Кіріспе

Майами халқының асырап алған мүшесі Фрэнсис Слокум (4 наурыз 1773 – 9 наурыз 1847) (Ma con na quah, "Жас аю" немесе "Кішкентай аю") Майами халқының асырап алған мүшесі болды. Слокум 1777 жылы Род-Айленд штатының Уорвиктен Пенсильвания штатының Лузерн округіндегі Вайоминг аңғарына көшіп келген квакерлер отбасында дүниеге келген. 1778 жылдың 2 қарашасында, Слокум бес жаста болғанда, Пенсильвания штатының Уилкс-Барре қаласындағы Слокум отбасының шаруашылығында үш Делавэр жауынгері оны тұтқынға алды. Слокум қазіргі Огайо және Индиана штаттарындағы Делавэрлер арасында өсті. Кейін Майами басшысы болған Шепокона (Саңырау адам)ға үйленгеннен кейін, Слокум Майами халқына қосылып, Маконакуа деген ат алды. Ол Майами отбасымен бірге Индиана штатының Перу қаласына жақын Миссиссинева өзенінің жағасындағы Саңырау адамның ауылына қоныстанды. 1835 жылы Слокум бір келушіге бала кезінде тұтқынға алынған ақ әйел екенін айтты, ал екі жылдан кейін, 1837 жылдың қыркүйегінде, Слокумның үш бауыры оны көруге келді. Олар оның өздерінің әпкесі екенін растады, бірақ Слокум Индианадағы Майами отбасымен бірге қалуды жөн көрді. Слокум түпкілікті американдықтар мәдениетіне толыққанды сіңіп, олардың мүшесі ретінде қабылданды. 1845 жылдың 3 наурызында АҚШ Конгресі Слокумды және оның Майамидағы жиырма бір туысын Канзас аумағына көшіруден босатқан бірлескен қаулыны қабылдады. Оның Индианадағы Майами туыстары қазіргі Индиана Майами ұлтының ядросын құраған 148 адамның ішінде болды. Ол Индиана штатының Уабаш округіндегі Слокум зиратында жерленген. Оның құрметіне аталған құрмет көрсетулерге Индиананың Франсис Слокум жолы; Индиананың Перу қаласына жақын Миссиссинева көлінің жағалауындағы Франсис Слокум мемлекеттік демалыс орны; Индианадағы Маконакуа орта мектебі; Индиананың Марион қаласындағы Франсис Слокум бастауыш мектебі; Форт-Уэйн, Индианадағы Франсис Слокум бастауыш мектебі; және Пенсильванияның Лузерн округі мен Пенсильванияның Моканаква қаласындағы Франсис Слокум мемлекеттік паркі кіреді.

Ерте өмір

Франсис Слокум Джонатан мен Рут (Трипп) Слокумның он баласының бірі болды. Франсистің нақты туған күні белгісіз, бірақ ол 1773 жылдың 4 наурызында туған деп саналады. Олар келгеннен кейін көп ұзамай Пенсильвания штатының шығысындағы Сускехана өзені аңғарында зорлық-зомбылық орын алды. Слокэм отбасы қоныста қалғанмен, көптеген басқалар 1778 жылдың шілдесінде Вайоминг шайқасы кезінде қашып кетті, британдық әскерлері мен Сенека жауынгерлері Уилкс-Барр маңындағы Forty Fort бекінісін қиратты, үш жүзден астам американдық қоныс аударушыны өлтірді. Слокэм отбасы шайқастан аман қалды және квакерлік сенімдері мен тума халқымен достық қарым-қатынастары оларды қорғайды деп ойлады. Бірақ 1778 жылдың 2 қарашасында Джонатан болмағанда, Делавэр тайпасының үш жауынгері Уилкс-Барр маңындағы Слокум отбасының фермасына шабуыл жасады. Рут пен оның екі баласынан басқасы жақын орманға қашып кетті, бірақ Делавэр бес жасар Франсисті, оның денсаулығы нашар інісі Эбенезерді және Слокумдермен бірге тұратын Уорхэм Кингслиді тұтқынға алды. Эбенезер фермада босатылды, бірақ Франсис пен Кингсли ұлы тұтқынға алынды. Слокэм ата-анасын ешқашан көрген жоқ. Тума тайпасы оның әкесі мен әкесінің әкесін 1778 жылдың 16 желтоқсанында өлтірді. Слокэмнің анасы, 1807 жылдың 6 мамырында қайтыс болған, қызының табылатынына үмітін ешқашан жоғалтпады. Слокэмнің Делавэр тайпасының арасындағы ерте өмірінен көп нәрсе белгілі емес. Кейін ол олардың Ниагара шарлауығы мен Детройт арқылы батысқа көшіп, Кекионгаға (қазіргі Форт-Уэйн, Индиана штаты) жақын қоныстанғанын еске алды.

Неке және отбасы

Слокэм 1791 немесе 1792 жылдары Делавэр тайпасынан шыққан адаммен қысқа уақытқа үйленді. Слокмның екінші некесі 1794 жылдан кейін, саңыраулығы үшін ақ адамдар "Саңырау адам" деп атаған Шепан Кан Ахқа тұрмысқа шығумен аяқталды. Шепан Кан Ах Майами тайпасының батыры болған, кейін Майами тайпасының басшысы болды. Франсис ақырында оған үйленді. Олардың төрт баласы болды: екі ұлы, олар жас кезінде қайтыс болды, және екі қызы – Кекенакуша (Қыртылған саусақ) және Озашинкуа (Сары жапырақ), екеуі де ересек жасқа жетті. Франсис Майами тайпасына қосылғанда Маконакуа (Кішкентай аю) деген ат алды.

Ашылу

Ол тұтқындалғаннан бері Слокэмнің ақ туыстары оны іздеуді жалғастырды, бірақ табысқа ие болмады. Оларды елу тоғыз жыл бойы көрмеді. 1835 жылы Майамимен сауда жасаған және олардың тілін жақсы білген индей саудагері полковник Джордж Юинг, Перу қаласына жақын, Миссиссинева өзені бойындағы Саңырау адамның ауылы деп аталатын шағын Индиана қонысындағы ағаш үйдің ішінде түндеді. Ол ондағы егде жастағы Майами әйелімен сөйлесіп, оның туғаннан ақ нәсілді екенін және бала кезінде қалай ұрланғанын білді. Ол ағылшын тілін білмейтін, бірақ отбасының аты Слокэм екенін және олар Сускеханна өзенінің жағасында тұратын квакерлер екенін есіне алды. Юинг Слокэмнің өзінің кім екенін ашуға тырысқанын, бұл құпияны елу жылдан астам уақыт сақтап келгенін, себебі денсаулығы нашарлап, жақын арада қайтыс болуы мүмкін деп ойлағанын сендірді. Кейбіреулер Слокэмнің өзінің өткені белгілі болса, Майами тайпасынан күштеп алынып кететінінен қорқып жүргенін айтса, енді біреулер оның Майами ауылын Канзас аумағына күштеп көшіруден құтқару үшін ақ екенін ашқаны ықтимал деп санайды. Немесе ол соңғы жылдары Индианадағы қыздарымен бірге қалуды жөн көрген болуы мүмкін. Юинг Слокэммен кездескенде ол Саңырау адамның ауылындағы үлкен отбасымен бірге тұратын жесір еді. Шағын қоныста екі-үш қосалқы үйі бар екі қабатты ағаш үй, жүгері сақтауға арналған қойма, ат қорасы және малға арналған қосалқы құрылыстар болды. Онда Жан Батист Бруиллетт деген метис, үш немересі және бір қарт туысы тұрды. Ауыл еуропалық және үнді мәдениеттерінің араласуынан пайда болғанмен, Слокэм Майами мәдениетіне толық сіңіп, Майами тайпасының мүшесі болды. Ауыл тұрғындары, Слокэм де ағылшын тілін білмейтін және христиан дінін ұстанбайтын. Олар көптеген сенімдерді қабылдады және бұрынғы ғасырдан бері өзгермеген дәстүрлер мен рәсімдерді сақтады. 1837 жылдың қыркүйегінде Юингтен хабар алғаннан кейін Слокэмнің ағалары Исаак пен Джозеф және үлкен әпкесі Мэри Слокэм Таун Миссиссинева өзенінің аңғарындағы Саңырау адамның ауылына аудармашылармен бірге жол тартты, оның жоғалған әпкесі екенін анықтау үшін. Сол кезде Слокэм 60 жылға жуық уақыт бойы туған тайпасының арасында өмір сүрген егде жастағы жесір еді. Франсис, оның екі қызы және күйеу баласы да Перуда болған кезде Слокэмдар отбасына қонаққа келді. Слокэмнің бауырлары әпкесін көріп қуанды, бірақ оның өзгеруіне таң қалды. Ол ағылшын тілін білмейтін және өзінің христиандық есімін Франсис екенін есіне алмайтын. Слокэм аудармашы арқылы сөйлесіп, тек тікелей сұрақтарға ғана жауап берді. Кейбір зерттеушілер бұл ақ нәсілді қонақтар түсінбеген мәдени ерекшелік болуы мүмкін деп болжайды, немесе Слокэм Майами отбасын тастап, Слокэмдармен бірге тұруға мәжбүр болады деп қорқып жүрген болуы мүмкін. Сапарлары барысында Слокэм отбасы оның жоғалған қарындасы екенін растады, әсіресе оның сол қолындағы деформацияланған саусағын танығаннан кейін, ол тұтқындалуына дейін болған балалық шақтағы оқиғаның салдары болды. Слокэмнің аға-інілері оны Пенсильванияға бірге қайтуға көндіруге тырысты, бірақ ол туған отбасын тастаудан бас тартты. Слокэм Майами тайпасымен қалуды жөн көретінін және егер ол туған жеріне қайта оралса, "судан шыққан балық сияқты" болатынын түсіндірді. 1838 жылдың қарашасында жасалған келісім-шарт, Слокэм жеке басын ашқаннан кейін үш жыл өткен соң, Майами тайпасының кейбір отбасыларына Индианада қалуға мүмкіндік беретін жер участаларын берді. Олардың арасында Озашинкуа мен Кекенакуша (Шепокона мен Слокэмнің екі қызы) да болды, олар бірлесіп 640 акр жер алды. Бұл жер учаскесі оларды Канзас аумағына көшіруден босатты. Ол қыздарымен бірге тұратын және отбасының басшысы ретінде танылған, бірақ жер учаскесін алғандар тізіміне енбеді. Слокэмнің ақ нәсілді екені жұртқа белгілі болғаннан кейін, оның болуы Саңырау адамның ауылындағы қауымды өзін ақ деп жариялауға және үндістандық болмысын жасыруға ынталандырды. Бұл стратегия саяси маневрлермен біріктіріліп, тайпа басшыларына (әсіресе Майами басшысы Фрэнсис Годфройға) көшіру процесін бірнеше жылға кешіктіруге жеткілікті қолдау табуға көмектесті және кейбір жағдайларда қауымның кейбір мүшелерін Миссисипи өзенінің батысындағы резервация жерлеріне көшіруден босатты. Слокэм АҚШ Конгресіне көшіруден босату туралы өтініш беру үшін ақ ағалары Джозеф пен Айзек Слокэмге көмек сұрады. Конгресс мүшелерінің жанашырлығын ояту үшін Индиана штатының Перу қаласында тұратын Слокэмнің адвокаты Альфонсо Коул оны көп жылдар бойы қиындықтар мен тұтқындыққа ұшыраған, тек ақ және үндістандық отбасыларына жақын болуды қалаған қарт әйел ретінде бейнеледі. Пенсильваниядан келген АҚШ Конгрессінің депутаты Бенджамин Бидлак, ол палатадағы резолюцияны ұсынды, оның мәселесіне жаны кірді және Слокэмнің ақ туыстарына жақын болуының маңыздылығын атап өтті, әлбетте ол олардың тек бірнешеуімен ғана танысқан. 1845 жылдың 3 наурызында Конгресс Слокэм мен Майами ауылының жиырма бір мүшесін Канзас аумағындағы резервация жерлеріне көшіруден босататын бірлескен резолюцияны қабылдады. Слокэм Индианада 620 акр (бір бөлім) жер алды. Майами тайпасының Индианадағы қалған резервациялық жерлері 1846 жылы федералдық үкіметке берілді. 1846 жылдың 6 қазанында, Слокэмнің қайтыс болуына жарты жылдан кем уақыт қалғанда, Перуда 300-ден астам Майами тайпасының мүшелерін көшіру басталды, ал 1847 жылы тағы бір шағын топ көшірілді. Барлығы Майами тайпасының жартысынан кемі көшірілді, ал жартысынан астамы келісімшарттардың шарттарына сәйкес Индианаға қайтып келді немесе көшіруге қатысудан босатылды.

Джордж Винтердің ықпалы

Слокэмдер ағылшын суретшісі Джордж Винтерге өз әпкесінің суретін салуды тапсырды. Индианада тұрып жұмыс істеген алғашқы кәсіби суретшілердің бірі болған Винтер 1837 жылы Индианадағы үндістерді қоныстандыруды құжаттау үшін Логанспортқа келді. Америкада соғысқа дейінгі кезеңде, көптеген американдықтар үндістерді өркениетсіз деп есептеген кезде, Винтердің этнографиялық суреттерінің мазмұны, «бірнеше ерекшеліктерден басқа», Майами және Потаватоми мәдениетінің нақты ерекшеліктерін адал және сенімді түрде бейнеледі, бұл солтүстік Индианада жұмыс істеген азанау европалық суретшілердің бірінен жасалған еді. Винтер Потаватоми және Майами халқының көптеген эскиздерін жасады және олар туралы күнделіктеріне жазды, онда Саңырау адамның ауылы, Слокэм және оның Майами отбасы туралы суреттер мен мәліметтер де болды. Оның сақталған көптеген туындылары мен егжей-тегжейлі құжаттамасы Индиананың Уабаш аңғарындағы Түпкілікті американдық тайпалардың тарихи зерттеулері үшін сенімді бастапқы көздер ретінде танылады. «Уайомингтің жоғалған қарындасы» деп те аталатын Слокэмнің «Тұтқынға алынған қарындасы» портреті оның ең танымал туындысы болды, әсіресе ол табылғаны туралы жаңалық тарағаннан кейін және оның тарихы әйгілі болды. Ол тапсырыс бойынша салған сурет үшін 75 доллар алды. Винтердің күнделігінде жазған Слокэмнің сипаттамасы оның алғашқы эскизімен үлкен үйлесімде: <blockquote>Оның отбасына (ақтарға) ұқсас болғанымен, оның жақ сүйектері үндік ерекшеліктерге ие болды – беті кең, мұрны дөңгелек, ерні біршама қатал, ал көздері жағымды және мейірімді. Винтердің күнделігінде оның киімі де сипатталған: сары және жасыл суреттері бар қызыл калико жейде, қызыл лентамен шектелген қара матадан тігілген көйлек, жасыл ленталары бар сарғыш қызыл шалбар және қара жібек шапан. Ол жалаң аяқ киген, тек құлақтарындағы сырғалармен әшекейленген.</blockquote>

Өлім және мұра

1847 жылдың 9 наурызында Франсис Слокум пневмониядан қайтыс болды. Ол Индиана штатындағы Миссиссинева өзені бойындағы Саңырау адамның ауылында 74 жасқа толғанда көз жұмды. Слокум бастапқыда екінші күйеуі Ше пан кан ах (Саңырау адам) және екі ұлының қасында, Саңырау адамның ауылындағы үйіне жақын жерленген. 1965 жылы Миссиссинева өзенінің бөгеті Саңырау адамның ауылын суға батыруы мүмкін болғандықтан, қабірлер Индиана штатының Уабаш округіндегі Миссиссинева көліне жақын орналасқан Слокум зиратына көшірілді.

Құрметтер мен сыйлықтар

1900 жылы 6 мамырда Слокумның ақ және туған жерінің ұрпақтары Индиана штатының Уабаш округіндегі оның қабірінде ескерткіш орнатты. Көптеген эпитафиясы бар мырыштан жасалған белгі, оның Маконакуа және Фрэнсис Слокум ретіндегі өміріне, сондай-ақ ескерткіштің бір жағында еске алынған екінші күйеуі Ше пан кан ахқа (Саңыр адам) құрмет көрсету үшін қойылды. 1967 жылы Индиана штатының Уабаш округіндегі Слокум зиратының кіреберісіне мемлекеттік тарихи белгі орнатылды. Оның құрметіне аталған басқа да нысандар: Перуден Индиана штатының Марион қаласына дейінгі тридцать мильдік Фрэнсис Слокум жолы; Индиана штатының Перу қаласына жақын орналасқан Фрэнсис Слокум мемлекеттік орман паркі; және Пенсильвания штатының Лузерн округіндегі Фрэнсис Слокум мемлекеттік паркі. Джордж Винтердің Фрэнсис Слокум және оның екі қызының акварельді суреті мен Фрэнсис Слокумның майлы портреті Типпеканоу округі тарихи қоғамының коллекцияларында сақталады.