Кіріспе
Риджхедстер, сондай-ақ ірі қабықтылар деп те аталады, бұл шағын, терең теңіздегі стефаноберициформ балықтардың бір туысы (Melamphaidae, грек тілінен melanos [қара] және amphi [екі жағынан] сөздерінен шыққан). Туыс бес туысқа біріктірілген шамамен 37 түрді қамтиды; олардың таралу аймағы бүкіл әлемге тараған, бірақ риджхедстер Солтүстік Мұзды мұхит пен Жерорта теңізінде кездеспейді. Бұл туыс терең теңіздің ең кең таралған және көптеген түрлерін қамтитын болса да, оның ешбір өкілі коммерциялық балық аулауға қызығушылық тудырмайды. Бұл балықтар үлкен қабықтарымен, айқын бас сүйегінің тік жоталарымен, сондай-ақ әдетте қара қоңырдан қара түске дейінгі бояуымен ерекшеленеді. Риджхедстер – өздерінің отрядының ең ірі және түрлерге бай туысы.
Ridgeheads, also known as bigscales, are a family (Melamphaidae, from the Greek melanos [black] and amphi [by both sides]) of small, deep sea stephanoberyciform fish. The family contains approximately 37 species in five genera; their distribution is worldwide, but ridgeheads are absent from the Arctic Ocean and Mediterranean Sea. Although the family is one of the most widespread and plentiful of deep sea families, none of its members are of interest to commercial fishery. These fish are named for their large scales and pronounced cranial ridges, as well as for their typically dark brown to black coloration. Ridgeheads are the largest and most diverse family of their order.
Сипаттама
Стефаноберциформдарға тән меламфидтің денесі күшті, сопақ, субцилиндрлі және бүйірлерінен сәл қысылған. Басы ірі және қабықсыз, оның пішіні дөңгелек немесе алдыңғы бөлігі сүйір; жұқа терімен жабылған айқын қабырғаларымен ерекшеленеді. Бас сондай-ақ қуысты, ішінде шырыш каналдары бар. Осыған ұқсас құрылымдар берицифты шырышбас (Trachichthyidae) және тісті балық (Anoplogastridae) тұқымдастарында кездеседі. Кейбір түрлердің басында өткір тікендер мен тісті тілімдер де болуы мүмкін. Аузы ірі және көлбеу; ұзын жақтары көздің артқы жиегіне жетеді немесе одан асып түседі және щетка тәрізді тістермен қапталған. Вмер, палаттин, эндоптеригоид және эктоптеригоид сүйектерінде тістер жоқ. Көздер көбінесе шағын, бірақ Poromitra megalops-та олар диаметрі бойынша бас ұзындығының 20 пайызынан асуы мүмкін. Ірі қабықтар циклоидты және жабысатын; олар 12–40 қатарынан тізбектелген. Әдетте түсіп қалатын, бұл қабықтар Scopelogadus түрлерінде ең ірі; осы және басқа кейбір түрлерде қабықтардың концентрлі шеңберлері (концентрлі сызықтар) қалың көзбен анық көрінеді. Бүйірлік сызық (бас каналдарының желісін қоспағанда) көбінесе жоқ; егер болса, ол оперкулумның жоғарғы жиегінен кейінгі 1–2 қабыққа дейін қысқартылған. Құйрық сабағы салыстырмалы түрде ұзын; құйрық қанаты тілімделген немесе ойысқан және 3–4 прокурент тікеніне ие. Жеке арқа қанаты кеуде және жамбас қанаттарының артында басталады және 1–3 нашар тікен мен 9–18 жұмсақ сәуледен тұрады; кеуде қанаттары созылған және үшкірленген (жоғарғы сәулелер төменгілерінен ұзын) және 12–16 жұмсақ сәулеге ие. Жамбас қанаттары төс және төс астында орналасқан, бір тікені және 6–8 жұмсақ сәулесі бар; анальдық қанаты кішкентай және артқа қарай орналасқан, бір тікені және 7–11 жұмсақ сәулесі бар. Жанама сәулелердің саны 7–8, ал омыртқалардың саны 24–31. Ең ірі түрі – Poromitra curilensis, Тынық мұхитының жоталы басы, шашақтың үлкен түріне жатады, стандартты ұзындығы 18 см-ге жетеді (SL; құйрық қанатын есептемейтін өлшем). Көптеген жоталы бастардың стандартты ұзындығы 10 см-ден кем.
Өмірбаян
Риджхедтер мезо- және батипелагикалық болып табылады; олар 400 метрге дейін тереңдікте, тіпті одан да тереңде тралмен ұсталған. Кейбір түрлері бірнеше жүз метрлік вертикальды тәуліктік миграцияны жасайды; яғни, күндіз афотикалық тереңдікте (шамамен 400 метрден төмен) қалады, бірақ түнде тамақтану үшін және (болжамды) жыртқыштардан қашу үшін беттік суларға (10–100 метр) көтеріледі. Риджхедтер негізінен зоопланктонмен, мысалы, копеподтармен, эуфаузидтермен және басқа да кішкентай пелагикалық қаңқалы жануарлармен қоректенеді. Өмір кезеңдерінің айқын бөлінісі бар: дернәсілдер мен жас риджхедтер су бағанасының жоғарғы 200 метрінде кездеседі, ал ересектер әдетте әлдеқайда төмен орналасқан. Бұл отбасы кейде псевдокеандық деп аталады, өйткені ашық суда біркелкі таралудың орнына, риджхедтер құрылымдық оазистердің айналасында, әсіресе теңіз астындағы таулар мен континенттік беткейлерде айтарлықтай көп кездеседі. Бұл фонарь балықтары (Myctophidae), теңіздегі балта балықтары (Sternoptychidae) және жарық балықтар (Phosichthyidae немесе Photichthyidae) отбасылары сияқты басқа терең теңіздегі пелагикалық топтарға да қатысты. Бұл құбылыс құрылымдарға тартылған шамалы түрлердің көптігімен түсіндіріледі. Жұмыртқа салатын, пелагикалық шашыратушы ретінде, риджхедтер көптеген кішкентай жұмыртқаларды шығарады, олар сырттан ұрықтанады; жұмыртқалар мен дернәсілдер (және ерте жасөспірімдер) жүзуге қабілетті және планктонды, жасөспірімдер өз бағытын анықтауға жеткілікті күшті болғанша, беттік ағыстармен бірге жүреді. Екі тікұяқты биспиностың (Scopelogadus mizolepis bispinosus) шаруашылық дағдыларын зерттеу, шаруашылық жыл бойы жүреді, нақты шыңдары жоқ екенін көрсетеді. Олардың тереңде өмір сүру табиғаты оларды біршама жыртқыштардан қорғайды, бірақ олар альбатростар сияқты ірі теңіз құстарына, Жомбо кальмары (Dosidicus gigas) және Жеті жұлдызды ұшатын кальмар (Martialia hyadesii) сияқты ірі кальмарларға, мұхиттық дельфиндерге (Delphinidae туысы) және тунец және басқа да скумбридтер сияқты ірі пелагикалық балықтарға жем болады.