Кіріспе

АҚШ Өкілдер палатасының тұрақты комитеті – АҚШ Бюджет комитеті, көбінесе Бюджет комитеті деп аталады, ол АҚШ Өкілдер палатасының тұрақты комитеті. Оның міндеттеріне федералдық бюджет процесін заңнамалық бақылау, бюджетке қатысты барлық заң жобалары мен қаулыларды қарау, сондай-ақ бюджеттік процестен тыс қаржыландырылатын мекемелер мен бағдарламаларды мониторингтеу кіреді. Комитет 1919 және 1921 жылдары, 66-шы және 67-ші АҚШ Конгрестері кезеңінде қысқа мерзімге арнайы комитет ретінде жұмыс істеді, ал 1974 жылы тұрақты комитет мәртебесіне ие болды.

Комитеттің рөлі

Бюджет комитетінің басты міндеті – бюджет бойынша бірлескен қаулыны, көбінесе «бюджеттік қаулы» деп аталатын, жобалау және дайындау. Бұл қаулыда белгілі бір қаржы жылында күтілетін кірістер мен шығыстардың жалпы деңгейі белгіленеді. Заң бойынша, Конгресс бюджеттік қаулыны 15 сәуірге дейін қабылдауы тиіс. Бірақ бұл мерзімге өте сирек орындалады, кем дегенде төрт жыл (1999, 2003, 2005 және 2007 жылдары) бюджеттік қаулы қабылданбады. Бұл қаулы, сондай-ақ, Палатаның әрбір комитетіне «жаңа бюджеттік өкілеттіктерді» «бөлуге» мүмкіндік береді. Бұл бөлу Палатада заң жобаларын қарау кезінде маңызды рөл атқарады. Егер заң жобасы қарауға түсіп, осы бөлінген қаражаттан артық шығындарға алып келсе, ол Конгресс Бюджет заңының 302(f) тармағына сәйкес тәртіптік шараларға (point of order) ұшырайды. Бұл дискрециялық шығындарға (Федералды үкіметке жыл сайын бөлінетін шығындар) және міндетті шығындарға (мысалы, белгілі бір бенефициарлар тобына жәрдемақы төленетін құқықтар сияқты шығындар) қатысты. Егер құқықтар кеңейтілсе және ол бюджеттік қаулыда көзделмесе, онда ол Палатада тәртіптік шараларға ұшырайды және бас тартпаса, оны қарауға алмайды (егер Конгресс мүшесі жиын алдында тәртіптік шараны көтеріп, мәлімдесе). Әдетте, заң жобалары мұндай мәселелерді Палата Парламентариан, Палата басшылығы және Бюджет комитеті арасындағы талқылаулар арқылы қараудан бұрын шешеді. Комитет федералдық бюджет заңнамасы және федералдық бюджет процесіне қатысты конгресс қаулылары бойынша тыңдаулар өткізеді. Комитет Президенттің жыл сайынғы бюджеттік өтініші бойынша тыңдаулар өткізеді және жылдық Конгресс Бюджеттік қаулысын әзірлейді, ол Конгресс жылдық федералдық ассигнованиелер туралы заң жобаларын әзірлеген кезде жалпы шығындар бойынша нұсқаулар белгілейді. Комитет сондай-ақ Президент ұсынған қосымша бюджеттік өтініштерді де қарайды, олар әлдебір себептермен бастапқы бюджеттік өтінішке енбеген, көбінесе төтенше жағдайларға байланысты шығындарды қамтиды. Соңғы кезде төтенше жағдайларға арналған қосымша бюджеттік қаражат Ирак пен Ауғанстандағы соғыстарға, сондай-ақ «Катрина» және «Рита» дауылдарынан кейін апаттан қалпына келтіруге қаржы сұрау үшін пайдаланылды. Комитет бюджетке қатысты заң жобаларын өзгертуге, мақұлдауға немесе қараудан шығаруға құқылы. Сонымен қатар, ол белгіленген федералдық бюджет ережелерін сақтауға, бюджетке қатысты тергеулер жүргізуге және куәларды шақыруға құқылы. Бұдан өзге, комитет Конгресс Бюджет кеңсесінің қызметін бақылайды.

Комитеттің регламенті

Комитет әр айдың екінші сәрсенбісінде, Парламент отырысы кезінде жиналады. Бұл талап болғамен, көбінесе одан бас тартылады және комитет тек маңызды мәселе туғанда ғана жиналады. Мұндай жағдай әдетте жыл басында, президенттің бюджеті жарияланғанда және маңызды бюджеттік шешімдер қабылдануға тиіс болғанда туындайды. Кворум болмаса, жұмыс істеуге рұқсат жоқ. Куәларды тыңдау үшін кемінде екі мүше қатысуы керек. Ал заңнамалық құжатты жаңарту сияқты іскерлік мәселелерді қарау үшін, комитет мүшелерінің көпшілігі болуы тиіс. Егер заң жобасы қажетті кворумсыз комитеттен қабылданса, АҚШ Өкілдер палатасының отырысында оған қатысты процедуралық мәселе көтерілуі мүмкін. Комитет төраға немесе мүшелерінің көпшілік дауысымен ұсынылған мәселелерді ғана қарастыра алады. Комитет мүшелері куәлардан тыңдау кезінде, тыңдау басталғанда, ең тәжірибелі мүшеден бастап сұрақтар қоя алады. Әйтпесе, мүшелер комитет отырысын ашқаннан кейін келген тәртібімен сөз алады.

Комитет мүшелері

Комитет төрағасы – Техас штатынан шыққан республикашыл Джоди Аррингтон. Жоғары тұрған мүше – Пенсильвания штатынан шыққан демократ Брендан Бойл. Палата ережелеріне сәйкес, басқа комитеттерден өзгеше, Бюджет комитетінің мүшелігі мерзімге шектелген. Қатардағы мүшелер үш мерзім қызметтен кейін комитеттен ауысуы тиіс. Төрағалар мен жоғары тұрған мүшелер ең көп дегенде төрт мерзімге ғана қызмет ете алады. (Көкілдер палатасының Регламентінің X ережесінің 5-тармағын қараңыз). Бұл шектеулер көбінесе алынып тасталады, мысалы, төраға Джон Касич (R OH), төраға Джим Нассел (R IA) және төраға Джон Спратт (D SC) үшін алынып тасталғандай. Мұндай бас тарту үшін бүкіл палатаның дауысы қажет, және әдетте әрбір кезекті Конгресс үшін ережелерді белгілейтін ашылу күнінің «Ережелер жинағына» кіреді. Мұндай қаулы әдетте «Палата қаулысы №5» немесе «Палата қаулысы №6» деп ұсынылады. Бюджет комитетінің бірнеше белгілі мүшелері Басқару және бюджет бюросының директоры болып қызмет етті: Леон Панетта (1989–1993 жылдар аралығында бюджет комитетінің төрағасы), Роб Портман (бюджет комитеті төрағасының орынбасары) және Джим Нассел (2001–2007 жылдар аралығында бюджет комитетінің төрағасы). Сонымен қатар, Джон Касич (1995–2001 жылдар аралығында төраға) 2011 жылдан 2019 жылға дейін Огайо штатының губернаторы болды, ал Пол Райан (2011–2015 жылдар аралығында төраға) 2012 жылы вице-президенттікке республикалық үміткер болды және 2015 жылдан 2019 жылға дейін Палата спикері болды.

Комитеттен шығарылған маңызды заңдар

АҚШ Палатасының 2014 жылғы қаржы жылына арналған бюджеті (H. Con. Рес. 25; 113-ші Конгресс) 2013 жылдың 15 наурызында Бюджет комитетінде қаралып, Комитет төрағасы Пол Райан палата отырысына ұсынды. Ол 2013 жылдың 21 наурызында 221–207 дауыспен палатада мақұлданды.