Ирландиялық драматург, жазушы және саясаткер Теренс Максуини

Кіріспе

Ирландия драматургі, жазушы және саясаткер (1879–1920)

Теренс Джеймс Максуини (/m//ə//k/'s//w//iː//n//i/; Toirdhealbhach Mac Suibhne; 28 наурыз 1879 – 25 қазан 1920) – ирландиялық драматург, жазушы және саясаткер. Ол 1920 жылы Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде «Синн Фэйн» партиясынан Корк қаласының мэрі болып сайланды. Британ үкіметі оны мемлекеттік төңкерілге жасауға қатысқандығы айыбымен қамап, Брикстон түрмесіне жапты. 1920 жылғы қазан айында 74 күндік аштық ереуілінен кейін оның қазасы, оның өзі және ирландиялық республикалық қозғалысқа халықаралық назар аударды.

Өмірбаян

23 Солтүстік Майн-стрит, Корк қаласында туған Максуини сегіз баланың бірі болды. Оның әкесі Джон Максуини, 1868 жылы Гарибальдиге қарсы папаның гвардиясында ерікті болып соғысқан, кейін Лондонда мектеп мұғалімі болған және Коркте темекі фабрикасын ашқан. Бұл кәсібі сәтсіз аяқталғаннан кейін Джон 1885 жылы Австралияға эмиграциялады, Теренс пен басқа балаларын анасы мен үлкен қызының қамқорлығында қалдырды. Максуинидің анасы Мэри (туған аты Уилкинсон) – ағылшын католик, және оның ұлттық көзқарастары өте күшті болған. Теренс Корк қаласындағы Солтүстік монастырь мектебінде Христиан бауырластармен білім алды, бірақ отбасын асырау үшін он бес жасында мектепті тастап кетті. Ол есепшінің кеңсесінде жұмыс істеді, бірақ оқуын жалғастырып, емтиханды сәтті тапсырды. Ол толық жұмыспен бірге Корольдік колледжінде оқыды, 1907 жылы Корк Корольдік университетінен Психология және Мораль ғылымдары бойынша диплом алды. 1901 жылы ол Кельт әдеби қоғамын құруға көмектесті, ал 1908 жылы Дэниел Коркеримен бірге Корк драмалық қоғамын құрды және олар үшін бірнеше пьеса жазды. Оның бесінші пьесасы «Революционер» (1915) бір адамның саяси ұстанымын тақырып еткен. Максуинидің «Ирланд фридом» газетінде жариялаған жазбалары оны Ирландиялық республикалық бауырластықтың назарына іліктірді. 1916 жылдың сәуір айында ол Корк пен Керридегі Пасха көтерілісінде екінші қолбасшы болуға тиіс болған, бірақ Эойн МакНиллдің бұйрығымен күштерін демобилизациялады. Күштерін жұмылдыру керек пе, жоқ па деген мазасыздық арасында Мюриэл Мерфи оған азық-түлік пен ақпарат әкелді, өйткені оның күштері Корк қаласындағы Волонтерлер залында тоқтады. 1918 жылғы жалпы сайлауда Максуини қарсылығызсыз Мид Корк округінен Шинн Фейн өкілі болып сайланды, Ұлттық партияның депутаты Д.Д. Шиханның орнын басты. Алайда, тағы 27 сайланған депутаттармен бірге Максуини Ұлыбритания Парламентіне барудың орнына бірінші Дайл Эйренге қосылды. 1920 жылдың 20 наурызында оның досы, Корк қаласының Лорд-мэрі Томас МакКертин қаза болғаннан кейін Максуини Лорд-мэр сайланды. Ричард Малкахи 1920 жылдың 8 сәуірінде Максуиниге қауіпті жағдай туралы ескертіп, «Коркте болған оқиғадан кейін» (вероятно, МакКертиннің бір айдан азырақ уақыт бұрын қайтыс болуына сілтеме) Малкахидің адамдары оны әрдайым қорғауға келісуін сұрады. 1920 жылдың 12 тамызында Максуини Коркте «қоздырылатын мақалалар мен құжаттар» және шифр кілті болғандығы үшін тұтқындалды. 16 тамызда ол сотта екі жылға сотталып, Англиядағы Брикстон түрмесіне қамалды. 26 тамызда британ үкіметі «Лорд-мэрді босату Ирландияда апатты нәтижелерге әкелуі мүмкін және Ирландияның оңтүстігінде әскери және полиция төңкерісіне әкелуі мүмкін» деп мәлімдеді. Оны аштық ереуілді тоқтатуға көндіру үшін оның жанына тамақ қойылды. Максуиниді күшпен тамақтандыруға жасалған әрекеттер оның ереуілінің соңғы күндерінде орын алды. «Азаттық қағидалары» кітабы телугу және басқа да үнді тілдеріне аударылды. Сингхтің әкесі Үндістандағы британ үкіметінен ұлына кешірім сұрағанда, Бхагат Сингх Теренс Максуинидің сөздерін келтіріп: «Менің өлімім Британ империясын құлатуға менің босатылуымнан гөрі көбірек себін беретініне сенімдімін» деді және әкесіне өтінішін қайтарып алуды бұйырды. Ол 1931 жылдың 23 наурызында британдық офицерді өлтіргені үшін тағы екі адаммен бірге өлім жазасына кесілді. Үндістаннан тыс Максуиниді әсерлі тұлға деп санағандардың арасында Лондонда Максуини қайтыс болған кезде жұмыс істеген Хо Ши Мин де бар, ол оның туралы: «Осындай азаматтары бар ұлт ешқашан қарсы тұрмайды» деді. Ирландияда Максуинидің қарындасы Мэри Максуини Дайлде оның орнын басты және 1922 жылдың қаңтарында Англо-ирланд келісіміне қарсы сөйледі. Оның ағасы Шон Максуини де 1921 жылғы сайлауда Корк округінің тағы бір сайлау округінен сайланды. Ол да келісімге қарсы болды. Максуинидің аштық ереуілі 1923 жылғы Ирландия аштық ереуілі кезінде бүкіл ел бойынша өткен аштық ереуілдерімен болашақ аштық ереуілшілерге үлгі болды. 1945 жылы оның жалғыз баласы, Маир Максуини, ұлтшыл Техта Дала Катал Бругханың ұлы Руайри Бругхаға үйленді. Кейіннен Руайри TD, Еуропа Парламентінің депутаты және сенатор болды. Маир Максуини – «Тарихтың қызы: Теренс Максуинидің жалғыз баласының естеліктері» (2006) атты мемуарлардың авторы. Ол 2012 жылдың мамыр айында қайтыс болды. Максуини өміріне қатысты артефактілер жинағы Корк қалалық мұражайында сақталады. Оның портреті және Сэр Джон Лавери салған оның жерлеу рәсімі суреті Корк қаласындағы Кроуфорд өнер галереясында қойылған. Корк қаласының солтүстік жағында оның есімімен аталған орта мектеп бар, онда оның естелігіне бөлме арналған. 2012 жылдың 28 қазанында Саутаркте Максуини естелігіне арналған достық ағаш отырғызылды. Париждік-американдық композитор Суан Хеннесси (1866–1929) өзінің Квартет №2, Op. 49 (1920) шығармасын Максуини естелігіне арнады («à la Mémoire de Terence McSwiney, Lord Mayor de Cork»). Ол алғаш рет 1922 жылдың 25 қаңтарында Парижде Артур Дарли басқаратын ирландиялық квартетпен орындалды.

Born at 23 North Main Street, Cork, MacSwiney was one of eight children. His father, John MacSwiney, of Cork, who had volunteered in 1868 to fight as a papal guard against Garibaldi, had been a schoolteacher in London and later opened a tobacco factory in Cork. Following the failure of this business, John emigrated to Australia in 1885 leaving Terence and the other children in the care of their mother and the eldest daughter. MacSwiney's mother, Mary (née Wilkinson), was an English Catholic with strong Irish nationalist opinions. Terence was educated by the Christian Brothers at the North Monastery school in Cork city but left at fifteen to help support the family. He became an accountancy clerk but continued his studies and matriculated successfully. He continued in full time employment while he studied at Queen's College, Cork, graduating from the Royal University with a degree in Mental and Moral Science in 1907. In 1901 he helped to found the Celtic Literary Society, and in 1908 he founded the Cork Dramatic Society with Daniel Corkery and wrote a number of plays for them. His fifth play The Revolutionist (1915) took the political stand made by a single man as its theme. MacSwiney's writings in the newspaper Irish Freedom brought him to the attention of the Irish Republican Brotherhood. In April 1916, he was intended to be second in command of the Easter Rising in Cork and Kerry, but stood down his forces on the order of Eoin MacNeill. Amongst the confusion about whether to mobilise his forces or not, Muriel Murphy brought him food and information as his forces held up at Volunteer Hall in Cork City. In the 1918 general election, MacSwiney was returned unopposed as the member for Mid Cork, representing Sinn Féin, succeeding the Nationalist MP D. D. Sheehan. However, along with 27 other elected members, MacSwiney joined the first Dáil Éireann rather than take up his seat in the UK Parliament. After the murder on 20 March 1920 of his friend Tomás Mac Curtain, the Lord Mayor of Cork, MacSwiney was elected Lord Mayor. Richard Mulcahy wrote to MacSwiney on 8 April 1920 to warn him he was in danger and asking him to agree to have Mulcahy's men protect him at all times, "after what has happened in Cork" (likely a reference to MacCurtain's death less than a month earlier). On 12 August 1920, MacSwiney was arrested in Cork for possession of "seditious articles and documents", and possession of a cypher key. He was summarily tried by a court on 16 August and sentenced to two years' imprisonment at Brixton Prison in England. On 26 August, the British Government stated that "the release of the Lord Mayor would have disastrous results in Ireland and would probably lead to a mutiny of both military and police in south of Ireland." Food was often placed near him to persuade him to give up the hunger strike. Attempts at force feeding MacSwiney were undertaken in the final days of his strike. Principles of Freedom was translated into various Indian languages including Telugu. When Singh's father petitioned the British Government in India to pardon his son, Bhagat Singh quoted Terence MacSwiney and said "I am confident that my death will do more to smash the British Empire than my release" and told his father to withdraw the petition. He was executed on 23 March 1931 with two other men for killing a British officer. Other figures beyond India who counted MacSwiney as an influence include Ho Chi Minh, who was working in London at the time of MacSwiney's death and said of him, "A nation that has such citizens will never surrender". In Ireland MacSwiney's sister Mary MacSwiney took on his seat in the Dáil and spoke against the Anglo Irish Treaty in January 1922. His brother Seán MacSwiney was also elected in the 1921 elections for another Cork constituency. He also opposed the Treaty. MacSwiney's hunger strike set an example for future hunger strikers with nationwide strikes taking place during the 1923 Irish Hunger Strikes. In 1945 his only child, Máire MacSwiney, married Ruairí Brugha, son of the nationalist Teachta Dála Cathal Brugha. Ruairí later became a TD, Member of the European Parliament, and Senator. Máire MacSwiney is the author of a memoir History's Daughter: A Memoir from the Only Child of Terence MacSwiney (2006). She died in May 2012. A collection of artefacts relating to MacSwiney's life is held at Cork Public Museum. His portrait, and a painting of his funeral mass, by Sir John Lavery, are exhibited in Cork's Crawford Art Gallery. There is also a secondary school named after him on the north side of Cork City, with a room dedicated to his memory. On 28 October 2012, there was a friendship tree planting in memory of MacSwiney in Southwark. The Paris based Irish American composer Swan Hennessy (1866–1929) dedicated his String Quartet No. 2, Op. 49 (1920) to the memory of MacSwiney ("à la Mémoire de Terence McSwiney, Lord Mayor de Cork"). It was first performed in Paris, on 25 January 1922, by an Irish quartet led by Arthur Darley.

Жазбалар

"Cuireadóir" жазған "Еркіндік әуені" (өлеңдер; Корк: The Risen Gaedheal Press, 1907). Fianna Fáil: Ирландия армиясы: Соғысқа дайын Ирландия журналы, MacSwiney редакциялаған және негізінен жазған апталық басылым; Корк, 11 нөмір (1914 жылдың қыркүйегінен желтоқсанға дейін). "Революционер"; бес актілі пьеса (Дублин және Лондон: Maunsel and Co., 1914) Интернет мұрағаты. "Көтерілістің этикасы": азаматтық билікке қарсы көтерілудің қашан заңды болатыны туралы католик көзқарасынан талқылау, Toirdhealbhach Mac Suibhne (памфлет, 1918). "Ұрыс шақырулары" (өлеңдер, 1918). "Азаттық принциптері" (Дублин: The Talbot Press, 1921). "Ақымақтар күлкісіне қарамастан". Теренс Максуинидің өлеңдері; редакторы Б. Г. Маккарти (Дублин: M. H. Gill and Son, 1944).

Дәйексөздер

Ең көп зиян келтіре білгендер емес, ең көп қиналысқа шыдай білгендер жеңіске жетеді. (Немесе "басып алады")
"Менің өлімім, мені босатудан гөрі Британ империясын қиратуға көбірек себеп болады деп сенемін." (Аштықпен күресі кезінде айтқан сөзі)
"Мен Ирландия Республикасының әскері ретінде өлгенімге куә болғыңдар." Оның келіп көрген дін қызметкеріне айтқан соңғы сөздері. "Егер мен өлсем, оның нәтижесі құнынан мың есе артық болады. Осы ой мені қуантады. Құдайға шүкіршілік етеймін."