Кіріспе
GBU 43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB, "барлық бомбалардың анасы") - АҚШ әскерилері үшін Әуе күштері зерттеу зертханасының Альберт Л. Вейморц кішісі әзірлеген жоғары қуатты бомба. Ол алғаш рет 2003 жылы сынақтан өтті. Дамытылған кезде ол американдық ядролық емес қару-жарақтың ең қуаттысы деп есептелді. Бомба C-130 Hercules ұшағымен, әсіресе MC-130E Combat Talon I немесе MC-130H Combat Talon II түрлерімен жеткізілуге арналған. Бомбаның аты мен лақап аты 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде Ирак президенті Саддам Хусейннің "барлық шайқастардың анасы" (Умм әл Маарик) деген сөзін еске түсірді. MOAB 2017 жылдың 13 сәуірінде Ауғанстанның Ачин ауданында ИМ-ның Хорасан провинциясындағы туннель кешеніне қарсы әуе шабуылы кезінде алғаш рет қолданылды. GBU 43/B жаппай қару-жарақ бомбасын жасаған Джозеф Фелленц, жетекші модельші, сондай-ақ Талибанға қарсы. Оның қорқыту құралы ретінде табысқа ие болуы MOAB-ты жасау туралы шешім қабылдануына себеп болды. Пентагон шенеуніктері 2003 жылғы Иракқа басып кіру кезіндегі "Шок пен қызығушылық" стратегиясының бөлігі ретінде MOAB-ты адамдарға қарсы қару ретінде қолдануға болатынын ұсынды. GBU 43 бомбалары C-130 жүк көлігінде тасымалданады, онда олар әуеден түсіру платформаларында орналасқан бесіктерде орналасқан. Бомбалар ұшақтан бесік пен платформаны шығаратын парашюттарды қолдану арқылы тасталады. Ұшырылғаннан кейін парашюттар босатылады және бомба тежеу парашютсыз түседі. GPS спутниктік навигациясы бомбаларды нысанаға бағыттау үшін қолданылады. B-52, B-2 немесе B-1 сияқты ауыр бомбалаушылармен жеткізілетін кішкентай бомбалармен биік биліктегі шалқыма бомбалау да үлкен аумақтарды жабу үшін өте тиімді. MOAB нақты нысанаға қарсы қолдануға арналған және әдеттегі ауыр бомбалау миссиясының әсерін толықтай қайталай алмайды. Мысалы, Вьетнам соғысы кезіндегі "Arc Light" операциясы барысында АҚШ Әуе күштері B-52 ұшақтарын 10 000-нан астам бомбалау миссиясына жіберді, олардың әрқайсысын әдетте үш ұшақтан тұратын екі топ орындады. Типик миссия 168 тонна оқ-дәрі тастап, 10-17 MOAB-қа тең жарылғыш күшпен аймақты қиратып жіберді. MOAB алғаш рет 2003 жылдың 11 наурызында Флоридадағы Эглин әуе базасындағы 70-ші полигонда тритонал жарылғыш заттарымен сынақтан өтті. 2003 жылдың 21 қарашасында қайтадан сынақтан өтті. Әуе күштері MOAB-тың бірлік бағасы 170 000 доллар екенін мәлімдеді, бірақ бұл 2000 жылдардың ортасында жасалған тарихи бірлік құны және бомбаның ерекше даму процесінің әртүрлі факторлары нақты құнды бағалауды қиындатты. Әуе күштері зерттеу зертханасы құнды бомба корпусы және металдар сияқты бұрыннан бар бөлшектерге негіздеген, ал бомба өз үйінде жасалғандықтан сыртқы зерттеулерге ақы төлемеді және оған байланысты стандартты сатып алу шығындары болған жоқ. MOAB - бұл белгісіз жерде белгісіз тактикасы бар қарсыласқа қарсы қолдану үшін жасалған "жедел жоба", сондықтан ол ресми бағдарлама емес, шұғыл қажеттілікті қанағаттандыруға бағытталған күш-жігер болды. Егер көптеген бомбаларды жасауға тапсырыс берілсе, өндіріс бұрынғы бөлшектердің жетіспеуі, бағаның өсуі және жаңа жобалау мен сынақтардың нәтижесінде жоғары құнмен қайта басталуы мүмкін.
The GBU 43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB, '/m//oʊ//æ//b/, colloquially explained as "mother of all bombs") is a large yield bomb, developed for the United States military by Albert L. Weimorts, Jr. of the Air Force Research Laboratory. It was first tested in 2003. At the time of development, it was said to be the most powerful non nuclear weapon in the American arsenal. The bomb is designed to be delivered by a C 130 Hercules, primarily the MC 130E Combat Talon I or MC 130H Combat Talon II variants. The bomb's name and nickname were inspired by Iraqi president Saddam Hussein's invocation of the "mother of all battles" (Umm al Ma'arik) during the 1991 Gulf War. The MOAB was first deployed in combat in the 13 April 2017 airstrike against an Islamic State – Khorasan Province tunnel complex in Achin District, Afghanistan. of the GBU 43/B Massive Ordnance Air Blast bomb, and Joseph Fellenz, lead model maker, against the Taliban. Its success as a weapon of intimidation led to the decision to develop the MOAB. Pentagon officials suggested MOAB might be used as an anti personnel weapon, as part of the "shock and awe" strategy integral to the 2003 invasion of Iraq. GBU 43s are delivered from C 130 cargo aircraft, inside which they are carried on cradles resting on airdrop platforms. The bombs are dropped by deploying drogue parachutes, which also extract the cradle and platform from the aircraft. Shortly after launch the drogues are released and the bomb falls without the use of a retarding parachute. GPS satellite guidance is used to guide bombs to their targets. High altitude carpet bombing with much smaller bombs delivered via heavy bombers such as the B 52, B 2, or the B 1 is also highly effective at covering large areas. The MOAB is designed to be used against a specific target, and cannot by itself replicate the effects of a typical heavy bomber mission. During the Vietnam War's Operation Arc Light program, for example, the United States Air Force sent B 52s on well over 10,000 bombing raids, each usually carried out by two groups of three aircraft. A typical mission dropped 168 tons of ordnance, pounding an area with an explosive force equivalent to 10 to 17 MOABs. MOAB was first tested with the explosive tritonal on 11 March 2003, on Range 70 located at Eglin Air Force Base in Florida. It was tested again on 21 November 2003. The Air Force has said the MOAB has a unit price of $170,000, but this is a historical unit cost made in the mid 2000s and various factors of the bomb's atypical development process have made exact cost estimation difficult. The Air Force Research Lab generated the value based on already existing parts such as bomb casing and metals, and since the bomb was built in house, they did not pay for outside research or have standard procurement costs associated with it. MOAB was a "crash project" developed for use against an adversary with uncertain tactics on unfamiliar terrain, and so was an effort to meet an urgent need rather than a formal program. Should more bombs be ordered to be built, manufacturing would likely be started over with higher costs due to a lack of old parts, price inflation, and new design and testing.
Операциялық пайдалану
2017 жылдың 13 сәуірінде Ауғанстанның Нангархар провинциясының Ачин ауданында Ислам мемлекеті – Хорасан провинциясының (ISKP) үңгір кешеніне MOAB тасталды. Бұл бомбаның операциялық түрде алғаш рет қолданылуы болды. Екі күннен кейін Ауғанстан армиясының өкілі, шабуыл нәтижесінде 94 ISKP содыр, оның ішінде төрт командир қаза тапқанын, азаматтық адамдардың арасында қаза болмағанын мәлімдеді. Бірақ, Нангархар провинциясынан сайланған Ауғанстан Парламентінің депутаты Эсматулла Шинвари, жергілікті тұрғындар оған жарылыстан мұғалім мен оның кішкентай ұлы қаза болғанын айтқандығын хабарлады. Бұрынғы АҚШ әскери шенеунігі Марк Гарласко, Джордж Буш әкімшілігінде қызмет еткен, АҚШ бұрын MOAB-ты қолданбаған себебі, оның салдарынан бейкүнә тұрғындар зардап шегуі мүмкін деген алаңдаушылық болғанын айтты.
Ұқсас қарулар
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінің бомбалаушылар командасы 42 рет “Бомба, орташа сыйымдылық, 22,000 фунт” деп аталатын Grand Slam бомбасын қолданды. Жалпы салмағы бойынша бұл жер сілкінісін тудыратын бомбалар MOAB-тан ірі және ауыр болды. Дегенмен, олардың салмағының жартысы жарылу алдында жерге енуі үшін қажетті, жоғары кернеулі болаттан жасалған корпустың салмағынан туындады. MOAB-тың керісінше, жеңіл алюминий корпусы бар, ішінде жарылғыш H6 құрамынан жасалған жарылғыш заттар орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жасалған АҚШ Әскери-әуе күштерінің T 12 Cloudmaker бұзғыш бомбасы (құрылысы жағынан Grand Slam-ға ұқсас), MOAB-қа қарағанда ауыр жарылғыш зарядты тасыды, бірақ ешқашан жауынгерлік қолданысқа енгізілген жоқ. 2007 жылы Ресей әскері “Барлық бомбалардың әкесі” (“FOAB”) деген атпен танымал термобарикалық қаруды сынақтан өткізгенін хабарлады. Бұл қару MOAB-тан төрт есе қуатты деп мәлімделеді.
MOAB – жарылғыш материалдың салмағы бойынша соғыста қолданылған ең қуатты кәдімгі бомба. Жарылыс қуаты ең кішкентай тактикалық ядролық қарулармен салыстыруға болады, мысалы, суық соғыс кезеңіндегі американдық M 388 снаряды, портативті Дейви Крокетт қайтарымсыз зеңбірегімен атылатын. M 388, W54 ядролық оқ-дәрісінің түрі, салмағы 10 тоннадан кем болды. Оның жарылыс күші, тек 1/144,000 (0.0007%) ғана, әуе күштерінің 1.44 мегатондық W49 жарылыс басының күшіне тең болды, бұл ядролық қару 1960 жылдардың басында американдық ICBM-дерінде жиі кездесетін.