Үш елдің шекарасы қабаттасатын нүктелер

Кіріспе

Үш елдің немесе мемлекеттік-әкімшілік бірліктердің шекаралары кездесетін географиялық нүкте.

Үш шекара, үш нүкте, үш түйісу, үштік нүкте немесе үш шекаралы аймақ – үш елдің немесе мемлекеттік-әкімшілік бірліктердің шекаралары кездесетін географиялық нүкте. 2020 жылғы мәліметтер бойынша 175 халықаралық үштік нүкте бар. Олардың шамамен жартысы өзендерде, көлдерде немесе теңіздерде орналасқан. Құрлықтағы нақты үштік нүктелерді белгілер, тіректер немесе кейде ірі ескерткіштер көрсетеді. Әдетте, елдің көршілерінің саны көп болған сайын, сол елдің халықаралық үштік нүктелері де көп болады. Қытай 16 халықаралық үштік нүктемен, ал Ресей 11-14 халықаралық үштік нүктемен мемлекеттердің саны бойынша көш бастап тұр. Бразилия, Үндістан және Алжир сияқты басқа елдерде де бірнеше халықаралық үштік нүкте бар. Аргентинада төрт халықаралық үштік нүкте бар. Оңтүстік Африка, Пәкістан және Нигерияда үш халықаралық үштік нүкте бар, ал Бангладеш пен Мексикада бір ғана бар. Еуропа ішінде, құрлыққа шығу жолы жоқ Австрияда тоғыз үштік нүкте бар, олардың екеуі Швейцариямен және Лихтенштейнмен шектеседі. Жапония мен Австралия сияқты арал елдерінде халықаралық үштік нүкте жоқ (кейбіреулерінде, мысалы Бахрейн мен Сингапурда, аумақтық суларда үштік нүктелер бар), сондай-ақ жалғыз көршілес елдері бар елдерде де (Португалия немесе Лесото сияқты) халықаралық үштік нүкте жоқ. Құрлыққа шығу жолы жоқ елдерде де халықаралық үштік нүктелер кездеседі. Сонымен қатар, екі көршілес елдері бар АҚШ-тың халықаралық үштік нүктесі жоқ; алайда, онда бірнеше штаттық үштік нүктелер және төрт штаттың кездесетін бір нүктесі бар. Индонезияда, Австралия, Жапония және АҚШ сияқты халықаралық үштік нүкте жоқ. Канаданың да екі басқа елмен теңіз шекарасы бар, бірақ халықаралық үштік нүктесі жоқ; алайда, провинциялар мен аумақтардың шекаралары кездесетін бес үштік нүктесі және төрт провинция мен аумақтың кездесетін бір төрттік нүктесі бар. Жапонияда бірнеше префектуралық үштік нүктелер бар; сонымен қатар префектуралық төрттік нүктелер де бар. АҚШ, Канада және Индонезиядан басқа, Австралияда да штаттардың шекаралары кездесетін үштік нүктелер бар. Шекаралық түйісулер (немесе кейде «көп нүктелер» деп те аталады) көбінесе үштік болады. Бірнеше төрттік нүктелер, сондай-ақ бес, алты, жеті және сегіз нүктелердің бірегей мысалдары да бар (қараңыз). Алты елдің аумақтық талаптары Оңтүстік полюсте он бір есе күрделі нүктеде бірігеді, бірақ бұл даулы нүктелердің мысалы.

A triple border, tripoint, trijunction, triple point, or tri border area is a geographical point at which the boundaries of three countries or subnational entities meet. There are 175 international tripoints as of 2020. Nearly half are situated in rivers, lakes or seas. On dry land, the exact tripoints may be indicated by markers or pillars, and occasionally by larger monuments. Usually, the more neighbours a country has, the more international tripoints that country has. China with 16 international tripoints and Russia with 11 to 14 lead the list of states by number of international tripoints. Other countries, like Brazil, India, and Algeria, have several international tripoints. Argentina has four international tripoints. South Africa, Pakistan and Nigeria have three international tripoints while Bangladesh and Mexico have only one. Within Europe, landlocked Austria has nine tripoints, among them two with Switzerland and Liechtenstein. Island countries, such as Japan and Australia, have no international tripoints (some, like Bahrain and Singapore, have tripoints in the territorial waters), and the same goes for countries with their only neighbour country, such as Portugal or Lesotho. Landlocked countries also have international tripoints. Likewise, the United States with two neighbouring countries has no international tripoints; however, it has a number of state tripoints as well as one point where four states meet. Indonesia has no international tripoints, just like Australia, Japan and the United States. Canada, as well, which has a maritime border with two other countries, has no international tripoints; however, it has five tripoints on land where the boundaries of provinces and territories meet, and one quadripoint where four provinces and territories meet. Japan has multiple prefectural tripoints; it also has prefectural quadripoints. In addition to the United States, Canada and Indonesia, Australia also has tripoints where the boundaries of states meet. Border junctions (or "multiple points" or "multipoints" as they are also sometimes called) are most commonly threefold. There are also a number of quadripoints, and a handful of fivefold points, as well as probably unique examples of sixfold, sevenfold, and eightfold points (see ). The territorial claims of six countries converge at the south pole in a point of elevenfold complexity, though this is an example of points subject to dispute.

Халықаралық келісімдер

Халықаралық шекараның нақты сызығы әдетте екіжақты шарт арқылы бекітілсе, үш нүктенің орналасуы үшжақты келісіммен шешілуі мүмкін. Мысалы, Қытай, Ресей және Моңғолия екі тиісті үш нүктенің (Қытай-Ресей шекарасының, Моңғолия-Ресей шекарасының және Қытай-Моңғолия шекарасының қиылысқан жерлерінің) орналасуын 1994 жылғы 27 қаңтарда Улан-Баторда қол қойылған үшжақты келісіммен анықтады. Келісімде шығыс үш нүктесінде Тарваган Дак (Тарбаган Дакха) деп аталатын белгі орнатылуы тиіс екені, бірақ батыс үш нүктесінде (Таван Богдо Ула тауының шыңы ретінде белгіленген) белгі орнатылмауы керектігі көрсетілген.