Зулу халқының әлеуметтік жіктелуі және әйел-бақсылар дәстүрі
Witch smeller
Зулу халқының әлеуметтік құрылымы: әйел-гадагерлер, сілтеушілер (омориори) және қазіргі замандағы сиқырға қарсы заңдар. Қасіреттерді анықтау және емдеу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зулу халқының әлеуметтік тобы
Social class of the Zulu people
Сиқырды анықтаушылар (омориори деп те аталады) – Зулу және Оңтүстік Африканың басқа банту тілінде сөйлейтін халықтары арасындағы маңызды және күшті адамдар, көбінесе әйелдер. Олар аймақтағы зұлым сиқыршыларды анықтап жоюға жауапты болған, кейде олардың өздері де қантөгіске себепкер болған. Қазіргі Оңтүстік Африкада олардың рөлі азайды және 1957 жылғы "Сиқыршылықты басу туралы" заңға сәйкес олардың әрекеттері заңсыз деп танылды.
Witch smellers (also known as omoriori) were important and powerful people, almost always women, amongst the Zulu and other Bantu speaking peoples of Southern Africa, responsible for rooting out alleged evil witches in the area, and sometimes responsible for considerable bloodshed themselves. In present day South Africa, their role has waned and their activities are illegal according to the Witchcraft Suppression Act, 1957.
Жұмыс
Егер біреу өзін сиқырланған деп ойласа, алдымен ата-бабаларымен байланысатын, бақытсыздықтарды анықтап, ем тағайындайтын бақсыға жүгінуі керек. Бұл жұмыс көбінесе әйелдердің қолынан келеді. Бақсылар көшеде де жиі жұмыс істейді. Егер аймақтағы бір жағдайдың себебі әйел-құдіреттің ісі екені анықталса, басшы халықты үлкен кеңеске шақырып, олар төрт-бес күн бойы шеңберге отырады. Сосын сиқырды иіскеушілер ортаға шығып, өз орындарына жайғасады. Олар әдетте жануар терісінен тігілген киімдер, қауырсыннан жасалған бас киімдер мен бетке бояу жағады. Шаштарын майлап, күрделі өрнектермен тоқуға және көбінесе қызыл түспен бояуға тырысады. Олармен бірге найза мен қалқан алып жүреді, сондай-ақ, өз кәсіптерінің белгісі – квагганың құйрық қылышын ұстайды. Гуси мәдениетінде сиқырды иіскеушілердің басты міндеті – әйел-құдіреттің салдарынан туған бақытсыздықтарды жою болып табылады.
If someone believes they are being bewitched, they must first contact a diviner, which contacts their ancestors, detects the misfortunes cast, and prescribes medicines. This job is known for being held by women. Diviners are also commonly seen working in public. If it was determined that some misfortune which had befallen the area had been caused by a witch, the chief summoned his people to a great meeting, in which they all sat in a circle, sometimes for four or five days. The witch smellers then took their places in the center. The witch smellers wore extravagant costumes, usually including animal skins and feathered headdresses, and face paint. Their hair was heavily greased, twisted in complicated designs, and frequently dyed bright red. They often carried assegais and shields, and also a quagga tail switch, the symbol of their profession. In the Gusii culture witch smellers were mainly responsible for extracting misfortunes caused by witches.
Әдет-ғұрып
Әйелдер мен қыздардың шеңберімен қоршалған, қолдарымен соққылап, төменгі, монотонды ән шырқап, оның ырғағы кейде аяқтарды жерге тигізу арқылы өзгеріп тұратын, сиқыр табушылар өзін-өзі қызулыққа жетеледі. Осы күйде олар айналып, іздеп, секіріп, соңында бір немесе бірнеше адамға сабауларымен тигізіп, сол адамды дереу алып кететін және өлтіретін. Айыпталушы сиқыршының үйіндегі барлық тірі жандар, адамдар мен жануарлар да өлтірілді. Кейде осылай бүкіл ауыл құрылысқа ұшырады. Кейбіреулер иіс сезу қабілетімен белгілі жануарлардың құрғақ қуыстары бар мүйіздерді пайдаланып, оның көзін табу және жою үшін қолданды.
Surrounded by a circle of women and girls who clapped their hands and droned a low, monotonous chant, the rhythm of which changed occasionally with the stamping of feet, the witch smellers proceeded to work themselves up into a frenzy. In this state, they spun, stalked and leapt, eventually touching one or more of the people with their switches, upon which the person was immediately dragged away and killed. All the living things in the accused witch's hut, human and animal, were also killed. Sometimes an entire kraal was exterminated in this way. Some used horns with dried sinuses of animals known for their sense of smell to find and irradicate the source.
Көркем шығармаларда
Х. Райдер Хаггардтың "Соломон патшаның кен орындары" романында сиқыршыларды анықтау туралы айтылатын көркем әңгіме, онда жирендік тудыратын және тым көне сиқыршы Гагоол басты жау болып табылады. Роберт А. Хайнлайнның "Magic, Inc." ғылыми-фантастикалық повесінде басты кейіпкер Арчи Фрейзер өзінің бизнесіне кедері келтіріп, түрлі таңғажайып оқиғалардың себебін анықтау үшін антрополог және сиқыршыларды анықтаумен айналысатын доктор Ройс Уортингтонмен кеңеседі.
A notable fictional account of witch smelling features in H. Rider Haggard's novel King Solomon's Mines, in which the loathsome and inhumanly ancient witch smeller Gagool is a principal villain. In Robert A. Heinlein's science fantasy novella Magic, Inc., main protagonist Archie Fraser consults with Dr. Royce Worthington, an anthropologist and witch smeller in attempt to track down the cause of various strange events troubling his business.