Кіріспе

Иерархиялық деректерді визуализациялау әдісі

Ақпаратты визуализациялау және есептеуде, ағаш картасы – иерархиялық деректерді ұялы фигуралар, әдетте тіктөртбұрыштарды пайдалану арқылы көрсету әдісі. Ағаш карталары иерархиялық (ағаш құрылымды) деректерді біріктірілген тіктөртбұрыштар жиынтығы ретінде көрсетеді. Ағаштың әрбір тармағына тіктөртбұрыш беріледі, содан кейін кішігірім тармақтарды көрсететін кішірек тіктөртбұрыштармен мозаикаланады. Жапырақ түйінінің тіктөртбұрышының ауданы деректердің белгілі бір өлшеміне пропорционал. Көбінесе жапырақ түйіндері деректердің жеке өлшемін көрсету үшін түрлендіріледі. Түс және өлшем өлшемдері ағаш құрылымымен қандай да бір байланыста болған кезде, басқа тәсілдермен байқау қиын болатын үлгілерді оңай көруге болады, мысалы, белгілі бір түс ерекше маңызды ма екенін. Ағаш карталарының екінші артықшылығы – олар құрылымы бойынша кеңістікті тиімді пайдаланады. Соның салдарынан, олар бір уақытта экранда мыңдаған элементтерді анық көрсете алады.

Тақталау алгоритмдері

Ағаш картасын жасау үшін, ең алдымен, плиткалау алгоритмін анықтау керек, яғни, белгілі бір аудандарға ие болатын кіші аймақтарға аймақты бөлу жолын анықтау керек. Идеалды жағдайда, ағаш картасы алгоритмі келесі талаптарға жауап беретін аймақтарды құруы керек:
Кішкентай көперіс қатынасы – идеалды жағдайда бірге жуық. Кішкентай көперіс қатынасы бар аймақтар (яғни, жалпақ нысандар) көзбен қабылдауға оңай. Кіріс деректеріндегі реттіліктің белгілі бір деңгейін сақтау (реттелген). Негізгі деректердегі өзгерістерді көрсету үшін өзгерістер (жоғары тұрақтылық). Бұл қасиеттердің арасында кері байланыс бар. Көперіс қатынасы оңтайланған сайын, орналасу реті болжауға қиын болады. Реттің тұрақтылығы артқан сайын, көперіс қатынасы нашарлайды.

Ортоконвекс ағаштар карталары

Дөңгелек ағаш карталарында қатынас тұрақты бола алмайды, ол ағаштың тереңдігімен өседі. Тұрақты қатынасқа қол жеткізу үшін Вороной диаграммасы есептеулеріне негізделген Ортоконвекс ағаш карталары қолданылады. Алгоритм итеративті және қатынастың жоғарғы шегін бермейді. Жігсау ағаш карталары кеңістікті толтыру қисықтарының геометриясына негізделген. Олар салмақтардың бүтін сандар екенін және олардың қосындысы квадрат сан болуын қажет етеді. Картаның аймақтары тікбұрышты көпбұрыштардан тұрады және өте ортоконвекс емес. Олардың қатынасы 4-тен аспайды деп кепілдік беріледі. GosperMaps, Gosper қисықтарының геометриясына негізделген. Ол реттелген және тұрақты, бірақ өте жоғары қатынасқа ие.

Тарих

Аумақтық визуализациялар ондаған жылдар бойы қолданылып келеді. Мысалы, мозаикалық диаграммалар (Маримеко диаграммалары деп те аталады) біріктірілген таралымды көрсету үшін тіктөртбұрышты плиткаларды пайдаланады (яғни, көбінесе бұл әртүрлі ені бар бағандардан тұратын бағандық диаграммалар болып табылады). Дерек картасының ерекшелігі – рекурсивті құрылым, ол кез келген деңгейдегі иерархиялық деректерге таралуға мүмкіндік береді. Бұл идеяны Мэриленд университетінің Адам-компьютерлік өзара әрекеттесу зертханасындағы профессор Бен Шнайдерман 1990 жылдардың басында ойлап тапты. Шнайдерман және оның әріптестері дерек карталарын сүзгілеу және реттеу үшін әртүрлі интерактивті техникаларды енгізу арқылы осы идеяны дамытты. Алғашқы дерек карталары қарапайым "кесіп-бөлу" плиткалау алгоритмін қолданды. Көптеген пайдалы қасиеттеріне қарамастан (тұрақтылығы, реттілікті сақтауы және оңай енгізілуі), кесіп-бөлу әдісі көбінесе көптеген ұзын, тар тіктөртбұрыштардан тұратын плиткаларды жасады. 1994 жылы Монтас Хаскоет және Мишель Бодуан Лафон "төртбұрышқа келтіру" алгоритмін ойлап тапты, кейіннен Жарке ван Вийк бұл алгоритмді танымал етті, ол тіктөртбұрыштарды шаршыға жақындататын плиткаларды жасады. 1999 жылы Мартин Уоттенберг "төртбұрышқа келтіру" алгоритмінің "бұрылыс және кесіп-бөлу" деп аталатын түрін пайдаланып, АҚШ қор нарығындағы жүздеген компаниялардың деректерін көрсеткен алғашқы веб-негізгі дерек картасын – SmartMoney Market картасын жасады. Оның іске қосылуынан кейін дерек карталарына, әсіресе қаржылық контексте қызығушылық арта түсті. Дерек карталарын дамытудың үшінші толқыны 2004 жыл шамасында болды, Маркос Вескамп жаңалықтар тақырыптарын көрсеткен Newsmap картасын жасағаннан кейін. Бұл аналитикалық емес дерек картасының мысалы көптеген еліктеушілерді шабыттандырды және дерек карталарын жаңа, кең аудиторияға таныстырды. Соңғы жылдары дерек карталары негізгі бұқаралық ақпарат құралдарында, соның ішінде New York Times газетінде пайда болды. Treemap Art Project Ұлттық академиялар (АҚШ) үшін 12 суреттен тұратын жиынтық жасады, бұл жиынтық Вашингтондағы Every AlgoRiThm has ART in It көрмесінде және Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайының коллекциясында көрсетілді.