Кіріспе

Итальяндық әскери офицер және теңіз инженері Витторио Эмилио Куниберти (1854–1913) – барлық үлкен қарулы шайқас кемесінің тұжырымдамасын көздеген итальяндық әскери офицер және теңіз инженері, оның ең көрнекті мысалы HMS Dreadnought болды.

Өмір және мансап

Туринде дүниеге келген ол 1878 жылы Genio Navale (Регия Маринаның кеме жасауға арналған корпусы) қатарына қосылды және 1910 жылы генерал-майор болғанға дейін шендік сатыдан өтті. Италиялық адмирал, теңіз инженері және саясаткер Бенедетто Бриннің әріптесі болған ол 1899 жылы "Регина Елена" классындағы броненосецтерді жобалады. Римде қайтыс болды.

Кунибертидің мақаласы

Куниберти 1903 жылы «Джейнс Файтинг Шипс» журналына жазған мақаласы арқылы ең көп танылды, онда ол «барлық үлкен зеңбіректермен» жауысатын кеме концепциясын қолдады. Оған дейін әлем елдерінің теңіз күштері әртүрлі калибрлі зеңбіректермен кемелер салып келді. Калибрлер мен орналасуы бойынша үнемі тәжірибелер жүргізіліп жатты. Куниберти көздеген кеме теңіздегі «колосс» болуы керек еді. Оның басты идеясы – кемеде тек бір калибрлі қару болуы керек еді, сол кездегі ең ірісі – 12 дюймдік. Мұндай мықты қаруланған алып, жаудың зеңбіректерiнен басқа еш нәрседен зардап көрмейтін еді. Куниберти жаудың кішкентай калибрлі қаруларының оның жобасына ешқандай әсер етпейтініне сендірді. Кунибертидің «идеалдық кемесінде» он екі ірі калибрлі зеңбірек болды және ол жау кемесінің (әдеттегі) төртеуінен айтарлықтай басымдыққа ие болар еді. Оның кемесі жылдам болар еді, осылайша ол шабуыл нүктесін өзі таңдай алатын. Куниберти бұл кеменің бір мезгілде үлкен калибрлі, өте ауыр оқ-дәрілерді атқылап, бірінші жау кемесін, содан кейін келесісін, келесісін жоқ қыла алатынын, жау флотын жеңіл оймен жоя алатынын көз алдына келтірді. Ол алты «колосс» эскадрильясының күші флотка осындай үлкен артықшылық беретінін, барлық қарсыластарды ықпалдандыратынын болжады. Әрине, мұндай кемеге қыруар қаржы жұмсалуы керек еді. Кунибертидің пікірінше, мұндай «колосс» тек «бір уақытта ең күшті және өте бай» теңіз күшіне ғана қол жетімді болатын. Куниберти өз идеяларына негізделген жобаны Италия үкіметіне ұсынды. Италия үкіметі бюджеттік себептермен бас тартты, бірақ Кунибертиге «Джейнс Файтинг Шипс» журналына мақала жазуға рұқсат берді. Кунибертидің мақаласы Цусима шайқасынан бұрын жарияланды, ол оның идеяларын растады. Сол шайқаста жапондықтардың ірі калибрлі зеңбіректерi шынайы зиян келтірді.

Дредноуттар

Сол кездегі Британиядағы саяси жағдай шиеленісті еді. Трафальгар шайқасынан бері Корольдік теңіз флотына алғаш рет күдік келді. Солтүстік теңізден аз ғана қашықтықта Германия теңіз флоты қуатты флот құрып жатты, оның артында Германия армиясының зор күші тұрды. Ал Ұлыбританияның теңіз қорғанысын сандық артықшылығы жоқ британ армиясы қамтамасыз етіп тұрды. Бұл үлкен қиындық тудырды. Корольдік теңіз флотының адмиралы сэр Джон Фишер Кунибертидің теорияларын қолдады, нәтижесінде революциялық HMS Dreadnought кемесі жасалды. Кеме бір жыл мен бір күнде құралып, 1906 жылы теңізге жіберілді. Dreadnought кемесінің жоғары жылдамдығын революциялық Парсонс турбиналары қамтамасыз етті. Бұл кеме бірден дәуірді анықтады. Dreadnought кемесінің алдындағы барлық соғыс кемелерін қолданыстан шығарды, өйткені Dreadnought оларды батыра алатын. Содан бері оның үлгісімен салынған барлық соғыс кемелері жалпы түрде "дредноуттар" деп аталды.

Ынтымақтастық

Джеки Фишер ешқашан Кунибертиге немесе кез келген шетелдікке құрмет көрсеткен емес, бірақ ол Кунибертидің теорияларын білгені анық. Көптеген теңіз күштері "барлық ірі қарулы линкорларға" қарай бет бұрды: американдықтар мүмкін болатын жобалар туралы мақалалар жариялап, Бас кеңес бірнеше нұсқаны қарастырды, бірақ USS South Carolina және USS Michigan 1905 жылдың наурызына дейін (кейін қайта Коннектикуттар сияқты) бекітілмеді және 1906 жылдың желтоқсанына дейін құрылысы басталған жоқ. Жапондықтар да Сацума класын 1904 жылға дейін тапсырыс бермеді, ал құрылысы 1905 және 1906 жылдары басталды.

Кунибертидің ресейлік дрэдноуттарға әсері

"Дредноут" кемесінің Британдық Корольдік Әскери-теңіз флотында қолданысқа енгеннен кейін, Ресей, сондай-ақ барлық ірі теңіз державаларының флоттары бір түнде ескірген деп есептелді. Ресейдегі жағдай орыс-жапон соғысындағы шығындармен одан да ушықты. Ресей империясының Әскери-теңіз флотында линкорлар жетіспеді. Сондықтан "Гангут" класындағы линкорларқа тапсырыс берілді. Күрделі тендерлік процедурадан кейін олар Джон Браун және Компанияның "техникалық көмегі және бақылауымен" Ресейде салынды, "бірақ Кунибертидің ықпалы байқалады".