Кіріспе

Жозеф Кулон де Вильер, Сиер де Жумонвилл (8 қыркүйек 1718 - 28 мамыр 1754) – француз-канад әскери шенеунігі. Оның соңғы шені – екінші прапорщик (enseigne en second). Жумонвиллдің Джумонвилл Глен шайқасында Джордж Вашингтон басқарған күштермен жеңіліп, қаза табуы – АҚШ-та Француз және Индей соғысы ретінде танылған Жеті жылдық соғыстың басталуына себеп болған оқиғалардың бірі.

Ерте өмір

Жумонвилл Жаңа Франциядағы (қазіргі Квебектің бөлігі) Вершере иелігінде, француз әскери офицері Николя Антуан Кулон де Вильердің ұлы болып дүниеге келді. 15 жасында әкесінің жасағында француз әскерінде қызметке түсті. Ол әскерде Батыс Ұлы көлдер аймағындағы жергілікті тайпалармен болған бірнеше қақтығыстар кезінде қызмет етті, онда ол әкесімен және бірнеше бауырларымен бірге болды. Оның әкесі мен бауырларының бірі 1733 жылы Түлкі тайпасымен шайқаста Baie des Puants (қазіргі Грин-Бей, Висконсин) маңында қаза тапты. 1739 жылы ол губернатор Бьенвилльдің Чикасо тайпасына қарсы өткен сәтсіз жорығында қызмет етті. Кейіннен екінші энсин шеніне көтеріліп, Король Георгий соғысы кезінде Акадияда орналасты (бұл соғыс кейде Австрия мұрагерлігі соғысының Солтүстік Америкадағы майданы деп аталады). 1745 жылы Монреальден Мари Анна Маргарита Сумандеге үйленді.

Джумонвилл мұрасы

Жумонвилл мұрасы Жеті жылдық соғыс кезінде француз ұлттық санасында елеулі резонанс тудырды. Жоғарыда айтылғандай, Джумонвиллдің қазасынан бір ай өткен соң, оның кіші інісі, капитан Кулон де Вильерс 3 шілдеде Форт Несесситиге шабуыл жасап, Вашингтонды капитуляцияға мәжбүр етті. Вашингтон мен де Вильерс арасындағы келіссөздер жеңімпаз болғандықтан француз тілінде өтуі керек еді. Алайда, Фаулердің Вашингтон мен оның адамдарының есебін зерттеуі, Вашингтонның жасағында француз тілін білетіні тек екеу болғанын көрсетті: Уильям Ла Пейрони және Джейкоб Ван Брам. Сондықтан Ла Пейрони мен Ван Брамға Вильерспен келіссөз жүргізу тапсырылды, бірақ Ла Пейрони алғашқы шайқаста ауыр жарақат алған еді. Осылайша, шарттарды Ван Брам шешуге қалды. Бұрын Голланд армиясында лейтенант болған және Вирджинияда француз тілін оқытқан, сондай-ақ Вирджиния полкінің капитаны Брам, Вашингтонның француз және голланд тілдеріндегі де-факто аудармашысы болды. Дегенмен, Ван Брамның француз тілін аудару қабілеті тарихшылар арасында күмән тудырды, өйткені ол тіл оның ана тілі емес еді. Нәтижесінде, Ван Брамның аудармашы ретіндегі қабілетін растау үшін оның өмірі туралы қосымша зерттеулер қажет. Дегенмен, Фаулер Ван Брамның Вашингтонмен кеңескеннен кейін келіскен шарттарды аударды:

Монс. Де Вильердің капитуляциясы. Ең Христиандық Патшалығының әскерлерінің капитаны және қолбасшысы, 1754 жылдың 3 шілдесінде сағат 8-де түнінде Патшаның жеріне салынған Несессити фортындағы ағылшын әскерлеріне. Біздің ниетіміз екі достық патшалық арасындағы бейбітшілік пен келісімді бұзу емес, тек біздің офицерімізге жасалған қастандықты кектеу [көрсетілген], оның жасағына, сондай-ақ Патшаның иелігіндегі жерлерде кез келген бекініске кедергі келтіру. Осы ескертулерге сүйене отырып, біз аталған форттағы барлық ағылшындарға қорғау немесе қолдау көрсетуге дайынбыз, бұдан әрі айтылатын шарттармен. Ван Брамның Вашингтонға ұсынған шарттарында Джумонвиллдің Вашингтонның жіберген елшісі болғаны айтылды. "Қастандық" сөзін қолдану Вашингтон мен оның адамдарын кінәлі партия ретінде көрсеткен саяси айыптама жасады. Вашингтон Джумонвилл "қазасы" төңірегіндегі саяси даудан тек Ван Брамның өзіне берген мәтінді түсінбегенін айтып, тіпті Ван Брамды тиімсіздік немесе екіжүзділікпен айыптауға дейін барды. Форт Несесситиде келісілген шарттар Джумонвиллдің Вашингтон мен оның адамдары өлтірген кінәсіз француз ретінде бейнесін қалыптастырды. Марсель Трудель мен Дональд Кенттің 1950 жылдардағы алғашқы зерттеулері Жумонвиллдің қазасы Францияда қалай таралғанын көрсетті, ал епископ де Понтбранд (1756) пасторалдық хатында былай деп мәлімдеді: "Біз Форт Несесситиді салтанатты түрде басып алғанда, бізге кепілдер берілді, сондай-ақ месье де Жумонвилл халықаралық құқыққа қайшы және өлтіру түрінде қаза тапқанда, шайқаста тұтқындарды қайтару туралы уәде берілді." Трюдель мен Кент 1758 жылы Франсуа Антуан Шевридің "L'Acadiade; Ou, Prouesses Angloises En Acadie, Canada" атты ерлік өлеңі мен Антуан Леонард Томастың 1759 жылы жазылған "Jumonville" өлеңі Жумонвилдің Вашингтонның адамдарынан қаза тапқанын қалай жоқтап шығуын көрсетті. Бұл шығармалар гиперболалық сипатта болды және көбінесе Жумонвиллдің кінәсіздігін атап өтті, сондай-ақ ұлттық кек алуды қоздыратын ұлтшылдық сезімді ойнатты, бұл Томас поэмасының тақырыбынан көрінеді: "Месье де Жумонвиллдің өлтірілуі және осы кісі өлтіру үшін кек алу". Бұл ұлтшылдық сезімдердің маңыздылығын Дэвид Беллдің 2000 жылдардың басындағы зерттеулері ғана толыққанды көрсетті. Белл Томас Джумонвиллдің, Джумонвиллдің өлімі туралы бірнеше гравюралар мен суреттер мен иезуиттердің осы оқиғаға қатысты түсініктемелерін талдай отырып, Францияның азаматтары арасында патриотизм мен ұлтшылдықтың эмбрионалды сезімін одан әрі дамыту үшін халықаралық соғыс ұғымын қалай пайдаланғанын көрсетті. Осы мағынада Жумонвилл мұрасы ең жақсы түсініледі: француз соғыс әдебиеті халық арасында қоғамдық пікірді жұмылдыру үшін пайдаланған француз шейіті ретінде. Шындығында, ұлт сезімін насихаттау үшін соғыс шейітін ұлт символы ретінде қолдану бүкіл Еуропа бойынша кең таралған үрдіс болды.