Кіріспе

El árbol de oro (ағылшынша: Алтын ағаш) – испан тілінде жазылған Ана Мария Матутенің (1925-2014) шамамен үш беттен тұратын қысқа әңгімесі. Ол 1961 жылы жарық көрген «Артамиланың тарихы» атты әңгімелер жинағына енген, Испания ауыл жарындағы оқиғаларды баяндайтын туынды.

Сюжет

Басты кейіпкер – жас студент, ол күзге қарай әжесінің үйінде қалып қояды, себебі нашар денсаулығы қалаға үйіне қайтуға мүмкіндік бермейді. Көп ұзамай, әжесі оған кішкентай қаласындағы жергілікті мектепке баруға рұқсат береді. Сол жерде баяндаушы Иво Маркес есімді жарқын көзді ұлмен дос болады, ол кездесетін адамдарға «күміс тор» жасай алады деп сипатталған. Көптеген балалар Ивоға қызғанады, өйткені ол тартымды, әдемі және студенттердің мұғалімі Сеньорита Леокадияға әсер ете алады. Ивоға оқулықтарды кішкентай мұнарадан алып келу міндеті тапсырылған. Сыныптың үздік оқушысы Матео Хередия кілтті беруді сұрайды, бірақ Иво Сеньорита Леокадияны оған рұқсат бермеуге көндіреді. Кейін Иво баяндаушыға мұнара ішіндегі қабырғадағы жарықтан көрінетін алтын ағаштың себебінен кілтті толығымен иеленгісі келетінін айтады. Ол осы құпия ағашты көруге өзінің ғана құқығы бар деп санайды, оны жарықтандыратын, көзді жаздыратын алтыннан жасалған деп сипаттайды. Ол құстардың ағашқа қонғанда алтынға айналатынын әдемі тілмен баяндайды. Ағашқа тигеннің бәрі алтынға айнала ма деп ойлайды. Бір күні Иво ауырып, сабаққа келмейді, соның салдарынан Матео кілтті алады. Баяндаушы Матеодан алтын ағашты көре аласың ба деп сұрағанда, ол оны қысылтып мазақтайды. Кейін баяндаушы Матеоға үзіліс кезінде кілтті уақытша алу үшін ақша төлейді. Мұнарадағы жарықтан қарағанда, ол тек қана даланың құнарсыз көрінісін көреді. Уақыт өтеді және баяндаушы өзінің туған қаласына қайта оралады. Екі жылдан кейін ол сол кішкентай қалаға қайта оралып, зираттың жанынан өтеді. Күн батқанда, ол зираттағы ағашты көреді, ол жылтыр алтыннан жасалғандай көрінеді. Ол зиратқа кіреді және ағаш түбінде Ивоның қабірін табады. Ол он жасында, бұрын айтылған аурудан көз жұмған. Ивоның қабірін және алтын ағашты тапқаннан кейін баяндаушы көңілі тоқымайды, керісінше, осы көрініске қуанышпен қарады.