Кіріспе

Қол және білек қорғанышы – жауынгердің қолы мен білегін қорғайтын қолғаптың бір түрі. Қолғаптар еуропалық елдерде XIV ғасырдың басынан бастап жаңа заманға дейінгі кезеңде кеңінен қолданылған, көбінесе қатайтылған былғарыдан немесе металл пластиналардан жасалған. Қолдарды, білектерді және кейде алқыштарды жабатын қолғаптарды білектер мен алқыштарды ғана жабатын қолтыраумен шатастырмау керек; қолтырау ортағасырлық және фантастикалық косплейде жиі кездеседі.

Қару-жарақ

11 ғасырдан бастап еуропалық сарбаздар мен рыцарьлар денесін қорғау үшін тізбекті қару жарағын (жеңіл қару) пайдаланды, ал кең жеңдері бар тізбекті қарудан тігілген “көйлектер” жиі кездесетін. Алайда, 12 ғасырға дейін ғана ұзын, тар жеңдері бар тізбекті қарудан тігілген көйлектер киіле бастады, және кейде олар саусақтары ашық қолғаптарға немесе “муфталарға” ұқсас тізбекті қолғаптармен жабдырылды (бірақ кейбіреулерінде саусақтары толық болды). Бұл қолғаптар жеңнің төменгі жиегіне бекітіліп, жауынгердің қолын ұрыс кезінде кесулер мен жарақаттардан қорғайтын, бірақ күшті соққылардан сақтамайтын. Тек 14 ғасырдың басында ғана қару жасаушылар толық буынды пластиналық қару жасауды бастады: пластиналарды денеді соққылардан қорғау құралы ретінде пайдаланумен қатар, болат пластиналарынан жасалған қолғаптар түріндегі қолды қорғау дамыды. Олар саусақтары ашық “муфта” стилінде (пластиналық қару жарағымен қорғаныш ұсынды және саусақтардың жылуды бөлісуіне мүмкіндік берді, бірақ оны киюшінің саусақтарын қозғау мүмкіндігін шектеді), сондай-ақ толық саусақты “қолғап” стилінде жасалды (бұл әлі де ыңғайсыз және суық ауа-райында қолайсыз болса да, барлық саусақтарды толық пайдалануға мүмкіндік берді). Осы шамада “demi gauntlet” немесе “demi gaunt” деп аталатын қолғаптардың әртүрлі түрі де пайда болды. Деми-қапшық – тек қолдың артқы жағы мен білегін қорғайтын пластиналық қару жарағының бір түрі. Деми-қапшықтарды тізбекті қарудан немесе жұмсақ былғарыдан жасалған қолғаптармен киеді. Деми-қапшықтың артықшылығы – ол жақсы икемділікке мүмкіндік береді және толық қолғаптан жеңіл, бірақ кемшілігі – саусақтар жеткілікті қорғалмайды. 2021-2022 жылдары Швейцарияның Кибург қамалының жанынан жақсы сақталған және 14 ғасырға жататын қолғап табылды.

Қазіргі заманғы қорғаныш қолғаптар

Қазіргі заманғы қорғаныш қолғаптар, "қолғапшалар" деп те аталады, металл жұмысшылары мен дәнекерлеушілер ыстық немесе балқыған металлдармен жұмыс істегенде немесе ұшқын көп болатын жағдайларда киеді. Бұл қолғапшалар енді түпнұсқадағы металл пластиналарын қамтымайды, бірақ олар жоғары деңгейде жылу оқшаулағышқа ие. Автомобиль техниктері автомобиль бөліктерін ұстағанда қолдарын қорғау үшін осыған ұқсас қолғапшаларды киеді, ал ет және балық өнімдерін сатушылар қолдарын пышақтардың өткір жиектерінен қорғау үшін тізбекті қолғапшаларды жиі киеді. Мотоциклшілер апат кезінде сырғудан қорғану үшін былғарыдан жасалған қолғапшалар киеді, ал мотошана жүргізушілері жел мен суықтан қорғану үшін саусақтары ашық нейлоннан жасалған қолғапшалар киеді. Жыртқыш құстармен жұмыс істейтін бүркітшілер құстардың өткір тырнақтарынан қолдарын қорғау үшін былғары қолғапшалар киеді. Соңғысы, қазіргі заманғы фехтование спортында, әсіресе шпагамен жарысатындар, қарсыластарының қаруларынан мүмкін болатын кесулер мен тесілу жарақаттарынан қолдарын қорғау үшін саусақты қолғапшалар киеді.

Діни

Рим-католик шіркеуінде папа немесе басқа епископтар дәстүрлі түрде киетін толық бармақты қолғаптар гаунтлеттер немесе епископтық қолғаптар деп те аталады, бірақ олардың қолданылуы Пауыл VI-дан бері көбінесе жеңілдетілген.

"Қолынан қайтқанда"

Дәстүр бойынша, шақыруға жауап ретінде қолғап тастау ежелгі заманнан бастау алады. Вергилийдің "Энеида" поэмасының 5-ші кітабында Энтел боксшы Дарстің шақыруына жауап ретінде өзінің кестусын (бокс қолғабы немесе қолғап) бокс алаңына лақтырады. "Қолғап тастау" – шақыру жасау деген сөз. Қолғап киген рыцарь өзінің қолғаптарының біреуін жерге тастап, басқа рыцарьға немесе жауға жекпе-жектің шартын ұсынатын. Оппонент шақыруды қабылдау үшін қолғапты көтеріп алатын. Бұл фраза ерекше Патшаның Чемпионының қызметімен байланысты, оның ортағасырлық дәуірдегі міндеті – патшаның таққа отыруы кезінде, егер біреу жаңа патшаның таққа құқығын жоққа шығарса, патшаның атынан шығу еді.