Кіріспе

Хью II (1106 - 1134), сондай-ақ Хью ду Пуисет деп те аталады, крест жорысына қатысушы және Иерусалим Корольдығындағы Яффа графы болды. Ол 1134 жылы Фульк патшаға қарсы бүлік көтерді.

Патшалыққа кіру

Гю Яффаның Гю I мен оның әйелі Мамилияның (немесе Мабилланың) ұлы болды. Вильгельм Тирдің айтуынша, оның әкесі Болдуин II билік құрған кезде Иерусалимге қажылыққа келген, ал Гю сапар барысында Апулияда дүниеге келген. Алайда, Джон Л. Ла Монтенің пікірінше, Гю I 1106 жылы Тарантолық Богемундпен бірге Шығысқа келген болуы мүмкін. Қай жағдайда болсын, Гю I келгеннен кейін Яффа графы атанды (егер 1106 жылы болса, Балдуин I оған осы лауазымды берді), бірақ көп ұзамай қайтыс болды. Гю II ересек болған кезде мұрасын талап ету үшін Иерусалимге келді және Патриарх Арнульф Шокктың немересі Эмелотаға (немесе Эммаға) үйленді. Гю королева Мелисенданың туысы болды, себебі олардың әкелері Гю I мен Балдуин II – ағайындылар; Мелисенданың әжесі, сондай-ақ Мелисенда есімді, Гюдың әжесі Алисаның қарындасы болды. Гю Мелисендамен жақын қарым-қатынаста болды, бірақ ол "королевамен тым жақын болды" (Вильгельм Тир, 14.16) деген қауесет тарады және королеваның қызғаныш күйеуі Фулькпен қақтығысқа түсті. Сондай-ақ, Гю тек мақтанды болып, Фулькқа бағынудан бас тартты деген де әңгіме болды. Бұл соңғы қауесет Ордерик Виталистің баяндамасының негізіне де жатқан сияқты; оның сөзіне қарағанда, Гю және басқа да ақсүйектер Фульктің патша болғанда Анжулық ақсүйектер мен кеңесшілерді әкелуіне және корольдіктің жергілікті барондарын назарға алмауына наразы болды.

Фулькке қарсы көтеріліс

1134 жылы Хью, Ольтрежордайнның иегері Ле Пюйдің Романымен бірге Фулькке қарсы көтерілді. Вильгельм Тирдің мәлімдемесінше, Хьюдың өгей ұлы Вальтер I Греньер, Кесария лорды (Эмелотаның Евстась Греньермен бірінші некесінен туған ұлы), Хьюды жоғары сот отырысында опасыздық және құлық жасауда айыптады; Вальтер бұл әрекетке Фульктің ықпалымен барған болуы мүмкін. Хью айыптауларды жоққа шығарды, және мәселені сот арқылы шешуге келісілді. Тағайындалған күні Хью келмеді, сондықтан ол қатыспаған күйде кінәлі деп танылды. Ол Мысырдың Аскалон қаласымен одақтасып, Фульк Яффаға шабуыл жасап, қаланы қоршады. Хьюдың кіші вассалдары, соның ішінде Рамланың Балдуині және Яффа констеблі Барисан оны тастап, "ақылмен патшаға мойын бұрды" (Вильгельм Тир, 14.16). Мұндай іс-әрекеттер үшін әдеттегі жаза – мәңгілік жер аударылу және көтерілісшінің жерлерін тәркілеу еді, бірақ осы жағдайда, Хьюдың корольдіктегі жоғары мәртебесі мен патшайыммен болған қарым-қатынасының арқасында, патриарх Вильгельм дауға араласып, Хью үш жылға ғана жер аударылды.

Адам өлтіруге әрекеті

Хью Иерусалимде қалуға бостандық алды, жер аударылуға кеме күтіп отырғанда. Бір күні көшеде ойын ойнап отырғанда, оған бретондық рыцарь аяусыз шабуыл жасады. Рыцарь тез ұсталды және сотталды:

Фулк өзінің Хьюді өлтіру үшін рыцарьды жалдағандығы туралы әңгіме тарады, және халық Хьюді мемлекетке қарсы қылмыс пен құлық жасады деген айыптаулардан кінәсіз деп санады. Фулк «мүшелердің арасында тілді жарақаттамау керек» деп бұйырды, бұл рыцарьды үнсіздендіруге тырысқан деп айыпталудан сақтану үшін жасалған еді. Дегенмен, рыцарь өз еркімен әрекет еткенін мәлімдеді:

Соған қарамастан, Фулк даудың барысында халықтың қолдауын жоғалтты. Хью жаралары жазылғанша біраз уақыт патшалықта қалды. Содан кейін ол Апулияға жер аударылды, онда оның туысы Сицилияның Рожер II оны Гарган графы етіп тағайындады. Хью толыққанды жазыла алмады және келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды.

Салдары

Фулк Бретондық атты жалдаған-жалдамағанына қарамастан, Ханс Майер және басқа да тарихшылар оны Хьюды Жаффаны жеке бақылауға алу үшін көтеріліс қозғауға итермелеген деп күдіктенді. Хью үш жылдық жер аударылымы біткенге дейін қайтыс болғандықтан, оның жерлері тәркіленіп, патшалық доменіне қосылды, және олар 12 ғасырдың соңына дейін сонда қалды. Фулк аймақта, соның ішінде Ибелинде, көптеген қамалдар салды, олар Мысырдың шапқыншылығынан қорғануға арналған еді. Көтерілістің салдарынан, Жаффаның бұрынғы екінші дәрежелі вассалдары, мысалы, Рамла, күшейді. Ибелин мен Рамланың иелері кейін ғасырдың соңында патшалық істерінде маңызды рөл атқарды. Бұл дау Фулк пен Мелисенде арасында дау-жанжалға әкелді. Мелисенде заңды түрде патшайым болғандықтан, оған шіркеу және басқа да ақсүйектер қолдау көрсетті, ал Фулк пен оның жақтастары бір кезде өте жайсыз және тіпті қауіпсіздіксіз сезінді. Вильгельм Тирдің сөзіне сүйенсек, "сол күннен бастап король өте әйелге құмар болып, ең маңызсыз мәселелерде де оның білімі мен көмегінсіз ешқандай қадам жасамады." (Вильгельм Тир, 14.18)

Көтерілістің уақыты

Югоның көтерілісі бұрын 1132 жылға жатқызылған, себебі Уильям Тир мен араб тарихшысы Ибн әл-Каланиси осы туралы мәлімет берген. Алайда, Уильямның жылнамасы шатасқан болуы мүмкін, ал әл-Каланисидің патшалықтағы жанжалдар туралы айтуы 1132 жылы Фульк пен Триполидің Понсы арасындағы қақтығыстарға қатысты болуы ықтимал. Юго 1133 және 1134 жылдардағы құжаттарда Яффа графы ретінде көрсетілген, және қазіргі таңда көптеген ғалымдар 1134 жылды дұрыс деп санайды.