Кіріспе

AGM 62 Walleye – Мартин Мариетта компаниясы өндірген және 1960-1990 жылдар аралығында АҚШ Қарулы Күштері қолданған телеарналық басқарылатын ұшу бомбасы. Көпшілігі 250 фунт (113 кг) жоғары жарылғыш оқ-дәрімен жабдықталған; кейінгі "Fat Albert" нұсқалары 2000 фунт оқ-дәріге және оны W72 ядролық оқ-дәрімен алмастыру мүмкіндігіне ие болды. Walleye-ді "әуеден жерге" зымыраны деп атау – жаңылыс, себебі ол GBU-15 сияқты, қуатсыз бомба болып табылады және басқару авиациясымен жабдықталған. Walleye AGM 65 Maverick зымыранымен алмастырылды, ол ракеталық қозғалтқышқа ие болғандықтан, нағыз зымыран болды.

Тарих

Walleye – бұл минималды жанама зиянмен нысананы тигізуге арналған дәлдікпен басқарылатын қару-жарақтар отбасының алғашқы өкілі болды. Бұл "ақылды бомбаның" жетегі болған жоқ, бірақ ұшақтан нысанаға қарай ұшу кезінде теледидарлық бағыттау жүйесі арқылы маневрлеуге болатын. Ұшқыш нысанаға батып бара жатқанда, бомбаның алдындағы телекамера суретті пилот кабинасындағы мониторға жіберді. Ұшқыш экранда нысананың анық суретін көргеннен кейін, нысананы белгілеп, бомбаны жіберді, ол өздігінен белгіленген нысанаға қарай ұша берді. Бомба – нағыз "атып, ұмытып кететін" жүйе болды, себебі ұшақ нысанадан бірден бұрылып кетуге мүмкіндік алды. Walleye төрт үлкен қанаттардың көмегімен өзін-өзі басқарды. Кейінгі нұсқалары ұшқыштарға қаруды жібергеннен кейін де басқаруға және тіпті ұшу кезінде нысананы өзгертуге (бағыттау) мүмкіндік беретін ұзартылған деректер байланысын қолданды. Теледидармен басқарылатын бомба идеясы Калифорния штатының China Lake қаласындағы Әскери-теңіз қару-жарағын сынау орталығында (кейін Әскери-теңіз қару-жарағы орталығы) әртүрлі азаматтық инженерлердің талқылауларынан туындады. Инженерлердің бірі Норман Кей хоббиі ретінде үйде телевизор жасады. Кей 1958 жылы "қызықты нәрсе" жасай алатын иконоскоп камерасын жасады, – деп еске алады жобаның инженері Уильям Вудворт. "Ол кескінге кішкентай белгі қоятын және сол кішкентай белгі кескіндегі қозғалысты қадағалай алатын кішкентай схеманы құрастыра алатынын түсінді". Екі инженерге жақын уақытта Дейв Ливингстон, Джек Кроуфорд, Джордж Льюис, Ларри Браун, Стив Брюглер, Боб (Сэм) Каннингэм және басқалар қосылды. Олар идеяны одан әрі зерттеуді шешті және теңіз күштерінен тұжырымдаманы дамыту үшін бастапқы қаржыны тез алды. AIM 9 Sidewinder әуеден-әуеге зымыран жобасынан кейбір технологияны қабылдап, басқа компоненттерді бастапқыдан әзірлеу арқылы топ бомбаны төрт жылда жасады. Басқа революциялық жетістіктермен қатар, топ вакуумдық түтіктерсіз әлемдегі алғашқы қатты күйдегі теледидар камерасын және алғашқы нөлдік кіріс кедергісі күшейткішін жасады. Команда жобаны дұрыс бағытта ұстап, Әскери-теңіз күштерін оның құндылығына көндіру үшін түндері мен демалыс күндері жұмыс істеді. Вудворт электроника саласының маманы болды және жобаға қажетті қосымша теориялық білім алу үшін жұмыстан бір жыл демалыс алып, өз қаражатымен аспирантураға түсті. Вудворт пен Стив Брюглер бастапқы бақылау схемасын жасады. Брюглер кейін бастапқы өндіріске арналған бақылау құрылғысының егжей-тегжейлі талдауын және дизайнын жасады. Ларри Браун аналогты есептеу құралын қолдана отырып, бомбаның ұшу қасиеттерін талдау үшін тынымсыз жұмыс істеді. Джек Кроуфордтың "физикалық құбылыстарды сезу қабілеті" зор болды және ол бомбаның ұшу қасиеттерінің көп бөлігін тіпті ол жасалмас бұрын да көре алды.

Бірінші сынақ және өндіріс келісім-шарты

1963 жылдың 29 қаңтарында Cdr. Дж. А. Сикл басқаратын YA-4B Skyhawk ұшағы Қытай көлінде алғашқы Walleye бомбасын тастады. Бомба тікелей нысанаға түсті. Мартин 1966 жылы Walleye бомбасына алғашқы өндіріс келісімшартын алды, ал бомба келесі жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Әуе күштерінің қару қатарына енді. Бастапқы Walleye I 1100 фунт салмақтағы қалыпты зарядқа және белгілі бір қашықтыққа ие болды.

Вьетнам соғысы кезінде қолданылған

1967 жылдың мамыр айына қарай, Әскери-теңіз күштерінің ұшқыштары Вьетнамға бірнеше бомба тастап, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1967 жылдың 19 мамырында, Хо Ши Миннің 77 жылдығында, "Бон Хомм Ричард" әскери-теңіз ұшағы "Уалли" ракетасымен Ханой электр стансасына тікелей соққы берді. Әскери-теңіз күштері екі күннен кейін стансаға тағы да бомбамен соққы берді, Ханойдың негізгі қуат көзін тоқтатты. Электр стансалары сияқты әлсіз нысаналар "Уалли" ракетасына өте осал болса, Солтүстік Вьетнамның жақсы салынған теміржол көпірлері сияқты берік нысаналарды тіпті 1100 фунттық қарумен де құлату мүмкін болмады. 1967 жылы Ханойдың оңтүстігіндегі Тан Хоа көпіріне "Уалли" ракетасымен жасалған тікелей соққылар осы аса мықты құрылыстың тіпті бір ғана бөлігін де құлата алмады. VFA 195 ұрыста "Уалли" ракетасын тастаған алғашқы "Hornet" ұшағы болды. Джеффри С. Эшби F/A 18A "Hornet" ұшағымен Умм Касрдағы Ирак Әскери-теңіз базасындағы Т-тәрізді ғимаратты жою үшін "Уалли II" ракетасын қолданды. Тағы бір ерекше миссия 1991 жылдың 13 ақпанында болды, онда Эшби және тағы бір F/A 18A "Уалли I" ракетасымен "Exocet" зымырандарымен қаруланған Ирактың "Super Frelon" тікұшағын жерде жойды. Сол миссияға ұшқан ұшақ (NF 104) кейіннен "Super Frelon" тікұшағының құлатылғанын көрсететін белгімен боялды.

Walleye II

AGM 62B Walleye II деп те аталады, бұл Walleye I-ге қарағанда жақсартылған нұсқасы, себебі көпірлер сияқты ірі нысаналарды жоюда тиімсіз болды және "Fat Albert" деген есіммен белгілі болды. Оның 2000 фунт салмақтағы жарықтқыш бөлігі болған.

Walleye I ERDL/II ERDL

1975 жылы Extended Ranger Datalink (ERDL) жаңартуы AN/AWW 9 және кейіннен AN/AAW 13 деректер байланысы құрылғысын қосу арқылы Walleye-ді көру қабілетінен тыс қашықтықта қолдануға мүмкіндік берді, сондай-ақ пилотқа нысана аумағынан бұрылуға да мүмкіндік тудырды. Walleye II ERDL-дің қанаттары да сәл үлкен болды. Өндіріс 1976 жылы аяқталды.

Walleye I ERDL/II ERDL I кезең

Walleye-нің дерек байланысы жабдықтарын жаңарту.