Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль ақыны және саясаткері (1896–1981)
Israeli poet and politician (1896–1981)
Ури Цви Гринберг (22 қыркүйек 1896 – 8 мамыр 1981; сондай-ақ Ури Цви Гринберг деп те жазылады) – идиш және еврей тілдерінде жазған израиль ақыны, журналисі және саясаткері. Ел тарихындағы ең ұлы ақындардың бірі саналатын ол 1957 жылы Израиль сыйлығымен, ал 1947, 1954 және 1977 жылдары Бялик сыйлығымен марапатталды – барлығының да себебі оның көркем әдебиетке қосқан үлесі болды. Гринберг еврей және идиш әдебиетіндегі модернистік экспрессионизмнің ең ірі өкілі деп есептеледі.
Uri Zvi Greenberg (; September 22, 1896 – May 8, 1981; also spelled Uri Zvi Grinberg) was an Israeli poet, journalist and politician who wrote in Yiddish and Hebrew. Widely regarded among the greatest poets in the country's history, he was awarded the Israel Prize in 1957 and the Bialik Prize in 1947, 1954 and 1977, all for his contributions to fine literature. Greenberg is considered the most significant representative of modernist Expressionism in Hebrew and Yiddish literature.
Өмірбаян
Ури Цви Гринберг Австрия-Мажарстанның Галиция аймалындағы Били Камин қаласында, танымал хасидтік отбасында дүниеге келген. Ол Лембергте (Львов) өсіп, дәстүрлі еврей діни білімі алған. 1915 жылы Австрия армиясына шақырылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысқан. Сава өзенін фордтау кезінде көптеген әріптестері қаза тапқан немесе ауыр жарақат алған оқиға оған терең әсер етті және оның болашақ туындыларында көп жылдар бойы көрінді. Лембергке оралғаннан кейін, 1918 жылдың қараша айындағы погромдардың куәсі болды. Гринберг пен оның отбасы украиндықтарға қарсы жеңісін тойлаған поляк әскерлерінің оқтарынан ажалдан құтылды, бұл оқиға оны "Хрест патшалығында" тұратын барлық еврейлердің физикалық құрылысқа ұшырауы мүмкін деген сенімге жеткізді. Берлинде қысқа уақыт тұрғаннан кейін, 1923 жылы Палестинаға (Израиль еліне) көшіп келді. Гринберг 1930-жылдардың көп бөлігін Польшада өткізді, 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ревизионист-сионисттік қозғалыста белсенділік танытты. Соғыс басталғанда Гринберг қашып, Палестинаға көшіп барды. Гринберг Рамат-Ган қаласында тұрды.
Uri Zvi Greenberg was born in the Galician town Bilyi Kamin, in Austria Hungary, into a prominent Hasidic family. He was raised in Lemberg (Lwów) where he received a traditional Jewish religious education. In 1915, he was drafted into the Austrian army and fought in the First World War. His experience at the fording of the Save River, where many of his comrades in arms died or were severely wounded, affected him deeply, and appeared in his future writings for years to come. After returning to Lemberg, he was witness to the pogroms of November 1918. Greenberg and his family miraculously escaped being shot by Polish soldiers celebrating their victory over the Ukrainians, an experience which convinced him that all Jews living in the “Kingdom of the Cross” faced physical annihilation. After a brief stay in Berlin, he immigrated to Mandatory Palestine (the Land of Israel) in 1923. Greenberg spent most of the 1930s in Poland, working as a Revisionist Zionist activist, until the time when the Second World War erupted in 1939. At the outset of the war, Greenberg was able to escape and moved to Mandatory Palestine. Greenberg was a resident of Ramat Gan.
Әдеби мансап
Жас Гринбергті жазуға идиш тіліндегі неоромантикалық ақын Шмуэль Янкев Имбер және жергілікті "Тагблат" газетінің редакторы, идиш тіліндегі театр сыншысы Цеви Бикелес Шпицер ынталандырды. Ол "Альбатрос" журналының екінші санында Исаның бейнеленген суреттері арқылы, әсіресе "Royte epl fun veybeymer" (Азап ағаштарынан қызыл алмалар) атты прозалық поэмасымен көзге түсті. Журнал мазмұны мен типографиясында авангардтық элементтерді енгізіп, "Die Aktion" және "Der Sturm" сияқты неміс мерзімдік басылымдарынан шабыт алды. Польша цензурасы журналды тыйым салғандықтан, 1922 жылдың қараша айында Гринберг қудалаудан қашып Берлинге қашты. Гринберг 1923 жылдың желтоқсанында Еуропалық қоғамнан бас тартып, Палестинаға көшіп кеткенге дейін "Альбатростың" соңғы екі санын Берлинде жариялады. Палестинадағы алғашқы күндерінде Гринберг Еңбек сионистік қозғалысының негізгі газеттерінің бірі – "Двар" үшін жазды. Оның туындылары дәстүрлі еврей құндылықтары мен өмір және оның мәселелеріне жеке лирикалық көзқарас арасындағы синтезді көрсетеді; ол Киелі кітап, Талмуд және дұға кітабы сияқты еврей дереккөздерін пайдаланды, бірақ сонымен қатар еуропалық әдебиеттің де ықпалында болды. "Альбатрос" журналының екінші және үшінші сандарында Гринберг заманауи дәуірдің маңызды белгісі ретінде азабын айқындайды. Бұл тақырып "Royte epl fun vey beymer" (Азап ағаштарынан қызыл алмалар) және "Veytikn heym af slavisher erd" (Славян жеріндегі азап үйі) шығармаларында бейнеленген. Ол өлеңдері мен мақалаларында Диаспорадағы еврейлердің болашақ тағдыры туралы ескертті. Холокосттан кейін ол өзінің қорқынышты болжамдарының орындалғанына қайғырды.
Young Greenberg was encouraged to write by Shmuel Yankev Imber, a Yiddish neo romantic poet, and Tsevi Bikeles Shpitser, the Yiddish theater critic who edited the local newspaper Tagblat. In the wake of his iconoclastic depictions of Jesus in the second issue of Albatros, particularly his prose poem Royte epl fun veybeymer (Red Apples from the Trees of Pain). The magazine incorporated avant garde elements both in content and typography, taking its cue from German periodicals like Die Aktion and Der Sturm. The journal was banned by the Polish censors, and in November 1922 Greenberg fled to Berlin to escape prosecution. Greenberg published the last two issues of Albatros in Berlin before renouncing European society and immigrating to Palestine in December 1923. In his early days in Palestine, Greenberg wrote for Davar, one of the main newspapers of the Labour Zionist movement. His works represent a synthesis of traditional Jewish values and an individualistic lyrical approach to life and its problems; he drew on Jewish sources such as the Bible, the Talmud and the prayer book, but was also influenced by European literature. In the second and third issues of Albatros, Greenberg invokes pain as a key marker of the modern era. This theme is illustrated in Royte epl fun vey beymer (Red apples from the tree of pain) and Veytikn heym af slavisher erd (Pain Home on Slavic Ground). In his poems and articles, he warned of the fate in store for the Jews of the Diaspora. After the Holocaust, he mourned the fact that his terrible prophecies had come true.
Саяси белсенділік
1930 жылы Гринберг ревизионисттік лагерьге қосылып, бірнеше сионистік конгрестерде және Польшада ревизионисттік қозғалысты өкілдік етті. 1929 жылғы Хеброн қырғынынан кейін ол одан да белсенді болды. Абба Ахимир және Йехошуа Йевинмен бірге ол британдық міндетті ережелерді бұзу саясатын қабылдаған, өзін-өзі фашистік фракция деп жариялаған «Брит ХаБирионим» ұйымын құрды. 1930 жылдардың басында «Брит ХаБирионим» тобының мүшелері британдықтар ұйымдастырған халық санауын бұзды, британдықтардың тыйым салғандарына қарамастан, Батыс қабырғасында дұға барысында шофарды үрледі, британдық отаршыл шенеунік Тель-Авивке келгенде наразылық митингісін өткізді және Иерусалим мен Тель-Авивтегі неміс кеңселерiнен нацистiк туларды жыртып тастады. Британдықтар жүздеген мүшелерiн қамағаннан кейін, ұйым әрекетін тоқтатты. Гринберг Холокостты «яхудилердiң өз тағдырына немқұрайлы қарауының трагикалық, бірақ шамалы болмаған нәтижесі» деп есептеді. 1923 жылы Гринберг «Еуропалық яхудилердiң қырылуын болжап, ескерткен». 1948 жылы Израиль тәуелсiздiк алғаннан кейін ол Менахем Бегиннiң «Херут» қозғалысына қосылды. 1949 жылы ол алғашқы Кнессетке сайланды. 1951 жылғы сайлауда ол өзінің мандатын жоғалтты. Алты күндік соғыстан кейін ол Батыс Жағалаудағы Израильдің егемендігін жақтаған «Үлкен Израиль» қозғалысына қосылды.
In 1930, Greenberg joined the Revisionist camp, representing the Revisionist movement at several Zionist congresses and in Poland. After the 1929 Hebron massacre, he became more militant. With Abba Ahimeir and Yehoshua Yeivin, he founded Brit HaBirionim, a clandestine, self declared fascist faction of the Revisionist movement which adopted an activist policy of violating British mandatory regulations. In the early 1930s, the members of Brit Habirionim group disrupted a British sponsored census, sounded the shofar in prayer at the Western Wall despite a British prohibition, held a protest rally when a British colonial official visited Tel Aviv, and tore down Nazi flags from German offices in Jerusalem and Tel Aviv. When the British arrested hundreds of its members the organization effectively ceased to exist. Greenberg believed that the Holocaust was a 'tragic but almost inevitable outcome of Jewish indifference to their destiny.' As early as 1923, Greenberg "envisioned and warned of the destruction of European Jewry." Following Israeli independence in 1948, he joined Menachem Begin's Herut movement. In 1949, he was elected to the first Knesset. He lost his seat in the 1951 elections. After the Six Day War he joined the Movement for Greater Israel, which advocated Israeli sovereignty over the West Bank.
Марапаттар мен мойындау
1947, 1954 және 1977 жылдары Гринберг әдебиет саласындағы Бялик сыйлығымен марапатталды. 1957 жылы Гринберг әдебиетке қосқан үлесі үшін Израиль сыйлығын алды. 1976 жылы Кнессет оның сексен жылдық мерейтойын арнау үшін арнайы отырыс өткізді.
In 1947, 1954 and 1977, Greenberg was awarded the Bialik Prize for literature. In 1957, Greenberg was awarded the Israel Prize for his contribution to literature. In 1976, the Knesset held a special session in honor of his eightieth birthday.