Кіріспе

Америкалық әуеден жерге зымыран жасау жұмыстары 1966 жылы Hughes Aircraft Company компаниясында электронды контраст іздегіші бар алғашқы зымыран ретінде басталды. Ол 1972 жылдың тамыз айында АҚШ Әуе күштерінің қару қатарына енді. Содан бері ол 30-дан астам елге экспортталды және 25 түрлі ұшақта қолданылуы сертификатталды. "Маверик" Вьетнам, Йом Кипур, Иран-Ирак және Персия шығанағы соғыстары, сондай-ақ басқа да ұсақ қақтығыстар кезінде қолданылды, жау әскерлерін және нысандарын түрлі деңгейде табыспен жойды. Қызметке енгізілгеннен бері "Маверик" зымыранының көптеген түрлері электрооптикалық, лазерлік және бейнелеу инфрақызыл басқару жүйелерін пайдалана отырып жасалып, өндірілді. AGM-65-тің екі түрі бар: біреуінің мұрын бөлігінде жанасу қозғалтқышы, екіншісінің ауыр салмақты жарылғыш бөлігі және нысананы кинетикалық энергиясымен тесіп өтетін, кейіннен жарылатын кешіктірілген әрекетті қозғалтқышы бар. Зымыранды қазіргі уақытта Raytheon Missiles & Defense компаниясы өндіреді. "Маверик" Hughes-тің AIM-4 Falcon және AIM-54 Phoenix зымырандарымен бірдей конструкцияға ие, ұзындығы 8 футтан (2 метрден) асады және диаметрі... (өлшемдері толық берілмеген).

Даму

Маверик даму тарихы 1965 жылы АҚШ Әуе күштері (USAF) AGM 12 Bullpup-ты алмастыру бағдарламасын бастаған кезде басталды. 1959 жылы енгізілген, радиоарналы басқарылатын Bullpup операторлар тарапынан «күміс оқ» деп есептелді. Дегенмен, зымыран ұшып келе жатқанда, ұшақтың маневр жасаудың орнына тікелей нысанаға қарай ұшуы қажет болды, бұл оның қауіпсіздігіне қатер төндірді. USAF Bullpup-ты алмастыру мақсатымен бірқатар жобаларды бастады, оларға Bullpup-тың үлкендетілген C және D үлгілері, сондай-ақ «атып, ұмыт» принципімен жұмыс істейтін басқару жүйесін ұсынатын Bullpup-тың түрлі бейімдемелері кірді. Осылардың ішінде AGM 83 Bulldog, AGM 79 Blue Eye және AGM 80 Viper зымырандары болды. 1966 жылдан 1968 жылға дейін Hughes Missile Systems Division және Rockwell компаниялары Bullpup-тың кез келген нұсқасынан әлдеқайда артық қашықтыққа ұша алатын, жаңа «атып, ұмыт» зымыранын жасауға шартты келісімге келді. 1966 жылы әрқайсысына Маверик зымыранының алдын ала жобалау және инженерлік жұмыстарына 3 миллион доллар бөлінді. 18 желтоқсанда өткен алғашқы басқарылатын сынақ, Жаңа Мексика штатындағы Холломан әуе базасындағы Әуе күштерінің зымыранды дамыту орталығында M41 танк нысанасына тікелей соққы беруді сәтті көрсетті. Осыған байланысты, AGM 65B «Scene Magnified» нұсқасының әзірленуі 1975 жылы басталды және ол 1970 жылдардың соңында қолдануға берілді. AGM 65A/B зымырандарының өндірісі 1978 жылы тоқтатылған кезде, 35 000-нан астам зымыран жасалды. «Longhorn Project» деп аталған тағы бір зерттеу ұсынысы қабылданбады, бірақ егер Maverick ER өндіріске енгізілген болса, ол MH 60R-де тасымалданатын AGM 119B Penguin зымыранын алмастыратын еді. Нысанаға келтіру үшін, нысанаға бағытталған модульмен жердегі белгілі бір анықтамалық нүкте құлыпталады, ол Сенсорлық қызығушылық нүктесі (SPI) деп белгіленеді. Содан кейін Маверик зымыранының іздеуші басы шағын ауытқуларды түзету үшін реттеледі, осылайша ол нысанаға бағытталған модульмен бірдей SPI-ге бағытталған болады. Бұл нысананы анықтау және қолдану процесін жеңілдетеді.

Қатысу

Maverick 1972 жылғы 30 тамызда F-4D/E және A-7 ұшақтарымен бірге қолданысқа енгізілді. Ракета төрт айдан кейін Вьетнам соғысының соңғы ірі операциясы – Linebacker II операциясы кезінде АҚШ Әуе күштерінің құрамында алғашқы соғысқа қатысты. 1973 жылғы қазан айында Йом-Киппур соғысы кезінде израильдіктер жаудың көліктерін жою және істен шығару үшін Maverick-ті пайдаланды. 1972–1973 жылдары Maverick BGM-34A пилотсыз ұшқыш аппараттарымен сынақтар үшін қолданылды. Нысананы анықтау үшін БПҰ-ның алдына орнатылған телекамера немесе БПҰ-да тасымалданған AGM-45 Shrike радарға қарсы зымыраның іздеу құрылғысын пайдалану мүмкін болды, бұл Maverick камерасының нысананы «көруіне» мүмкіндік берді. 1975 жылғы маусымда шекаралық қақтығыс кезінде Иранның F-4E Phantom ұшақтары 12 Maverick зымырасын атып, ирактық танктар тобын жойды. Бес жылдан кейін, Иран-Ирак соғысының бір бөлігі ретінде өткен Morvarid операциясы кезінде Иранның F-4 ұшақтары үш Osa II зымырандық қайығы мен төрт P-6 соғыс кемесін батыру үшін Maverick-ті пайдаланды. Қару-жараққа қатысты шектеулерге байланысты Иран AH-1J SeaCobra тікұшақтарын AGM-65 Maverick зымыраларымен жабдықтауға мәжбүр болды және оларды Fath ol Mobin операциясы сияқты әртүрлі операцияларда белгілі бір табыспен қолданды, онда Иранның AH-1J тікұшақтары 11 Maverick зымырасын атты. 1990 жылғы тамызда Ирак Кувейтке басып кірді. 1991 жылдың басында АҚШ басқаратын коалиция Desert Storm операциясын жүзеге асырды, оның барысында Maverick зымыралары ирактық күштерін Кувейттен ығыстыруда маңызды рөл атқарды. F-15E Strike Eagle, F/A-18 Hornet, AV-8B Harrier, F-16 Fighting Falcon және A-10 Thunderbolt II ұшақтарында қолданылды, бірақ көбінесе соңғы екеуімен пайдаланылды, 5000-нан астам Maverick зымырасы бронетехникалық нысаналарды жоюға жұмсалды. АҚШ Әуе күштері ең көп пайдаланған нұсқасы – IIR басқарылатын AGM-65D.