Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эйкозапентаеной қышқылы (EPA; сондай-ақ икозапентаеной қышқылы) – омега-3 май қышқылы. Физиологиялық әдебиетте оған 20:5(n 3) атауы берілген. Сонымен қатар, оның тривиальды атауы – тимонодон қышқылы. Химиялық құрылымы бойынша EPA – 20 көміртекті тізбегі және бес цис қос байланысы бар карбондық қышқыл; бірінші қос байланыс омега ұшынан үшінші көміртекте орналасқан. EPA – полиқанықпаған май қышқылы (PUFA), ол простагландин 3 (қан тромбоциттерінің жинақталуын тежейтін), тромбоксан 3 және лейкотриен 5 эйкозаноидтарының прекурсоры ретінде әрекет етеді. EPA – эйкозапентаенолэтаноламидтің (EPEA: C22H35NO2; 20:5,n 3) прекурсоры және гидролиттік ыдырау өнімі. Докозагексаеной қышқылы (DHA) және EPA құрамында бар балық майы қосымшаларын зерттеулер жүрек шабуылы немесе инсульттің алдын алу туралы мәлімдемелерді растамаса да, соңғы көпжылдық зерттеуде тек EPA құрамындағы рецепт бойынша берілетін Васкепа (этил-эйкозапентаеноат, еркін май қышқылының этил эфирі) препараты, статинге төзімді гипертриглицеридемиясы бар пациенттерде жүрек шабуылы, инсульт және жүрек-қан тамырларынан болатын өлімді плацебомен салыстырғанда 25%-ға төмендеткені анықталды.
Eicosapentaenoic acid (EPA; also icosapentaenoic acid) is an omega 3 fatty acid. In physiological literature, it is given the name 20:5(n 3). It also has the trivial name timnodonic acid. In chemical structure, EPA is a carboxylic acid with a 20 carbon chain and five cis double bonds; the first double bond is located at the third carbon from the omega end. EPA is a polyunsaturated fatty acid (PUFA) that acts as a precursor for prostaglandin 3 (which inhibits platelet aggregation), thromboxane 3, and leukotriene 5 eicosanoids. EPA is both a precursor and the hydrolytic breakdown product of eicosapentaenoyl ethanolamide (EPEA: C22H35NO2; 20:5,n 3). Although studies of fish oil supplements, which contain both docosahexaenoic acid (DHA) and EPA, have failed to support claims of preventing heart attacks or strokes, a recent multi year study of Vascepa (ethyl eicosapentaenoate, the ethyl ester of the free fatty acid), a prescription drug containing only EPA, was shown to reduce heart attack, stroke, and cardiovascular death by 25% relative to a placebo in those with statin resistant hypertriglyceridemia.
Поликетид синтезасы жолы
Теңіз бактериялары мен микробалдырлар Schizochytrium DHA синтездеу үшін анаэробты поликетид синтезасы (PKS) жолын қолданады. Shewanella (теңіз бактериясы) бактериясындағы ЭПА поликетид синтездеу жолы – ацетил-КоА және малонил-КоА-ны құрылыс блоктары ретінде пайдаланатын, қайталама редукция, дегидратация және конденсация реакциясы болып табылады. α-линолен қышқылының ЭПА-ға айналу механизмі KS ферменті арқылы малонил-КоА-ны бұрыннан бар α-линолен қышқылымен конденсациялауды қамтиды. Соның нәтижесінде пайда болған құрылым NADPH-қа тәуелді редуктаза KR арқылы аралық затқа айналады, ол DH ферментімен дегидратацияланады. Соңғы қадам – ER ферментінің активтігі арқылы trans-2-эноил ACP-дегі екі байланыстың NADPH-қа тәуелді редукциясы. Бұл процесс ЭПА-ны түзету үшін қайталанады.
Marine bacteria and the microalgae Schizochytrium use an anerobic polyketide synthase (PKS) pathway to synthesize DHA. The proposed polyketide synthesis pathway of EPA in Shewanella (a marine bacterium) is a repetitive reaction of reduction, dehydration, and condensation that uses acetyl CoA and malonyl CoA as building blocks. The mechanism of α linolenic acid to EPA involves the condensation of malonyl CoA to the pre existing α linolenic acid by KS. The resulting structure is converted by NADPH dependent reductase, KR, to form an intermediate that is dehydrated by the DH enzyme. The final step is the NADPH dependent reduction of a double bond in trans 2 enoyl ACP via ER enzyme activity. The process is repeated to form EPA.
Клиникалық маңызы
АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институтының MedlinePlus тізімі ЭПА-ны (жеке немесе басқа ω-3 көздерімен бірге) тиімді емдеу ретінде танылған немесе қарастырылып жатқан медициналық жағдайларды қамтиды. Көбінесе бұл оның қабынуды басу қабілетімен байланысты. Триглицеридтерді айтарлықтай төмендету үшін (2.0-4.0 г/күн) үлкен дозадағы ұзақ тізбекті омега-3 майлы қышқылдарын рецепт бойынша берілетін дәрілік препараттар немесе диеталық қосымшалар түрінде қабылдау қажет, және осындай дозаларда әсері айқын болуы мүмкін (20-35%, тіпті 500 мг/дл-ден жоғары деңгейдегі адамдарда 45%-ға дейін). EPA және DHA-ны қамтитын диеталық қосымшалар триглицеридтерді дозаға байланысты түрде төмендетеді; алайда, DHA төмен тығыздықты липопротеиннің (кейде қате түрде "жаман холестерин" деп аталатын, атеросклерозды тудыратын түрі) және LDL-C көрсеткіштерін (LDL бөлшектеріндегі холестериннің мөлшерін өлшеу/бағалау) көтереді, ал EPA осыны жасамайды. Бұл әсер бірнеше мета-талдауларда байқалды, онда EPA және DHA жоғары дозадағы омега-3 қосымшасының құрамында болған жүздеген жеке клиникалық зерттеулер біріктірілді, бірақ EPA және DHA бөлек берілгенде ғана айырмашылықты анық көруге болады. Мысалы, Шафер және Тафтс медицина мектебіндегі әріптестері жүргізген зерттеуде науқастарға алты апта бойы күніне 600 мг DHA, 600 немесе 1800 мг EPA немесе плацебо берілді. DHA тобында триглицеридтердің 20%-ға төмендеуі және LDL-C деңгейінің 18%-ға өсуі байқалды, бірақ EPA топтарында триглицеридтердің төмендеуі статистикалық тұрғыдан маңызды деп есептелмеді және екі дозада да LDL-C деңгейінде өзгеріс байқалмады. Кәдімгі тұтынушылар EPA және DHA-ны көбінесе майлы балық, балық майынан жасалған диеталық қосымшалар және сирек жағдайларда, омега-3 дозасы клиникалық тәжірибелердегіден төмен болатын теңіз балдыры майынан жасалған қосымшалардан алады. Купер орталығының 9253 сау ер және әйелді 10 жыл бойы бақылаған зерттеуі балық майынан жасалған қосымшаларды қабылдағандарда LDL-C деңгейінің жоғарылағанын көрсетпеді. Шын мәнінде, LDL-C-нің өте аз төмендеуі статистикалық тұрғыдан маңызды болды, бірақ клиникалық маңызы болмады. Бұл адамдар балық майынан жасалған қосымшаларды өздері таңдап алды және EPA мен DHA мөлшері мен арақатынасы балық майының көзіне байланысты өзгеретінін ескеру керек. Омега-3 майлы қышқылдары, әсіресе EPA, аутизм спектрінің бұзылуына (АСБ) әсері зерттелді. Кейбір ғалымдар аутизммен ауыратын балаларда омега-3 майлы қышқылдарының деңгейі төмен болуы мүмкін екенін болжайды, сондықтан қосымшалар симптомдарды жақсартуға көмектеседі. Бақыланбаған зерттеулер жақсаруды көрсеткенмен, жақсы бақыланған зерттеулер жоғары дозадағы омега-3 қосымшаларын қабылдау нәтижесінде симптомдардың статистикалық тұрғыдан маңызды жақсаруын көрсетпеді. Сонымен қатар, зерттеулер омега-3 майлы қышқылдарының депрессияны емдеуде пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетті. EPA және DHA этил эфирлері (барлық түрлерінде) ашқарынға немесе аз майлы тамақпен бірге қабылдағанда нашар сіңірілуі мүмкін, сондықтан тиімділігі төмендеуі мүмкін.
The US National Institute of Health's MedlinePlus lists medical conditions for which EPA (alone or in concert with other ω 3 sources) is known or thought to be an effective treatment. Most of these involve its ability to lower inflammation. Intake of large doses (2.0 to 4.0 g/day) of long chain omega 3 fatty acids as prescription drugs or dietary supplements are generally required to achieve significant (> 15%) lowering of triglycerides, and at those doses the effects can be significant (from 20% to 35% and even up to 45% in individuals with levels greater than 500 mg/dL). Dietary supplements containing EPA and DHA lower triglycerides in a dose dependent manner; however, DHA appears to raise low density lipoprotein (the variant which drives atherosclerosis, sometimes inaccurately called "bad cholesterol") and LDL C values (a measurement/estimate of the cholesterol mass within LDL particles), while EPA does not. This effect has been seen in several meta analyses that combined hundreds of individual clinical trials in which both EPA and DHA were part of a high dose omega 3 supplement, but it is when EPA and DHA are given separately that the difference can be seen clearly. For example, in a study by Schaefer and colleagues of Tufts Medical School, patients were given either 600 mg/day DHA alone, 600 or 1800 mg/day EPA alone, or placebo for six weeks. The DHA group showed a significant 20% drop in triglycerides and an 18% increase in LDL C, but in the EPA groups modest drops in triglyceride were not considered statistically significant and no changes in LDL C levels were found with either dose. Ordinary consumers commonly obtain EPA and DHA from foods such as fatty fish, fish oil dietary supplements, and less commonly from algae oil supplements in which the omega 3 doses are lower than those in clinical experiments. A Cooper Center Longitudinal Study that followed 9253 healthy men and women over 10 years revealed that those who took fish oil supplements did not see raised LDL C levels. In fact, there was a very slight decrease of LDL C which was statistically significant but too small to be of any clinical significance. These individuals took fish oil supplements of their own choosing, and it should be recognized that the amounts and ratios of EPA and DHA vary according to the source of fish oil. Omega 3 fatty acids, particularly EPA, have been studied for their effect on autistic spectrum disorder (ASD). Some have theorized that, since omega 3 fatty acid levels may be low in children with autism, supplementation might lead to an improvement in symptoms. While some uncontrolled studies have reported improvements, well controlled studies have shown no statistically significant improvement in symptoms as a result of high dose omega 3 supplementation. In addition, studies have shown that omega 3 fatty acids may be useful for treating depression. EPA and DHA ethyl esters (all forms) may be absorbed less well, thus work less well, when taken on an empty stomach or with a low fat meal.