Жозе Фруктуосо Ривера: Уругвайдың бірінші президенті және саяси өмірі

Кіріспе

Уругвайдың 1-ші президенті (1830-34)

Хосе Фруктуосо Ривера и Тоскана (17 қазан 1784 – 13 қаңтар 1854) – уругвайлық генерал және патриот, Бразилия үстемдігінен Банда Ориенталды азат ету үшін күрескен, үш рет Уругвай президенті қызметін атқарған және ұзақ уругвайлық азамат соғысының бастамашыларының бірі. Ол сондай-ақ 1865 жылдан 1958 жылға дейін үзіліссіз Уругвайды билеген Колорадо партиясын құрған адам ретінде танылады. 1831 жылғы Сальсипуедес қырғыны кезінде Шарруа тайпасын жаппай қырып салу туралы даулы шешім қабылдады.

Өмір

Ривера 1810 жылы Хосе Гервасио Артигастың әскеріне қосылған шаруа еді. Көп ұзамай ол генерал шеніне көтерілді. Банда Ориентал Португалия, Бразилия және Алгарвес Біріккен Корольдігі тарапынан басылып алынғанда және Артигас 1820 жылы жеңіліске ұшырап, елден қуылғанда, Ривера жаңа құрылған Цисплатина провинциясында қалды. Ривера Хуан Антонио Лаваллехамен алғаш рет 1825 жылы «Монсонның құшағы» деп танылған оқиға кезінде кездесті. Сол жылы Хуан Лаваллея бастаған Отыз үш шығыстық және олардың аргентиналық қолдаушылары Бразилия империясына қарсы күресті бастады, сонда Ривера аргентиналықтарға қосылды. Оның ерікті түрде немесе мәжбүрлеп қосылғаны белгісіз. Ол тез арада Цисплатин соғысы кезінде маңызды әскери қолбасшыға айналып, Ринкон және Саранди шайқастарына қатысты. Басқа басшылармен туындаған келіспеушіліктерге байланысты Ривера бір жылға елден кетіп, 1827 жылы Итузаинго шайқасына қатыспады. 1828 жылы Монтевидео шартының нәтижесінде Уругвай тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін Ривера мен Лаваллея арасындағы даулар ұрысқа ұласты, ал аргентиналық генерал Хосе Рондо бірінші уақытша губернатор атанды. Ривера ақыры 1830 жылдың 6 қарашасынан 1834 жылдың 24 қазанына дейін президенттік лауазымды иеленді. Одан кейін ол генерал Мануэль Орибені президенттікке мұрагер етіп тағайындады. Ривера қайтадан Лаваллеямен де, Орибемен де қақтығысқа түсті. 1838 жылдың қазан айында Ривера Орибені жеңіп, Буэнос-Айреске қашуға мәжбүр етті. Осы қақтығыс кезінде Колорадо және Бланко арасындағы саяси бөлініс басталды, себебі Ривераның жақтастары қызыл лента тақты, ал Орибе тарапынан ақ ленталар тағылды. Кейіннен осы топтар өздерінің саяси партияларын құрды. Ривера 1839 жылдың 1 наурызынан 1843 жылдың 1 наурызына дейін екінші рет президент болды. Орибе, Буэнос-Айрестің күшті тұлғасы Хуан Мануэль де Росастың қолдауымен жаңа әскер ұйымдастырып, Уругвайға басып кірді, осылайша Уругвай азаматтық соғысы басталды. 1842 жылдың желтоқсанында Орибе Аройо-Гранде шайқасында Ривераны жеңіп, Монтевидеоның Ұлы қоршауына бастама берді. Ривераның билігі астанамен шектелді, ал Орибе елдің қалған бөлігін басқарды. 1847 жылы Ривера Бразилияға жер аударылды, ол 1853 жылға дейін сонда болды. Президент Хуан Франсиско Жиро құлатылғаннан кейін, 1853 жылдың 25 қыркүйегінде Венансио Флорес, Хуан Антонио Лаваллея және Риверадан тұратын үкіметтік триумвират құрылды. Алайда, Лаваллея 22 қазанда, ал Ривера 1854 жылдың 13 қаңтарында Монтевидеоға жолға шыққанда қайтыс болды, нәтижесінде билікте тек Флорес қалды.

Rivera was a rancher who joined the army of José Gervasio Artigas in 1810. Eventually he rose to the rank of general. When Banda Oriental was occupied by the United Kingdom of Portugal, Brazil and the Algarves and the defeated Artigas forced into exile in 1820, Rivera stayed in the newly created Cisplatina province. Rivera first met with Juan Antonio Lavalleja in 1825, during an event that would become known as the Abrazo del Monzón (Embrace of the Monsoon). In the same year, the Thirty Three Orientals led by Juan Lavalleja and their Argentine supporters, began their fight against the Empire of Brazil, Rivera joined the Argentinians. It's not clear if he joined voluntarily or was forced to join. He soon became an important military commander during the Cisplatine War and participated in the Battle of Rincón and the Battle of Sarandí. Due to arguments with other leaders, Rivera left the country for a year and did not participate in the Battle of Ituzaingó in 1827. After Uruguayan independence was proclaimed in 1828 as a result of the Treaty of Montevideo, arguments between Rivera and Lavalleja turned into fighting, and Argentine general José Rondeau became the first provisional Governor. Rivera finally assumed Presidency for a term from 6 November 1830 until 24 October 1834. Rivera then supported General Manuel Oribe as his successor to presidency. Once again, Rivera become involved in conflict with Lavalleja and also with Oribe. In October 1838 Rivera defeated Oribe and forced him to flee into exile to Buenos Aires. During this conflict the political division between Colorados and Blancos began, as Rivera's supporters wore red armbands, but Oribe's wore white. Later these factions formed their political parties. Rivera assumed Presidency for the second time between 1 March 1839 and 1 March 1843. Oribe, with the support of Buenos Aires strongman Juan Manuel de Rosas, organized a new army and invaded Uruguay, thus starting the Uruguayan Civil War. In December 1842 Oribe defeated Rivera at the Battle of Arroyo Grande and started the Great Siege of Montevideo. Rivera's power was limited to the capital city, while Oribe ruled the rest of the country. In 1847 Rivera was forced to leave for exile in Brazil, where he stayed until 1853. After President Juan Francisco Giró was overthrown, a ruling triumvirate was created on 25 September 1853 consisting of Venancio Flores, Juan Antonio Lavalleja and Rivera. However, Lavalleja died on 22 October and Rivera died on 13 January 1854 en route to Montevideo, leaving only Flores in power.

Кейінгі мұра

Ривераның уругвайлық саяси тарихтағы, әсіресе Колорадо партиясы мүшелері арасындағы мұрасы – күшті жеке басшылық қағидаларымен байланысты. Колорадо партиясында "Ривериста" ағымы (Хорхе Пачеко Ареко және Бордаберри отбасы сияқты, басқаларымен қатар) "Батллист" және басқа топтарға қарсы күш ретінде ұзақ жылдар бойы сақталып келеді.