Кіріспе

Докторлық деңгейдегі құрметті немесе академиялық заң дәрежесі. Legum Doctor (LL. D.) немесе ағылшын тілінде Doctor of Laws – заң ғылымы бойынша докторлық деңгейдегі академиялық дәреже немесе, юрисдикцияға байланысты, құрметті дәреже. Аббревиатурадағы екі "L" әрпі Кембридж университетінде канондық және азаматтық құқықты (екі құқық докторы) оқытудың ерте дәуірдегі практикасына сілтеме жасайды, ал екі "L" әрпінің өзі көпшелік санды білдіреді. Бірақ Кембридж университеті қазір бұл дәрежеге ағылшын тілінде "Заң докторы" атауын береді. Бұл Оксфорд университетінің практикасынан өзгеше, онда орта ғасырлардан сақталған дәреже – DCL немесе азаматтық құқық докторы (ғана).

Еуропалық және Комонвелл қолданысы

Ұлыбританияда, Австралияда, Жаңа Зеландияда және бірқатар еуропалық елдерде LL. D. жоғары докторлық дәрежесі болып табылады, және әдетте заң ғылымын зерттеуге маңызды және жаңа үлес қосқан, ерекше түсінік пен ерекшеліктері бар жарияланымдар негізінде беріледі. Оңтүстік Африкада LL. D. көптеген университеттердің құқық факультеттері заң бойынша ең жоғары дәреже ретінде тағайындайды, сондай-ақ зерттеулер мен Еуропаның көптеген елдеріндегідей Ph. D. эквиваленті диссертацияны аяқтау негізінде беріледі; Оңтүстік Африкадағы Құқық докторына қараңыз. LL. D. сондай-ақ адамның қоғамға қосқан үлесі үшін құрметті дәреже ретінде де тағайындалуы мүмкін. Канаданың көптеген университеттері Құқық докторы (LL. D.) дәрежесін тек құрметті дәреже ретінде ғана тағайындайды, бірақ әдетте құқық мектебімен бірге берілгенде, ол еңбекпен алынған дәреже болып табылады. Канададағы заң докторы дәрежесін ұсынатын университеттердің ішінде бес франкофондық немесе екі тілді университет (Шербрук университеті, Оттава университеті, Монреаль университеті, Лаваль университеті және Монреальдегі Квебек университеті) LL. D. дәрежесін ұсынады.

Канаданың Онтарио штатындағы Лейкхед университеті осы танымал құрметті докторлық дәрежесін тағайындайтын орындардың бірі. Лейкхедте бұл марапат мемлекетке, білімге және адамзатқа жалпы қызмет көрсеткен тұлға үшін ең лайықты марапат деп есептеледі.

Германия

Германия, көптеген басқа континенттік Еуропа елдері сияқты, PhD және LL.D. академиялық дәрежелері арасында айырма жасамайды. Неміс университеттері заң докторы дәрежесін "Doctor of Law" (Dr. iur.) ретінде, PhD орнына береді, ал PhD сөзбе-сөз "философия докторы" (Dr. phil.) дегенді білдіреді және дәстүрлі түрде әлеуметтік және саяси ғылымдар саласындағы докторлық диссертациялар үшін қолданылады. Dr. iur. дәрежесі әдетте 4 жылға дейін дербес академиялық зерттеуді талап етеді. Заң докторының құрметті дәрежесі "doctor iuris honoris causa" (Dr. iur. h. c.) деп аталады. Неміс академиялық жүйесінде заң ғылымының жоғары докторлық дәрежесі де бар, ол екінші диссертацияны (хабилитация) аяқтағаннан кейін беріледі және (неміс) университеттерінде заң оқытудың шарты болып табылады. Хабилитация аяқталғанын "habil." қосымшасы арқылы көрсетеді (Dr. iur. habil.), егер адам профессорлық лауазымда болмаса, онда "Prof. Dr." атауын қолдану арқылы хабилитация болғаны білдіріледі. Неміс заң ғылымының көптеген докторлық дәрежелері "Doktor der Rechte", "Doktor des Rechts" немесе "Doktor der Rechtswissenschaft" деп аталады және латынша түрінде "Dr. iur." немесе "Dr. jur." деп қысқартылады. Егер диссертация шіркеу заңдары саласында болса, дәстүрлі университеттер өте сирек кездесетін "Doktor beider Rechte" дәрежесін бере алады (латынша түрі: "doctor iuris utriusque" немесе "Dr. iur. utr."), бұл дәреже дүниелік және діни заңдар саласындағы докторлық білімді көрсетеді.

Мальта

Еуропалық Одақтың ең кіші мүшесі – Мальтада LL. D. – бұл Мальта университетінде, Мальтаның ұлттық университетінде кем дегенде үш жыл толық уақытты аспирантура оқуды талап ететін заң ғылымында докторлық академиялық дәреже. Оқуға түсу үшін кем дегенде үш жыл заң білімі болуы қажет еді. Студенттерден заңның бірнеше негізгі салалары бойынша курстық жұмыстарды орындау және «мақұлданған тақырып бойынша жазылған түпнұсқалық еңбек немесе білім саласына жасалған басқа да үлес» болып табылатын диссертация ұсыну талап етілді. Бұл дәреже «Доктор» атағын береді, ол Мальтада осы дәреже иесіне қаралынатын сөз. 2014 жылға дейін LL. D. Мальтада адвокаттық қызметке қабылданудың міндетті шарты болды (адвокат, заңдық прокурордан өзгеше, жоғары соттарда өкілдік ету құқығына ие). Адвокаттық қызмет үш түрге бөлінеді: нотариус, заңгер-прокурор және адвокат. Заң бакалавры (LL. B.) – бұл жеке өзі заңгерлік мамандықтардың біріне қабылдану үшін жеткіліксіз бакалавриат дәрежесі. LL. B. бітіргеннен кейін нотариус (N. P.) дипломын бір жылдық толық уақытты оқу арқылы алу қажет, ол нотариус мамандығына қабылдану үшін талап болып табылады, ал заңгер-прокурор (L. P.) дипломы заңгер-прокурор мамандығына қабылдану үшін қажет. Заңгер-прокурор төменгі соттарда сөз сөйлеу құқығына ие, бұл мамандық Мальтада 1553 жылға дейін, тіпті одан бұрын да болған. Үш лауазымның иелері Мальта президентінің берген жарлығына ие болуы керек, ол емтихан нәтижесінде алынады, сондай-ақ осы мамандықта кемінде бір жыл жұмыс тәжірибесі болуы тиіс. Мальталық заңгер бір уақытта бірнеше мамандық бойынша жарлыққа ие бола алмайды. 2014 жылдан бастап Болон процесін іске асыру нәтижесінде заң курсына енгізілген өзгерістер Заң докторы (LLD) атағын жойып, оны екінші циклдік дәрежемен – Адвокаттық магистрі (M. Adv)мен алмастырды. Бұл жаңадан бітірген заңгерлерді бұрынғыдай «Доктор» деп атауға бола ма деген пікірталас тудырды. Заңгер студенттері ұйымдарының ұсынысы бойынша Адвокаттар палатасы жаңадан бітірген заңгер өзін «Доктор» деп атағысы келсе, оған келісім бойынша қолдау көрсетілетіні туралы келісімге келді. LL. D. дәрежесінің көрнекті иелері: Уго Мифсуд Бонничи, Гвидо де Марко, Джордж Борг Оливье және Лоуренс Гонци.

Біріккен Корольдік пен Ирландия

Ұлыбритания мен Ирландия Республикасында заң докторы дәрежесі – PhD-ден жоғары тұратын жоғары докторлық дәрежесі болып табылады және ол кеңейтілген зерттеулер жинағын ұсынғаннан кейін беріледі. Бұл дәреже сондай-ақ, университет құрметтегісі келетін, әдетте саясат немесе құқық саласымен байланысты қоғамдық тұлғаларға (құрметті докторлық дәрежесі ретінде) жиі беріледі. Көптеген британдық және ирландтық университеттерде бұл дәреже "Заң докторы" деп аталады және LLD деп қысқартылады; алайда, кейбір университеттер (мысалы, Оксфорд) орнына "Азаматтық құқық докторы" дәрежесін береді, ол DCL деп қысқартылады. Бұрынғы жылдары заң докторлары – шіркеу, мұрагерлік және адмиралтейство соттарында адвокаттар ретінде әрекет етуге уәкілетті заңгерлердің ерекше түрі болған. Дәрігерлердің өздерінің "Дәрігерлер үйі" деп аталатын жекелеген үйі болды. Чарльз Диккенс өзінің жастық шағының бір бөлігін осы заң саласында жұмыс істеуге жұмсады. "Дәрігерлер үйінің" соңғы тірі мүшесі доктор Томас Тристрам, бүгінге дейін қолданылып келе жатқан трасттар туралы оқулықтың алғашқы басылымдарын жазды. 1954 жылы Ұлыбританияның Жоғарғы сотына ұзақ уақыт бойы қолданылмаған заң бойынша шағым түсті. Бұл шағым бойынша алғашқы аргументтерді Джордж Дрюри Сквибб жасады, ол бір уақытта адвокат, заң докторы және тарихшы ретінде танымал болды. Сквибб сотты оның пікірінше, қазіргі заманғы заң докторлары адвокаттар ретінде даярланбағандықтан, олардың рөлін міндетті түрде адвокаттар атқаруы керек деп сендірді. Вашингтон университеті бұл дәрежені заң, мемлекеттік саясат және мемлекеттік қызмет саласында ғылымға, мәдениетке және қоғамның өмір сапасын жақсартуға терең және тұрақты үлес қосқан адамдарды марапаттау үшін тағайындайды.