Кіріспе
Құл саудагері және Суданның губернаторы Аль Зубайр Рахма Мансур Паша (الزبير رحمة منصور; шамамен 1830 – 1913 жылғы қаңтар), сондай-ақ Себер Рахма немесе Рахама Зобейр деп те белгілі, 19 ғасырдың соңында құл саудагері болды. Кейіннен ол Суданда паша және губернатор болды. Генерал Чарльз Гордонның қарсыласы ретіндегі беделі оған Ұлыбританияда мифтік мәртебе әкелді, онда ол "ең бай және ең жаман", "құлдар патшасы" деп аталды, тіпті "қауіпсіздігі үшін мойындығына тізгін тағылған арыстанды күзетші ретінде пайдаланған" адам ретінде танылды.
Al Zubayr Rahma Mansur Pasha (الزبير رحمة منصور; c. 1830 – January 1913), also known as Sebehr Rahma or Rahama Zobeir, was a slave trader in the late 19th century. He later became a pasha and governor in Sudan. His reputation as a nemesis of General Charles Gordon led to him gaining a near mythic status in the United Kingdom, where he was referred to as "the richest and worst", a "Slaver King" "who [had] chained lions as part of his escort".
Өмірбаян
1830 жылы әл-Зубайр Рахма Мансур деген атпен дүниеге келген ол солтүстік Судандағы араб тайпасы Жаалиннің Гемааб руынан шыққан. Ол 1856 жылы Хартумнан шағын әскермен аттанып, сауда бекіністері желісін құру арқылы ірі бизнесін бастады. Оның күш-жігерін құл саудасы мен піл сүйегі сатуға бағытталған, «зариба» деп аталатын сауда бекіністеріне шоғырландырды. Әскерінің қолдауымен, сауда империясы өркендеген шағында Бахр-эль-Газалды, сондай-ақ бүгінгі Чад пен Орталық Африка Республикасының аймақтарын бақылады. 1871 жылы, билігінің шыңында Рахманы Георг Швайнфурт Дейм Зубейрдегі штаб-пәтерінде кездестірді, ол құл саудагерінің сарайын «княздықтан кем емес» деп сипаттады. Мысырдың Исмаил-пашасы аймақты бағындыруды қалаған, бірақ Рахма оған қарсы жіберілген жалдамалы әскерді жеңді. Оның орнына 1873 жылы Исмаил Рахманың билігін мойындап, оған Бахр-эль-Газалдың губернаторы атағын беріп, аймақты өзінің империясына қосты. Соңында Рахма 30 «зарибаны» басқарды және Дарфурға жасалған шабуыл кезінде, қысқа мерзімге хадиф Исмаил-пашамен және өзінің лейтенанты Рабиғ аз Зубайрмен одақтасқаннан кейін «бей» және «паша» атақтарын алды, онда ол оңтүстік күштерді басқарды. Ол «Қара паша» деп танылды және генерал-губернатор болуға ниеттенді. Сол жылы Гордон үйге хабарлағанда: «Мен көптеген жеке мүдделермен, фанатизммен, құл саудасын жоюмен, соңғы уақытта Себер, Қара пашаның басшылығындағы Бахр Газельдегі үлкен жартылай тәуелсіз провинциямен күресуге тиіспін», – деді. Гесси және Таха Мохаммед бұрын құл саудасымен аты шыққан Дем Себерді тонағаны үшін мақталып жүрді. Қыркүйек айының басында Шакы арқылы саяхаттап келе жатқан Гордонға Сүлейменнің үйінде екі күн қонақ болуға шақыру келді. Ол келісті, бірақ келесі күндері Сүлейменнің үкіметтік лауазым сұранысын қайта-қайта қабылдамады, бірақ жас басшыны мылтық сыйлап, оны дұрыс пайдалануға үйретті. Ақырында, королева Виктория, сэр Эвелин Бэринг, Уильям Эварт Гладстон және Каирдегі Нубар-паша Рахмаға атақ беруге келісті, бірақ Рахманың құл шабуылына қатысқандығына наразы болған британ үкіметі бұл шешімді кері қайтарды. Дегенмен, ол барлық қара нәсілді әскерлердің басшылығына тағайындалды және Хусейн-пашамен бірге араб әскерлеріне де басшылық етті. Ол 1913 жылдың қаңтарында туған ауылы Гейлиде қайтыс болды. Хартумның орталық ауданындағы бір көше әлі де Зубайрдың есімімен аталады, ал Оңтүстік Судандағы Уюджуку қаласы әлі күнге дейін Дейм Зубейр деп белгілі.
Танымал мәдениетте
1966 жылы түсірілген "Хартум" фильмінде Зыя Мохиддин Зубайр рөлінде ойнайды, ол Чарльтон Хестонның генерал Гордонымен бірге түседі. Фильмнің басында Зубайр апаттың алғы құрдысы ретінде көрсетіледі. Ол генералдың Суданды қайта басып алу жолындағы әрекеттеріне көмектесуден бас тартады және Махди әскерлерінің қолынан қаза табатынын болжайды.