Кіріспе

Реймонд Чандлер романы – американдық-британдық жазушы Реймонд Чандлердің жеке детектив Филип Марлоуды бейнелейтін романы. Алғаш рет 1958 жылы шілдеде Ұлыбританияда жарық көрді, ал АҚШ-тағы басылымы сол жылдың қазан айында жарық көрді. Чандлер келесі жылы қайтыс болды, ал «Playback» – оның аяқталған соңғы романы. 1947 жылдың 8 қаңтарында Universal компаниясы Реймонд Чандлерден «Playback» атты әңгімені сатып алғанын хабарлады. Жозеф Систром фильмді өндіруге жауапты болды және Чандлердің өзі сценарий жазуы жоспарланған. Роман Чандлердің өзі сценарий негізінде қайта жазған. Кейбірлер романнан әлдеқайда жақсы деп санайтын сценарий (әдетте жеті Марлоу романының ең нашары деп есептеледі, мүмкін сюжетінің азаматтығы мен оңай шешімінен туындаған), жазушының өлімінен кейін жарияланды. «Playback» – Чандлер аяқтаған және Лос-Анджелестен өзге жерде оқиғасы өтетін жалғыз Марлоу романы. Оқиға Эсмеральда қаласында өтеді, бұл Чандлер соңғы жылдары тұрған Ла-Холла қаласының ойдан шығарылған аты. Чандлер аяқтамаған «Пудл Спрингс» романы Калифорния штатындағы Палм-Спрингс қаласында өтеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

1952 жылдың басында («Ұзақ қоштасу» романында Марлоу мен Линда Лоринг ажырасқаннан кейін шамамен 18 ай өткен соң) Марлоу клиентіне қарсы шығып, өзі тергеу үшін жалдаған адамның ізін қууға, оның ішінде эмоционалды байланысқа түсетін әдемі әйелдің мәселесін шешуге келеді. Араласушылар арқылы анонимді клиент Марлоуды Элеонора Кинг есімімен жүрген Бетти Мейфилдті табуға жалдайды. Марлоу Мейфилдті Калифорния штатындағы Эсмеральда атты шағын жағажай курортына дейін іздейді. Поездбен батысқа сапарлағанда Мейфилдті бір ер адам таниды, ол кейіннен оны шантажлауға тырысады, себебі оқиға соңында ашық болады. Марлоу Эсмеральданы аралап жүргенде шантажшы Мейфилдтің қонақ үйі балконында өлген күйде табылады. Ол қорқып, Марлоуға көмек сұрап қоңырау шалады. Марлоу күмәнді ниеттері бар көптеген адамдармен кездеседі, олардың ішінде үнсіз адвокат пен оның епті хатшысы (Марлоу оныңмен сексуалдық қарым-қатынасқа түседі), «зейнеткер» гангстер, түрлі моральдық қағидалары бар өзіне сенімді жігіттер, жалданып кісі өлтірген (Марлоу оның білегін сындырады), адал полицейлер және 1950-ші жылдардағы АҚШ-тағы иммигранттардың қиын жағдайдағы өкілі. Марлоу сондай-ақ қонақ үй вестибюлінде Генри Кларендон IV атты ойлы қарт кісімен кездеседі, бұл олардың ұзақ философиялық әңгімелесуіне себеп болады. Марлоу Бетти Мейфилдтің Солтүстік Каролинадағы шағын қаладағы ықпалды Генри Камберлендтің ұлы Ли Камберлендке үйленгенін біледі. Ли соғыста мойнынан жарақат алған, бірақ толық қозғалысқа ие болғандықтан және қауіпсіздік үшін мойын тірегін үнемі тағып жүрген. Бір күні Ли мен Бетти арасында дау болып, кейін Ли өлген күйде табылады, Бетти денесіне мойын тірегін қайта орнатуға тырысады. Бұл іс газеттерде кеңінен жарияланды (содан шантажшы Мейфилдті пойызбен таниды), ал Камберлендтің қазылар алқасына тигізген әсерінен Мейфилд кісі өлтіруде айыпты деп табылған. Бірақ судья, күмәнді жағдайды көріп, Солтүстік Каролина заңына сәйкес, қорғану тарапынан жасалған ақтау туралы өтінішті қабылдады. Камберленд Мейфилдті қайда барса да қуалайтынына ант берді, сондықтан ол Эсмеральдаға қашып келді; Камберленд, ең алдымен, Марлоуды жалдаған. Камберленд Мейфилдпен кездесу үшін Эсмеральдаға келеді, бірақ Марлоу жергілікті полиция капитанының көмегімен оны қорқытып қайтарады. (Романның британдық басылымында және Чендлердің сценарий нұсқасында Камберлендтің аты Кинсолвинг.) Мейфилд бұрынғы қылмыскер, қазір адал азаматқа үйленеді, ол оған романтикалық қызығушылық танытады. Марлоу оған жол ашады, бірақ бұрынғы қылмыскермен ашық сөйлеседі, ол шантажшыны өлтіруге қатысқандықтан, толығымен өзгермегенін білдіреді. Кітаптың соңында Марлоу өзінің бұрынғы сүйіктісі Линда Лорингпен қайта байланысқа түскенде, тағдыр оған сыйлық сыйлайды.

Қабылдау

"Нью-Йорк таймс" газетінде "Түрт жарым жыл күткеннен кейін, бұл таудан түскен мысықтардың еңбегі" "тұрақ, білікті, қызықты және ерекшеленбеген" деп аталды.

Бейімделулер

Чендлердің барлық романдарының ішінде "Плейбек" ешқашан фильмге түсірілмеген жалғыз туынды.

Радио

2011 жылы "Playback" BBC Radio Four радиосы үшін, Чендлер туындыларының маусымы аясында бейімделді. Марлоу рөлін Тоби Стивенс сомдады.

Комикстер

Француз комикстері Тед Бенуа мен Франсуа Айрольс 2004 жылы романды графикалық романға бейімдеді.

Басқа еңбектердегі сілтемелер

Екінші тараудың алғашқы жолдары Джонатан Летемнің ғылыми-фантастикалық детективтік романы "Қару, кейде музыкамен" үшін шабыт көзі болды: "Бұл ештеңе емес еді. Супер-шеф әдеттегідей дәл уақытында келді, ал нысананы смокинг киген кенгуру сияқты оңай көруге болады".