Кіріспе

Балистикалық жеткізуге арналған бағытталмайтын әуе бомбасы – бағытталмайтын бомба, сондай-ақ еркін құлау бомбасы, гравитациялық бомба, "ақымақ бомба" немесе темір бомба деп те аталады. Бұл бомба – басқару жүйесі жоқ, әуеден тасталған (жаңарулы немесе ядролық) бомба, ол баллистикалық траекторияны ғана ұстанады. Оған Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жартысына дейін қолданылған барлық әуе бомбалары және 1980-ші жылдардың соңына дейін жай ғана "бомба" деп аталған көптеген бомбалар кіреді. Кейін, дәлдікпен басқарылатын қару-жарақтардың кеңінен қолданылуымен, "ақылды бомбаларды" бағытталмайтын бомбалардан ажырату үшін ретроним қажет болды. "Ақымақ бомба" деген атау біраз уақыт қолданылды, бірақ көптеген әскери шеңберлер оны тым қарапайым деп санады, соңында "гравитациялық бомба" атауы танымал болды. Бағытталмайтын бомбалардың корпусы әдетте аэродинамикалық пішінде болады, көбінесе құйрық бөлігінде қанаттары орналасқан, бұл ауа кедергісін азайтып, босатылғаннан кейін тұрақтылықты арттырады, осы екі фактор да траекторияның дәлдігі мен тұрақтылығын жақсартуға көмектеседі. Бағытталмайтын бомбалар әдетте соққы кезінде немесе ену әсері қажет болған жағдайда бірнеше миллисекундтан кейін жарылу үшін контактілік қозғалтқышты пайдаланады. Басқа нұсқаларға – қалаған биіктікте ауада жарылыс жасау үшін биіктік өлшегіші бар қозғалтқыш және жерден немесе нысанадан белгілі бір қашықтықта ауада жарылыс жасау үшін жақындық қозғалтқышы кіреді.

Артқа созылған бомба

Кешіктірілген бомба аэродинамикалық кедергіні арттырудың механикалық тәсілін қолданады, мысалы, парашют, баллут немесе кедергі тудыратын қанаттар. Бұл құрылғылар оқ-дәрі босатылғаннан кейін жұмыс істейді, оның құлауын баяулатып, алға қарайғы траекториясын қысқартады, ұшаққа төмен биіктіктен бомбалау кезінде немесе ядролық оқ-дәрі қолданғанда жарылыс аймағынан қауіпсіз қашықтауға уақыт береді. Дегенмен, бұл бомбалар дәстүрлі еркін құлау бомбаларына қарағанда аз дәлдікке ие. Әдетте, жоғары кедергілі құйрық төмен кедергілі құйрықты алмастырады, сондықтан бір бомбаны қару дайындау кезінде шабуылдың кез келген режиміне бейімдеуге болады. Жоғары кедергілі бомбаларды ұшқыш ұшақтың қару жүйесінде осы опцияны таңдаса, төмен кедергілі режимде де тастауға болады және ол төмен кедергілі қару сияқты жұмыс істейді.