Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы АҚШ ұлттық паркі – Сан-Хуан ұлттық тарихи орны (lang es), Пуэрто-Рикодағы Сан-Хуан қаласының Ескі Сан-Хуан ауданында орналасқан, Ұлттық парктер қызметі басқаратын тарихи орын. Ол Сан-Хуан қаласының испан отаршылдық кезеңіндегі бекініс жүйесін сақтап, түсіндіреді және Сан-Фелипе-дель-Морро және Сан-Кристобаль бекіністері сияқты нысандарды қамтиды. Бұл бекініс жүйесі – АҚШ құзырындағы ең көне еуропалық құрылыс және Жаңа дүниедегі ең көне құрылыстардың бірі. Бұл ұлттық тарихи орын Ла Форталезамен бірге 1983 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген.

Тарих

Сан-Хуанның бекініс жүйесі қаланың тарихымен тығыз байланысты, өйткені ол 16-шы ғасырдың бірінші жартысында құрылғаннан бері оны шетелдік және қарақшылар шабуылдарынан қорғады. Қала қабырғалары Солтүстік Америкада қалған үш қабырғалардың бірі (басқа екеуі - Канададағы Квебек қаласы мен Мексикадағы Кампече). Қабырғалардың төрттен үш бөлігі бүгінге дейін сақталған, себебі 1867 жылғы жер сілкінісі кезінде үштен бірі қатты зақымдалған және кейіннен темір жол салу және қаланың қала құрылысын кеңейту үшін қиратылған. Бұл бекіністер 1898 жылы испан-американ соғысы кезінде Сан-Хуанды бомбалаудан кейін тез күйзеліске ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өзгерістер мен жақсартулар жасалса да, 20-шы ғасырдың бірінші жартысының соңында сайттың тарихи және сәулеттік мұрасы қауіпке ұшырады. 1949 жылы 14 ақпанда қабылданған федералды жарлықта тарихи орын белгіленіп, бекіністерді ескерткіш ретінде қорғаудың қажеттілігі, сондай-ақ олардың тарихи және сәулеттік құндылығын сақтау қажеттігі атап өтілді. Қамал жүйесі 1966 жылы 15 қазанда Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. 1983 жылы 6 желтоқсанда тарихи орын мен Ла Форталеза "өзінің ерекше, әмбебап мәдени құндылығы үшін" Пуэрто-Рикодағы Ла Форталеза және Сан-Хуан ұлттық тарихи орны деген атпен Дүниежүзілік мұралар қатарына енгізілді. Ол тез арада Пуэрто-Рико мен Кариб теңізіндегі ең үлкен туристік нысандардың біріне айналды, 2016 жылы оған 1 400 000-нан астам адам келді. Ұлы түтінді таулар ұлттық паркімен бірге бұл АҚШ-та белгіленген он бірінші Дүниежүзілік мұра орны болды және 2023 жылдан бастап Кариб теңізіндегі он тоғыз тағайындалған Дүниежүзілік мұра орындарының бірі болып табылады. Климаттың өзгеруінің жағалаудағы қауымдастықтарға және жергілікті қоғамдастыққа әсері Лесли Пол Уокердің 2015 жылғы диссертациясының тақырыбы болып табылады.

Ескі Сан-Хуан

Сан-Фелипе-дель-Моро Кастильосы Сан-Хуан ұлттық тарихи орнындағы ең танымал және ең көп талданған құрылым. Эль-Морро эспланадасы – Эль-Морро мен Баллаха арасында орналасқан үлкен ашық алаң, ол тарихи орынның негізгі демалыс орны болып табылады, себебі ол шығанақтың панорамалық көрінісін ұсынады және пикниктер, жұлдыздарды қарау және желкендерді ұшыру сияқты іс-шаралар үшін өте танымал. Сонымен қатар, Paseo de la Princesa – бұл Эль-Морроның төменгі қабырғаларын Сан-Хуан қақпасымен (Puerta de San Juan), бұрын Су қақпасы (Puerta de Agua) деп аталған, байланыстыратын серуендеу жолы. Ол Сан-Хуан шығанағының панорамалық көрінісін және қала қабырғаларының ең жақсы сақталған бөлігіне, сондай-ақ оның әйгілі күзетші бөлмелеріне (гарита) қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Аралдың қорғану жүйесінің шығыс шетінде орналасқан Сан-Кристобаль Кастильосы тарихи орындағы ең үлкен бекініс ғана емес, сонымен қатар Жаңа дүниеде салынған ең үлкен қорғаныс құрылысы болып табылады. Ол 1783 жылы Cerro de la Horca немесе Cerro del Quemadero деп аталатын төбеде салынған, кейіннен Сан-Кристобаль төбесі деп аталды, бұл 1625 жылы голландтардың қаланы басып алуға жасаған сәтсіз әрекетінен кейінгі испандық жеңісті еске түсіру үшін жасалды. Сан-Хуанды құрлықтан келетін шабуылдардан қорғау мақсатымен салынған бұл қамал ішінде үлкен түрме, казармалар, оқ-дәрі қоймалары және оны қала қабырғаларының қалған бөлігімен байланыстыратын туннельдер де болды. Ұлттық саябақтар қызметінің Ескі Сан-Хуандағы кеңсесі қамал аумағында орналасқан. Бұл ғимаратқа кіруге рұқсат болмаса да, онда әйгілі "Шайтанның күзетші бөлмесі" (La Garita del Diablo) да орналасқан.

Кабрас аралы

Эль-Кануэло, ресми түрде Фортин Сан-Хуан-де-ла-Крус деп аталады, Эль-Мороның қарсы жағында, Исла-де-Кабрас аралында, Тоа-Баха муниципалитетіне қарасты жерде орналасқан. Ол 1630 және 1660 жылдар аралығында шығанаққа кіретін жолды қорғау үшін, Эль-Моромен бірге салынған. Бұл шағын бекініс жалпы қоғамға ашық емес, бірақ оны сырттан тамашалауға болады. Ол Ұлттық парк қызметімен ұлттық тарихи ескерткіш ретінде басқарылса да, оның аумағы және аралдың қалған бөлігі Исла-де-Кабрас мемлекеттік паркінің (Пуэрто-Рикодағы мемлекеттік парктері испан тілінде "паркес националес" деп аталатындықтан, көбінесе "Parque Nacional Isla de Cabras" деп аталады) құрамына кіреді.

Қонақтар орталықтары

Сан-Хуан Ұлттық тарихи орнының негізгі аймақтарды аралау орталығы – Сан-Хуан NHS аймақтарды аралау орталығы 501 Norzagaray көшесінде, Кастильо Сан-Кристобальдың қасында және Колон алаңының алдында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ салған әскери штабтың бұрынғы орнында орналасқан. COVID-19 пандемиясы кезінде ол уақытша жабылды, бірақ қазір күн сайын сағат 9:00-дан 17:00-ге дейін ашық. Қосымша ақпарат және түсіндірулер Эль-Моро және Сан-Кристобаль бекіністерінің ішінде орналасқан.

Тіркелген сайттар

Fortín de San Gerónimo de Boquerón, жалпы San Gerónimo бекінісі деп аталады, ол Сан-Хуан аралының батыс шетінде Кондадо лагунасының кіреберісінде және Эль-Бокерон деп аталатын шағын су айдынында орналасқан шағын бекіністердің қалған бірі. Бұл 1609 жылы құрылған, Пуэрто-Риконың негізгі аралы мен арал арасындағы байланыс нүктесін құрлықтағы және теңіздегі шабуылдардан қорғау үшін құрылған La Línea Avanzada деп аталатын үлкен бекініс жүйесінің бір бөлігін құрайды. Қазіргі уақытта оны Пуэрто-Рико Үкіметі басқара берсе де, 2023 жылдың мамырында Пуэрто-Риконың резидент комиссары Дженнифер Гонсалес ұсынған заң жобасы оны Ұлттық парк жүйесінің аффилиирленген аймағы ретінде белгіледі, бұл Ұлттық парк қызметіне Пуэрто-Рико мәдениет институтымен ынтымақтастық туралы келісімдерге кіруге рұқсат береді.

Ла Форталеза

Ла Форталеза, қазір Паласио де Санта Каталина деп аталады, Ұлттық парқ қызметі басқаратын жалғыз бекініс емес, себебі ол бүгінде Пуэрто-Рико губернаторының ресми резиденциясы болып табылады (Батыс жарты шарда үздіксіз қолданылып келе жатқан ең көне атқарушы сарай). Ол 1960 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді және Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды, ал Сан-Хуан ұлттық тарихи орнымен бірге 1983 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне қосылған.

Ескі Сан-Хуан

Ескі Сан-Хуанның тарихи ауданы (Viejo San Juan, ресми түрде Zona Histórica de San Juan), 1972 жылдың 10 қазанынан бері Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген және 2013 жылдан бері Ұлттық тарихи ескерткіш ауданы деп тағайындалған, Пуэрто-Рикодағы ең көне үздірілмейтін жерлесім және АҚШ юрисдикциясындағы ең көне тарихи отарлық аудан болып табылады. Бұл тарихи ауданды көбінесе Сан-Хуан ұлттық тарихи орны деп жаңылыстырады немесе дұрыс емес атап жатады, және онда АҚШ юрисдикциясындағы ең көне ғимараттардың кейбіреуі орналасқан, мысалы, Ла Каса Бланка, Сан-Хосе шіркеуі және Сан-Хуан соборы, сондай-ақ Капилла-дель-Кристо, Бальяха казармасы, Сан-Хуан қалалық әкімдігі және көптеген тарихи алаңдар, тас төселген көшелер мен жолақтар, мұражайлар, кафелер мен мейрамханалар бар, олар тұрғындарға, жергілікті халыққа және туристерге бірдей қызмет көрсетеді. Пуэрто-Рико мәдениет институты Ескі Сан-Хуандағы бірнеше мұражайлар мен мәдени мекемелерге иелік етеді және басқарады, мысалы, XIX ғасырға қатысты Пуэрто-Рико отбасылық үйі мұражайы (Casa de la Familia Puertorriqueña del Siglo XIX), ал Пуэрто-Риконың қорғау трасты Пара Ла Натуралезаның коммерциялық емес бөлімшесі Рамон Пауэр и Жиральт үйін басқарады; бұл екі мекеме де Ескі Сан-Хуанға келушілер үшін ақпараттық орталықтар қызметін атқарады. Ескі Сан-Хуан Пуэрто-Рикодағы Ла-Форталеза және Сан-Хуан ұлттық тарихи орнының Дүниежүзілік мұра тізіміне кірмейді, алайда, бұл тарихи ауданды қосу үшін осы орнының аумағын кеңейту немесе 2013 жылғы Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесінен кейін оны жеке Дүниежүзілік мұра ретінде тіркеу туралы бірнеше ұсыныс жасалған.