Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Чарльз Мардиан (23 қазан 1923 – 17 шілде 2006) – американдық саяхатшы, Ричард Никсон әкімшілігінде қызмет еткен және сайлау кампаниясындағы бұзушылықтар үшін үлкен жюримен айыпталған «Уотергейт жетілігінің» бірі ретінде Уотергейт жанжалына қатысқан АҚШ Республикалық партиясының лауазым иесі. Оның қастандық жасағаны үшін шығарылған үкімі процедуралық терісшіліктерге байланысты күштен шығарылды және ол қайтадан сотталған жоқ.
American politician (1923–2006)
Robert Charles Mardian (October 23, 1923 – July 17, 2006) was a United States Republican party official who served in the administration of Richard Nixon, and was embroiled in the Watergate scandal as one of the Watergate Seven who were indicted by a grand jury for campaign violations. His conviction for conspiracy was overturned because of procedural unfairness and he was not subsequently retried.
Отбасы және ерте өмірі
Мардианның әкесі Самуил Осман империясының Адана вилайетіндағы (қазіргі Жер Орталық теңіздегі Түркиядағы Саймбейли) Арменияның Хаджин қаласынан шыққан. Ол Самуэль Зелигян христиан отбасында дүниеге келді және Хаджиндегі Екінші қауымдық шіркеудің мүшесі болды. 1909 жылы Аданада 35 000 армянның қырғыны мен Хаджиннің қоршауынан кейін Самуил отбасымен бірге қашып, 1912 жылы АҚШ-қа келді. Самуил Калифорнияда қоныстанды және Хайрам Джонсон мен Франклин Д. Рузвельт сияқты прогрессивті саясаткерлерді қолдады. Бірақ Самуил Мардианның төрт ұлы еркін нарық саясатын қабылдады. Роберт Мардианның ағасы Дэниел Мардиан аға Аризона штатының даңқын арттырған және Самуил Мардиан кіші вице-президент болып кірген, көп миллиондық долларлық «Мардиан құрылыс компаниясын» құрды. Сэмюэл Мардиан 1960 жылдан 1964 жылға дейін Аризона штатының Феникс қаласының мэрі болып қызмет етті және Барри Голдуотерді жақтаушылардың бірі болды. Роберт Мардиан Калифорнияның Пасадена қаласындағы мемлекеттік мектепте оқып, содан кейін Колумбия университетіне, Солтүстік Дакота штатының мұғалімдер колледжіне және Калифорнияның Санта-Барбара университетіне түсті. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткенде ол 1946 жылы Дороти Денниспен танысып, үйленді. Олардың үш ұлы болды. Мардиан 1949 жылы Оңтүстік Калифорния университетінен заңгер мамандығын алды. Заң факультетін бітіргеннен кейін жеке практикамен айналысып, корпоративтік заңгер болып жұмыс істеді.
Mardian's father, Samuel, was from the Armenian town of Hadjin in the Vilayet of Adana in the Ottoman Empire (present day Saimbeyli in Mediterranean Turkey). He was born Samuel Zeligian into a Christian family and was a member of Second Congregational Church in Hadjin. Following the massacre of 35,000 Armenians in Adana in 1909 and the siege of Christian Hadjin Samuel escaped with his family and was in the United States by 1912. Samuel settled in California and supported progressive politicians such as Hiram Johnson and Franklin D. Roosevelt. Samuel Mardian's four sons, however, adopted free market politics. Robert Mardian's brother, Daniel Mardian Sr. founded Mardian Construction Company, a multi million dollar concern, which contributed to Arizona's prominence and Samuel Mardian Jr. joined him as the vice president. Samuel Mardian also served as mayor of Phoenix, Arizona from 1960 to 1964, and was a leading supporter of Barry Goldwater. Robert Mardian went to public school in Pasadena, California followed by Columbia University, North Dakota State Teachers College, and the University of California, Santa Barbara. While serving in the United States Navy he met and married Dorothy Denniss in 1946. They had three sons. Mardian was awarded a law degree from the University of Southern California in 1949. After leaving law school he went into private practice as a corporate lawyer.
Саясат
1956 жылы Республика партиясында белсенді болған Мардиан Пасадена мектеп кеңесінің бос орындығына тағайындалды. 1957 жылы сайланған, бірақ жұмыстың көптігіне байланысты көп ұзамай отставкаға кетті. 1962 жылдан бастап Мардиан заңгерлік тәжірибесін тастап, жинақ-несие қауымдастығының вице-президенті және бас заңгері болды. 1964 жылғы президенттік сайлауда ол Голдуотердің науқанын төрт батыс штатта басқарды; Голдуотер жеңіске жете алмаса да, оның қабілеті Ричард Никсонды әсерге түсірді және ол Никсонның 1968 жылғы науқанында осы лауазымға тағайындалды. Бұл жолы төрт батыс штаттың ішінде Вашингтонды қоспағанда, барлық штаттарда республикашылар жеңіске жетті. Осы жылдар аралығында ол 1966 жылы Калифорниядағы губернаторлық сайлау науқанында Рональд Рейганның штаттық кеңесші комитетінің төрағасы қызметін атқарды.
In 1956, Mardian, already active in the Republican Party, was appointed to a vacant seat on the Pasadena School Board. He was elected in 1957 but resigned shortly afterwards through pressure of work. From 1962, Mardian left his law practice to become vice president and chief legal officer of a savings and loan association. In the 1964 presidential election he managed the Goldwater campaign in four western states; although Goldwater was unsuccessful, his campaigning ability impressed Richard Nixon and he was appointed to the same position in Nixon's 1968 campaign. This time, of the four western states, the Republicans carried all but Washington. In the intervening years, he served as chairman of Ronald Reagan's state advisory committee during his 1966 gubernatorial campaign in California.
Никсонның өкілі
1968 жылғы науқандағы жұмысы Мардианның науқан жетекшісі Джон Н. Митчеллмен жақын қарым-қатынас орнатуына әкелді. Мардиан Никсон әкімшілігінде Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамтамасыз ету департаментінің бас кеңесшісі болып тағайындалды. Ол Митчеллдің "Оңтүстік стратегиясын" қолдады және департаментке мектептерді біріктіру процесін баяулату жолдары туралы кеңес берді. Бұл қызметтегі жетістіктері Митчелл басшылығымен Бас прокурордың көмекшісі лауазымына жол ашты. Мардиан Ішкі қауіпсіздік бөлімінің басшысы болды, ол радикалды солшылдармен күресті жетектеді және әскерге шақырудан жалтарғандарды сотқа берді. Оған ФБР директоры Дж. Эдгар Гувердің өлімінен кейін оның кеңсесінен табылған телефон тіркеу журналдарын Ақ үйге беру тапсырылды.
His work on the 1968 campaign led to Mardian becoming close to campaign managerJohn N. Mitchell. Mardian was appointed general counsel to the Department of Health, Education and Welfare in the Nixon administration. He supported Mitchell's 'Southern strategy' and advised the Department on ways of slowing the pace of school integration. His success in this post led to a promotion to Assistant Attorney General under Mitchell. Mardian was in charge of the Internal Security Division, which headed up the fight against the radical left, prosecuting draft dodgers. He was entrusted to transfer to the White House the wiretap logs which had been discovered among J. Edgar Hoover's possessions in the Federal Bureau of Investigation after his death.
Уотергейт
Мардиан 1971 жылы Пентагон құжаттарын жариялаған Дэниел Эллсберг ісі бойынша федералдық қудалауды басқарғанда Никсон әкімшілігінің дәстүрден тыйыс науқандарына қатысты. CRP басқарушысының орынбасары лауазымына ие болмаса да, Мардиан «саяси үйлестіруші» және комитет кеңесшісі болып тағайындалды. Мардианды соттаған, бірақ кейіннен ақтаған қылмыс 1972 жылдың 17 маусымында болды. Мардиан Калифорниядағы басқа да науқан қызметкерлерімен бірге қаржы жинау кешкі асына дайындалып жатқанда, Уотергейт кешенінде бес адамның қамауға алынғанын естіді. Джеб Стюарт Магрудер Джон Н. Митчеллдің ұсынысымен Мардианның Г. Гордон Лиддиге телефон соғып, Бас прокурор Клейдинстпен байланысуға және Джеймс В. Маккордті оның кім екені анықталмас бұрын босатуға бұйрық беруін айтқанын куәландырды. Лидди бұл қоңыраудың Магрудерден келгенін мәлімдеді. Мардиан әрқашан өзінің кінәсіз екенін айтты және соттан кейін Джон Диннің Клейдинстке қоңырау шалу идеясын келтіргенін хабарлады. Мардиан өзінің орналасқан жері мен уақыт белдеулерінің айырмашылығын ескере отырып, ұрыларды босатуға қатысқан жоқ деп мәлімдеді. 20 маусымда Мардиан мен Фред ЛаРу Уотергейт кешеніндегі ЛаРудың пәтерінде Лиддимен кездесті, онда Лидди оған «сантехниктердің» қызметінің толық тарихын айтты. Мардиан Лиддиге іздестірілуі мүмкін екенін және өзіне-өзі ұстап беруі керектігін ұсынды; сондай-ақ, Митчеллдің Кубалық ұрыларды босату үшін CRP қаражатын пайдалануға рұқсат бермейтінін, бірақ Флоридадағы Куба қауымдастығы көмектесе алатынын айтты.
Mardian became involved in the Nixon administration's unorthodox campaigns early when he headed the federal prosecution of Pentagon Papers leaker Daniel Ellsberg in 1971. Although passed over for the appointment as deputy manager of CRP, Mardian was appointed as a 'political coordinator' with an uncertain role, as well as counsel for the committee. The offense for which Mardian was convicted, but later cleared, occurred on June 17, 1972. Mardian was with other campaign officials in California preparing for a fundraising dinner. Having learned of the arrest of the five men in the Watergate complex, Jeb Stuart Magruder testified that at John N. Mitchell's suggestion Mardian telephoned G. Gordon Liddy and told Liddy to contact Attorney General Kleindienst, with an order that James W. McCord, Jr. should be released before his identity was discovered. Liddy insisted that the call had come from Magruder. Mardian always insisted on his innocence and since the trial has said that John Dean had the idea of calling Kleindienst. Mardian stated that he could have played no role in getting the burglars released, given his location and the difference in time zones. On June 20, Mardian and Fred LaRue met with Liddy in LaRue's apartment in the Watergate complex, where Liddy told him the full story of 'the plumbers' activities. Mardian suggested to Liddy that he was likely to be traced and ought to give himself up; he also said that Mitchell was unlikely to let CRP funds be used to bail the Cuban burglars, but the Cuban community in Florida might help.
Қылмыстық іс және сот
1973 жылғы 10 сәуірде Джеб Стюарт Магрудер прокуратурамен ынтымақтастыққа түсуге шешім қабылдағанда, Мардианға айып тағылатыны анық болды, бірақ ол бұрын Эрвин Сенатының комитетіне (1973 жылғы 19-20 шілде) есеп беруі керек еді. Сенаторлар алдында Мардиан өз әрекеттерін қорғауда өте тиімді куәгер болды. Дегенмен, 1974 жылғы 1 наурызда үлкен қазылар алқасы оны айыптады. 1975 жылғы қаңтарда Мардиан тергеуге кедергі келтіруге қатысқандығы үшін кінәлі деп танылды. 1975 жылғы 21 ақпанда 10 айдан 3 жылға дейін жазаланды, бірақ 1976 жылы апелляциялық сот бұл үкімді жойды. АҚШ-тың Колумбия округінің апелляциялық соты Мардианды жеке соттау керек деп шешті, себебі оның адвокаты Дэвид Бресс сот процесі басталғалы екі апта өткен соң ауырып қалды, сондай-ақ Мардианның рөлі шектеулі болды. Арнайы прокурор оны қайтадан соттаудан бас тартты; 1997 жылы оның апелляциялық адвокаты Арнольд Рохварг істің құқықтық тарихын баяндайтын кітап жазып, Мардианның кінәсіз екенін мәлімдеді.
When Jeb Stuart Magruder decided to cooperate with the prosecution on April 10, 1973, it became certain that Mardian would be indicted, although he had first to go before the Ervin Senate committee (July 19–20, 1973). Before the Senators, Mardian was an effective witness in defense of his actions. The grand jury nonetheless indicted him on March 1, 1974. In January 1975, Mardian was convicted on one count of conspiracy to hinder the investigation. He was sentenced to 10 months to 3 years on February 21, 1975, but on appeal in 1976 the conviction was quashed. The United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit held that Mardian ought to have been tried separately because his lawyer, David Bress, fell ill two weeks into the trial, and because of Mardian's limited alleged role. The special prosecutor declined to retry him; in 1997 his appeal lawyer Arnold Rochvarg wrote a book outlining the legal history of the case and arguing that Mardian was innocent.
Кейінгі жылдар
Үгіт-насихат жұмысынан кеткеннен кейін Мардиан Аризона штатының Финикс қаласына көшіп, отбасылық құрылыс бизнесіне қосылды. 2002 жылы зейнеткерлікке шығып, Финиксте тұрды, сонымен қатар Калифорнияда жазғы үйі болды. 2005 жылғы мамыр айында У. Марк Фелттің "Deep Throat" атты құпия Уотергейт ақпарат көзі екені белгілі болғанға дейін, кейбір адамдар Мардианның ақпарат беруші болғанына сенген. Фелт ақпарат көзі екені анықталғаннан кейін Мардиан "Аризона Республикасы" газетіне Фелттің "Вашингтон Постқа" ақпарат жіберу арқылы "өзінің лауазымын сатқанын" айтты. Мардиан 2006 жылғы 17 шілдеде Калифорния штатының Сан-Клементе қаласындағы демалыс үйінде өкпе қатерлі ісігінен көз жұмды.
After leaving his campaign position, Mardian moved to Phoenix, Arizona to join the family construction business. He retired in 2002 and remained in Phoenix, with a summer home in California. Before the May 2005 revelation that W. Mark Felt was the mysterious Watergate source known as "Deep Throat," some believed that Mardian had been the informant. When Felt was revealed to have been the source, Mardian told the Arizona Republic that Felt "betrayed his position" by leaking to The Washington Post. Mardian died of complications from lung cancer on July 17, 2006, at his vacation home in San Clemente, California.