Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Норвегиядағы ұлттық парк
National park in Northern Norway
Боргефелл ұлттық паркі (Børgefjell nasjonalpark,) – Норвегиядағы дамытылмаған ұлттық парк, ол Трёнделаг және Нордланд округтерінің шекарасында, сондай-ақ Швециямен шекаралас орналасқан. Парк дамытылмаған, оған келушілерге арналған аз ғана жолдар мен басқа да инфрақұрылым бар. Саяхатшылар ұзақ уақыт бойы басқа адамды кездестірмей, жаяу серуендеуге мүмкіндік алады. Парк алғаш рет 1963 жылы құрылған, кейін 1973 және 2003 жылдары кеңейтілген. Қазіргі таңда оған Хаттфеллдал, Гране, Намскоган және Рёйрвик муниципалитеттерінің жерлері кіреді.
Børgefjell National Park (Børgefjell nasjonalpark, ) is an undeveloped national park in Norway, straddling the border between Trøndelag and Nordland counties, along the border with Sweden. The park is undeveloped with few trails or other facilities for visitors. Visitors can hike for extended periods without seeing another person. The park was originally established in 1963, and it was enlarged in 1973 and 2003. It now includes land in the municipalities of Hattfjelldal, Grane, Namsskogan, and Røyrvik.
Бейнелеу
Жер бедері қара гранит пен сұр таулардың биік, әсерлі шыңдарынан, өсімдік жамылғысы шамалы болғандықтан, құнарлы тау беткейлері мен батпақтарға дейін әртүрлі. Ең биік тау шыңдары батыста орналасқан, онда негізгі тау жынысы қара Børgefjell граниті, ол ландшафтқа шұрайлы емес көрініс береді. Парктегі ең биік тау – теңіз деңгейінен биік орналасқан Квигтинден осы жерде табылған. Сонымен қатар, Trøndelag-тың ең биік тауы – биік Jetnamsklumpen де осы паркте орналасқан. Басқа жерлерде, мысалы, Rainesfjellet аймағында, өсімдіксіз, жалпы тас құлаған жерлер кездеседі. Мұздық астындағы мореналар ландшафттың көп бөлігін жабады. Көптеген көлдер, шағын көлдер мен күшті ағысқа ие өзендер бар.
The landscape varies from dramatic peaks of dark granite and grey mountains with little vegetations, to fertile mountain slopes and marshes. The highest mountain peaks are in the west where the bedrock is primarily dark Børgefjell granite, which gives the landscape its desolate appearance. The highest mountain in the park, Kvigtinden, towering above sea level, is found here. The tall Jetnamsklumpen is the tallest mountain in Trøndelag, and is also located in the park. Other places, such as in the Rainesfjellet area, have rough stone screes without vegetation. Sub glacial moraines cover much of the landscape. There are many lakes, ponds, and raging rivers.
Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі
Паркте 300-ге жуық түрлі өсімдік түрі кездеседі. Ағаш шегі теңіз деңгейінен 500-600 метр биіктікте. Орманның көп бөлігі қайың ағаштарынан тұрады, бірақ шырша мен қарағай да кездеседі. Børgefjell ең жақсы сирек кездесетін Арктикалық түлкінің мекені ретінде танымал, бірақ саны бойынша үлкен жыртқыштардың ішінде ең көп таралғаны – бұл қасқыр. Мұнда мысық пен қоңыр аю да кездеседі. Ең көп таралған ұсақ жыртқыштар – қызыл түлкі, ең кішкентай кекірек, қарағайлы мартен және топырақ құс. Сондай-ақ, кейде сусарды да көруге болады. Børgefjell-дің барлық аумағы омарталық бұғы жаюға пайдаланылады. Ұлттық парктің батыс, шығыс және оңтүстік бөліктері жазда негізінен жайылымдық жерлер ретінде қолданылады, ал солтүстік аймақтар жыл бойы жайылым үшін пайдаланылады. Ең шығысында Швециядан да бұғылар келеді. Парктегі құстардың түрлеріне саз және тау торғайлары жатады. Жыртқыш құстарды дөңгелек бүркіт (rough legged buzzard), саябақта көп кездесетін, сондай-ақ қарлы барықұс және алтын бүркіт көрсетеді.
Around 300 different species of plant can be found within the park. The tree line is around 500 600m above sea level. The majority of the forest consists of birch trees, but spruce and pine can also be found. Børgefjell is best known as the home to the rare Arctic fox, although in terms of numbers the wolverine is the most common of the large predators. Both lynx and brown bear are also found here. The most common small predators are the red fox, the least weasel, the pine marten, and the stoat. It is also possible to catch the occasional glimpse of an otter. All of Børgefjell is used for domestic reindeer grazing. The western, eastern, and southern parts of the national park are mainly used as grazing areas in the summer, while the northern areas are used for grazing all year round. Furthest east there are also reindeer coming in from Sweden. Bird species present in the park include the willow and rock ptarmigan. Birds of prey are represented by the rough legged buzzard, which is common in the park, and also the snowy owl and golden eagle.
Тарих
Сами халқы Боргефелл жерін 20 ғасырдың басына дейін бақылап келді. Олар кем дегенде 500 жылдан бері осы аймақта бұғы шаруашылығымен айналысып келеді. Сами мәдениетінің ескерткіштері – қоныстар мен аң ауру станциялары ұлттық саябақтың ішінде де, оның шекаралық аймақтарында да табылады. Аймақтағы алғашқы шаруашылықтар 1700 жылдардың соңы мен 1800 жылдардың басында пайда болды, одан кейін норвегиялықтардың қоныстануы арта түсті. Алғашқы шаруашылықтар басқа жерлерде жер тапшылығы болған кезде құрылды.
The Sami people controlled the land in Børgefjell right up until the beginning of the twentieth century. They have kept reindeer in the area for at least 500 years. Sami cultural monuments in the form of settlements and hunting stations can be found both inside the national park and in the border areas around it. The first farms in the area appeared at the end of the 1700s and beginning of the 1800s, and Norwegian settlement increased from then onwards. The first farms were established when there was a shortage of land elsewhere.
Атауы
Бірінші элемент ежелгі норвегиялық сөз "бирьги" болып көрінеді, бұл "бекініс" немесе "қоршау" дегенді білдіреді. (Бұл жерде бір кездері, мүмкін, оңтүстік саамдардан салық алу үшін, сондай-ақ шведтерден шекараны қорғау үшін қандай да бір бекініс болған болуы мүмкін.) Соңғы элемент - fjell, яғни "белдем" немесе "тау".
The first element seems to be the Old Norse word byrgi which means "fort" or "entrenchment". (There might have been some kind of fort here once, possibly to claim tax from the southern Sami people, and also to protect the border from the Swedes.) The last element is fjell which means "fell" or "mountain".