Сатиралық театр тілі: Грамелот феномені

Кіріспе

Тілді театралды еліктеу. Граммелот (немесе громолот немесе галиматиас) /'//ɡ//r//æ//m//ə//l//ɒ//t/ – сатирикалық театрларда қолданылатын тілдің еліктеуі, макарондық және дыбырқолдық элементтермен қатар поэзиялық ырғақты қолданып, эмоционалдық және басқа да мағыналарды жеткізуге арналған, сондай-ақ мим мен мимикамен бірге қолданылатын арнайы тіл. Мұндай форматты сатирикалық тұрғыда қолдану 16 ғасырға дейін, commedia dell'arte дәуіріне қарай саналады; осымен байланысты терминдер тобы 20 ғасырда пайда болған.

Тарих

Француз ғалымы Клод Дюнетон "L’art du grommelot" атты эссесінде француз тіліндегі "grommelot" сөзінің (техникасы емес) шығу тегі XVI ғасырдың басындағы итальян театрының commedia dell'arte-ден бастау алатынын айтады. Дюнетон театрдың осы саласының көрнекті тұлғасы болған Леон Шансерельмен (1886–1965) қысқаша оқыған. Шансерель, шын мәнінде, өзінің "Le théâtre et la jeunesse" (Париж: Bourrellier 1946:47) кітабында осы сөзді қолданады. Театр зерттеушісі Джон Рудлин сияқты басқалар да "Commedia dell'arte: An Actor's Handbook" (Лондон: Routledge 1994:60) кітабында осы шығу тегін қолдайды. Терминнің тарихи шығу тегі нақты болмаса да, оны Нобель сыйлығының лауреаты, итальян драматургі Дарио Фо кеңінен танымал етті. Оның 1969 жылғы "Mistero Buffo" ("Комикалық мистириялық пьеса") қойылымы ортағасырлық көздерге негізделген эскиздерден тұратын сатирикалық гастрольдік қойылым болды, және ол Фоның өзі құрастырған, галло-итальян тілдері мен қазіргі тілдердің фонемаларынан тұратын "граммелоттарында" орындалды (ол жеке итальян, француз және американ "граммелоттарын" жасады). Нобель лекциясында Фо XVI ғасыр итальян драматургі Рузантенің итальян диалектілері, латын, испан, неміс және дыбырқолдану дыбыстарына негізделген ұқсас тілді ойлап тапқанын атап өтті. Тағы бір белгілі қазіргі итальяндық шебер – Миландық актер және жазушы Джанни Феррарио. Сонымен қатар, Миландық дауыстау актері Карло Бономи Освальдо Кавандолидің "La Linea" мультфильмін дауыстау үшін "граммелотты" пайдаланды, ал кейін Италиядан тыс Отмар Гутманның "Пингвин" мультфильмінде де қолданды. Көптеген комикстер де "граммелотқа" ұқсас тілді қолданды, мысалы, Стэнли Унвин. Канадалық цирк және ойын-сауық труппасы Cirque du Soleil өзінің қойылымдарында осыған ұқсас тілдік формаларды қолданады; журналистер оларды көбінесе "Cirquish" деп атайды, бірақ Cirque du Soleil-дің өз қызметкерлері "Grommelot" сөзін пайдаланады. Чарльз Чаплиннің "Ұлы диктатор" фильмінде Гитлерді еліктеуі және Монти Пайтонның "Ұшқан қой" атты туындылары да белгілі "граммелоттардың" мысалдары болып табылады. "Жаман мен" франшизасында да "граммелоттың" заманауи түрін естуге болады, онда Миниондардың кейіпкерлері ойдан шығарылған тілде сөйлейді: ол бірнеше тілдерден алынған сөздерден тұрады, олар мағыналық тұтастық құрамайды, керісінше, мәнін жеткізу үшін интонация мен мимикаға сүйенеді.

In an essay entitled “L’art du grommelot”, French scholar Claude Duneton suggests the word (not the technique) – in its French form, grommelot – has its origins in the commedia dell'arte derived Italian theatre of the early part of the sixteenth century. Duneton studied briefly with Léon Chancerel (1886–1965), who was a major figure in this branch of theatre. Chancerel in fact uses the word in his book, Le théâtre et la jeunesse (Paris: Bourrellier 1946:47). Others, such as theatre scholar John Rudlin in Commedia dell'arte: An Actor's Handbook (London: Routledge 1994:60), suggest this origin as well. While the historical origin of the term is unclear, it has been particularly popularized by the Nobel winning Italian playwright Dario Fo. His 1969 show Mistero Buffo ("Comic Mystery Play") was a satirical touring performance involving sketches based on mediaeval sources, told in Fo's own grammelots constructed from Gallo Italian languages and phonemes from modern languages (he has coined separate Italian, French and American grammelots). In his Nobel lecture, Fo referred to the 16th century Italian playwright Ruzzante's invention of a similar language based on Italian dialects, Latin, Spanish, German and onomatopoeic sounds. Another notable modern Italian exponent is the Milan actor/writer Gianni Ferrario. Voice actor Carlo Bonomi, also from Milan, used grammelot to voice Osvaldo Cavandoli's cartoon La Linea and many years later, outside Italy, Otmar Gutmann's Pingu. Mainstream comics have also used Grammelot like language: for instance, Stanley Unwin. The Canadian circus and entertainment troupe Cirque du Soleil uses in its routines similar forms of language; journalists often term them "Cirquish", but Cirque du Soleil's own staff use the word "Grommelot". Famous Grammelot are also Charles Chaplin's imitation of Hitler in The Great Dictator, and Monty Python's Flying Sheep. A modern form of Grammelot can be heard in the Despicable Me franchise, where the Minions characters speak a fictitious language: it is made up of words borrowed from several languages, which make no cohesive sense, relying instead on tone and expression to convey the meaning.