7-ші деңгей: Соңғы күндер журналы

Кіріспе

Мордекай Рошвальдтың 1959 жылғы романы – украиналық тегі израильдік жазушы Мордекай Рошвальдтың 1959 жылғы ғылыми фантастикалық романы. Оқиға қазіргі заманғы солдат, X 127-нің күнделік түрінде, бірінші тұлғадан баяндалады. Ол және тағы бірнеше жүз адам тұрақты түрде өмір сүретін, жер асты әскери кешенінің 7-ші деңгейінде орналасқан. X 127 елдің ядролық қаруларын белгісіз жауға қарсы қолдану үшін "басқыш түймешікті" басу арқылы шабуылды бастаушының рөлін атқарады. X 127 адамзатты құртатын ядролық соғысқа дейін, оның кезінде және содан кейін терең бекеттегі өмірді суреттейді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жер астындағы шабуылдық соғыс кешенінде мәжбүрлі түрде тұрған кезде, X 127-ге үшінші дүниежүзілік соғысты бастау үшін зымырандарды ұшыру түймелерін басу бұйырық беріледі (ол соғыс 2 сағат 58 минутқа созылады). Осы сәттен бастап, адамзаттың қалған азамат азаматтары сәулеленген жер бетінен әртүрлі тереңдікте орналасқан 1-ден 5-ге дейінгі деңгейлердегі жер асты паналарының жиынтығында орналасады, ал әскери қызметкерлер ең терең және қауіпсіз 6-шы және 7-ші деңгейлерді иеленеді. Кейіннен, бұйрықтардың ескерту стратегиясы бойынша толығымен автоматты түрде берілгені анықталады; соғыс бастапқы оқиғаға жауап ретінде автоматтандырылған электрондық реакциялар тізбегі ретінде жүзеге асты. X 127 және оның паналастағы әріптестері паналауға кіру шарттарын кейін біледі: азаматтарға тек жалған қорғаныс берілді, ал үкімет шенеуніктері мен әскери қызметкерлеріне айқын артық қауіпсіздік ұсынылды. Ядролық зымырандарды ұшыруға тағайындалғандар мен олардың көмекшілері машина сияқты мінез-құлық таныту қабілетімен іріктелді, бірақ олар адамдық рухты сақтап, адамзатты қайта жаңғыртуға шақырылды. X 127 және оның әріптестері адам өмірін жалғастыруға тырысады, бірақ неке және бала күтуге дайындық сияқты институттар антисептикалық жер астындағы жағдайлар мен көзқарастармен құрылысы бұзылғандығын біледі. Романның соңына қарай, бейтарап елдердегі, бұрынғы жау мемлекеттегі және аты-жөні аталмаған басты кейіпкердің елдеріндегі аман қалған паналастағылар радиоактивті беткі ластану ауа сүзгілерінен және жер астындағы су көздеріне тарағанда біртіндеп өлімге ұшырайды. 7-ші деңгейдің қауіпсіздігі күмәнді болғанда, оның тұрғындары өзінің оқшаулануымен, технологияға сенімімен, өлген әлемнің астындағы жалғыздығымен және жоюға қарай жылдамдықпен өмірге деген ұмтылысты басып өткен қоғамның ақылсыздығымен бетпе-бет келеді. Соңында, "7-ші деңгейдің" тұрғындары ядролық реактордағы ақаулық салдарынан бұрынғы қауіпті баспанасының улануынан жойылады. Олар, көрінетін, жер бетіндегі соңғы адамдар болып табылады, ал X 127 – оқиғаның соңында соңғы тірі қалған. Адамзаттың құрылысы зымырандар алғаш ұшырылған сәттен бастап төрт айға созылды.

During his forced residence at a deep underground offensive warfare complex, X 127 is ordered to push missile firing buttons to begin World War III (which lasts a total of 2 hours and 58 minutes). From that point, humanity's few civilian survivors are situated within a collection of underground shelter complexes on Levels 1 through 5 at various depths from the irradiated surface, while military personnel already occupy the deepest and safest Levels 6 and 7. It later emerges that the orders given have been wholly automatic due to a launch on warning strategy; the war has taken place as a series of automated electronic responses to an initial accident. X 127 and his fellow shelter inhabitants belatedly learn the criteria that had determined admission to the shelters: civilians were granted only an illusion of protection, while government officials and military personnel were granted significantly more security. Those who were assigned to launch the nuclear missiles, and their support staff, were selected for their ability to behave like machines, yet are counted upon to preserve the human spirit and rebuild the human race. X 127 and his colleagues attempt to carry on human life, but discover that institutions such as marriage and preparations for child rearing have been hollowed out by conditions and attitudes in the antiseptic underground. Toward the end of the novel, the inhabitants of surviving shelters within collaterally hit neutral nations, the former enemy nation and the unnamed protagonist nation gradually meet their deaths as radioactive surface contamination makes its way down past air filters and into water sources in the ground. As Level 7's safety falls into question, its inhabitants confront their growing isolation, overconfidence in technology, loneliness below a dead world, and the insanity of a society whose momentum toward annihilation exceeded its collective will to live. At last, the inhabitants of "Level 7" are wiped out after a malfunction in their nuclear power pile results in lethal contamination of their erstwhile sanctuary. They are apparently the last human beings on Earth to perish, and X 127 is the very last one at the story's conclusion. The extinction of humanity has taken four months from the time that the missiles were first fired.

Құрылымы

Кітап, көрінетін, оқырманды қай жақ екенін анықтаудан алшақтату үшін осылай жазылған. Демократияға жасалған сілтемелер британдық немесе американдық демократияға ғана емес, кеңес демократиясына да қатысты етіп құрылған. Кітапта географиялық сілтемелер немесе жеке есімдер жоқ, бірақ метрикалық емес өлшемдер қолданылады. Бұл батыс ортасын нақты анықтай ма, әлде автордың өзінің шығу тегін ғана көрсете ме – оны әрбір оқырман өзі шешуі керек. Дегенмен, кітаптың адамгершіліктен айыру, ядролық соғысты абстракциялау және осы қарудың құртуға бағытталған күшімен біріккенде туындайтын қауіп тақырыптарына нақты ұлттық сәйкестіктердің ешқандай қатысы жоқ. Осылайша, роман ядролық қарулану жарысына қарсы ескерту ретінде қызмет етеді, бұл түпнұсқадағы (бірақ кейіннен алынып тасталған) постскриптде айқын көрінеді:

Бастапқыда қолжазбада Марс археологтарының кіріспе сөзі болған, олар жойылған Жердің қираған орындарында осы күнделікті тапқан. Алайда, 2003 жылға дейін жарық көрген басылымдарда бұл кіріспе алынып тасталды, себебі ол кітаптың соңына әсер етеді деп саналды.

Бейімделулер

7-деңгейді Дж. Б. Пристли 1966 жылы BBC2 телеарнасының ғылыми-фантастикалық драмалық бағдарламасы «Белгісізден тыс» (Out of the Unknown) үшін бейімдеді. Алғашқыда бұл толық метражды фильмге арналған сценарий болған, бірақ бағдарламаның бір сағаттық уақытына сәйкес келу үшін қысқартылды. Ол серияның барлық басқа сақталған эпизодтарымен бірге DVD-де жарық көрді. Сонымен қатар, жас оқушылар үшін арнайы бір сағаттық радиоспектакль ретінде бейімделіп, 1980 жылы швед ұлттық радио театры sv «Nivå 7» деген швед тіліндегі атаумен эфирге шығарды.

Қабылдау

Флойд Гейл 1961 жылы Galaxy Science Fiction журналында 7-деңгейге 5 жұлдыздан 4,5 жұлдыз баға берді, X127 әңгімесінің "тынысы кепкендей, әсерлі, бірақ шындықтан алыс" екенін айтты. "Бұл кез келген шығармашыл жазушы жасаған ядролық ақылсыздыққа қарсы ең күшті шабуыл." – Б. Пристли. "Менің ойымша, Рошвальдтың аяусыз апокалипсисі әдебиеттегі антиутопиялық шедеврлердің бірі ретінде танылатын болады." – Х. Брюс Франклин. "Бұл әңгіме ядролық соғыс туралы оқыған көркем әдебиеттердің ішіндегі ең шындыққа жақын суреттейді." – Линус Полинг.