have gained his patronymic/epithet ("dog's son") after he was suckled as a child by a greyhound called Eloir Derg, which belonged to his foster father. Lugaid and his stepbrothers, against Ailill's will, were allies of Nemed, son of Sroibcenn, king of the Érainn of Munster, who had killed the former High King Conaire Cóem in the battle of Gruitine. During the reign of the High King Art mac Cuinn, Conaire's sons defeated and killed Nemed in the battle of Cennfebrat. Lugaid was wounded in the battle, and afterwards was exiled from Ireland by his foster father. Spending a number of years in exile, made an alliance with Benne Brit, son of the king of Britain, raised an army of foreigners, and returned to Ireland. He defeated and killed Art in the Battle of Maigh Mucruimhe in Connacht and took the High Kingship. He ruled for thirty years until he was driven from the throne by Art's son Cormac after he gave a false judgement on Bennaid, a female hospitaller, whose sheep had illegally grazed on the queen's woad. He fled to Munster to seek help from his relatives. He attempted to make his peace with his foster father, Ailill Aulom, but Ailill had not forgiven him for the death of his son Éogan Mór, and bit him with a poisoned tooth when they embraced. He then sent the poet Ferches mac Commáin after Lugaid to take revenge for Éogan. Ferchis found Lugaid standing with his back to a standing stone, and killed him with a spear. Cormac was unable to take the throne directly, being forced to flee to Connacht by the king of Ulster, Fergus Dubdétach, who held the High Kingship for a year after Lugaid's death. The Lebor Gabála Érenn synchronises Lugaid's reign with that of the Roman emperor Commodus (180–192). The chronology of Geoffrey Keating's Foras Feasa ar Éirinn dates his reign to 173–203, that of the Annals of the Four Masters to 195–225. He had two sons, Fothad Cairpthech and Fothad Airgthech, who would later be joint High Kings. Modern descendants of Lugaid mac Con include the O'Driscolls, O'Learys, Coffeys, Hennessys and Flynns of County Cork.