Кіріспе
Заңнамалық ұғым
Вестминстер жүйесінде (және, көбінесе АҚШ-та) ақша заң жобасы немесе қаражат беру заң жобасы – тек салық салу немесе мемлекеттік шығындарға қатысты заң жобасы (ақшаны бөлу деп те аталады), жалпы құқықтағы өзгерістерден өзгеше.
Конвенциялар
Көбінесе, жоғарғы палата ақша заң жобасын тоқтатуға құқығы жоқ деп қарастырылатын конституциялық дәстүр бар. Сонымен қатар, ақша заң жобасына ақша мәселесіне қатысы жоқ баптарды қосуға тыйым салынады. Мұндай дәстүрдің себебі – жоғарғы палатаның мүшелері тағайындалған немесе жанама сайланғандықтан, төменгі палатаның тікелей сайланған өкілдері бекіткен салық салу және мемлекеттік шығындарға қатысты саясатты шешуге құқығы болмауы керек. Сондықтан, ақша заң жобалары заңға айналу үшін Парламенттің екі палатасының да мақұлдауы қажет деген жалпы ережеден ерекше жағдай болып саналады. Төменгі палатадағы қаржыландырудың тоқтатылуы үкіметке сенімсіздік білдіру ретінде қарастырылады және үкіметтің құлауына әкелуі мүмкін.
Австралия
Австралия жүйесіндегі жабдықтау туралы заң жобасы Өкілдер палатасы мен Сенаттан өтуі және Бас губернатордың қол қоюы тиіс. Сенаттың жабдықтау туралы заң жобасын енгізуге немесе өзгертуге құқығы немесе мүмкіндігі жоқ, бірақ оның қабылдауын тоқтатуға немесе кейінге шегеруге мүмкіндігі бар. Жабдықтаудың тоқтатылған ең мәшһүр жағдайы 1975 жылғы конституциялық дағдарыс кезінде болды. Бұл Сенат арқылы жабдықтау туралы заң жобаларын тоқтатудың алдын алу үшін саяси партиялар арасындағы келісімдерге әкелді.
Бангладеш
Ақша туралы заң Бангладеш Конституциясының 81-бабында нақты анықталған. Бангладеш Президенті Парламент қабылдаған барлық заңдарды қайта қарау үшін қайтаруға құқылы, бірақ ақша туралы заңдардан басқа. Дегенмен, ақша туралы заңды Парламентке тек Президент ұсынысымен ғана енгізуге болады. Сонымен қатар, салық салу құқығы тек Парламентке ғана берілген.
Канада
Парламент ақша заңдарын қабылдауға құқылы болса да, 1867 жылғы Конституциялық актінің 54-бабына сәйкес, қаражат генерал-губернатордың ұсынысымен ғана бөлінеді. Осының нәтижесінде, ақша заңдарын тек министрлер ғана ұсынады деген қағида қалыптасқан.
Ирландия Республикасы
1937 жылғы Ирландия Конституциясы ақша заңын (bille airgid) тек белгілі бір қаржылық мәселелерге қатысты деп анықтайды. Сенат (Оирехтас немесе парламенттің жоғарғы палатасы) ақша заңдарына қатысты өкілеттіктерді шектейді, ал «тек» деген шектеу Үкіметке Сенаттың қарауынан қашып өтуге тырысатын қаржылық емес ережелерді ақша заңына қосуға мүмкіндік бермейді. Белгілі бір қаржылық мәселелердің кез келгені мыналар болып табылады: Бұл анықтама Ұлыбританияның 1911 жылғы Парламент Актісіндегідей негізделген. Жергілікті билік органдарының кірістері мен шығыстарына қатысты ерекшеліктер бар. Басты жылдық ақша заңдары – бюджетті іске асыруға арналған Қаржы заңы және бағалауды іске асыруға арналған Ассигнование туралы заң. Конституция мемлекеттік қаражаттың барлық бөлінуі Үкімет тарапынан «ақша туралы хабарлама» нысанында алдын ала мақұлдалуын талап етеді, ол хабарлама Taoiseach қол қояды. Осылайша, егер заң жобасы Мемлекеттік департаменттің өкілеттіктерін кеңейтсе, ол ақша заңы емес, бірақ егер ол сонымен қатар халыққа жаңа төлем енгізсе, ол әлі де ақша туралы хабарламаны қажет етеді. Оирехтаста ақша заңдары Дайлге (төменгі палата) енгізілуі керек. Сенат басқа Дайл заңдарына 90 күн бөлсе, ақша заңына тек 21 күн ғана бөлдіреді; ол заң жобасын өзгерте алмайды, тек Дайл қабылдауы немесе қабылдамауы үшін ұсыныстар бере алады. Президенттің 26-бап бойынша заң жобаларын Жоғарғы Сотқа жіберу өкілеттігі ақша заңдарына қолданылмайды. Ceann Comhairle (Дайл спикері) жаңа заң жобасының ақша заңы екенін растайды. Ceann Comhairle шешімі сотқа шағымдануға жатпайды; егер Сенат оған келіспесе, Президент екі палатадан тең өкілдері бар және Жоғарғы Сот судьясы төрағалық ететін Артыққылықтар комитетін құруы мүмкін. 1937 жылғы Конституция бойынша мұндай комитет құрылған жоқ, себебі 1936 жылы Ерік мемлекетінің Сенаты таратылғанға дейін осындай ережелер болған, содан кейін ақша заңдарының ерекшелігі мәнсіз болды, өйткені олар басқа заңдармен бірдей қарастырылды. 1911 жылғы Парламент Актісі 1909 жылғы саяси дағдарыстың нәтижесі болды. Халық палатасы ұсынған 1909 жылғы Халық бюджеті Лордтар палатасы тарапынан қабылданбады. Бюджеті (яғни Қаржы заңы) қабылданбаған үкімет тек отставкаға кетуге немесе Парламентті таратуға құқылы, себебі ақшасыз басқару мүмкін емес. 1909 жылы Лордтар палатасының Қаржы заңын қабылдамауы сол кездегі британ үкіметін Лордтар палатасының осы мәселедегі өкілеттіктерін шектеу қадамдарын бастауға итермеледі. Бұл 1911 жылғы Актінің ұзын атауынан көрінеді, ол былай басталады: «Лордтар палатасының өкілеттіктерін Халық палатасының өкілеттіктерімен байланысты реттеу туралы акт». Ұлттық несиелер қорына сілтеме 1968 жылғы 1 сәуірде 1968 жылғы Ұлттық несиелер туралы заңның 1-тарауының 5-тармағымен енгізілді. Осы мақсатта «Жалпы заң жобасы» ұғымына уақытша бұйрықты бекітетін заң жобасы кірмейді. Брэдли мен Юинг «Ақша заңы» заңдық анықтамасы «қатаң түсіндіріледі» деді. Көптеген жылдық Қаржы заңдары ақша заңдары болып расталмаған.
The specification is based on that in the UK's Parliament Act 1911. There is an exclusion for revenue and spending by local authorities. The main annual money bills are the Finance Bill for implementing the budget and the Appropriation Bill for implementing the estimates. The Constitution requires all appropriation of public funds to be pre approved by the Government in the form of a "money message" signed by the Taoiseach. Thus, if a bill extends the powers of a Department of State, it is not a money bill, but if it also imposes a new charge on the public, it still requires a money message. In the Oireachtas, money bills must be introduced in the Dáil (lower house) The Seanad has 90 days to process other Dáil bills but only 21 days for a money bill; it cannot amend the bill but only recommend amendments for the Dáil to accept or reject. The President's power under Article 26 to refer bills to the Supreme Court does not apply to money bills. The Ceann Comhairle (Dáil speaker) certifies whether a new bill is a money bill. There is no judicial review of the Ceann Comhairle's ruling; if the Seanad disagrees with it, the President may establish a Committee of Privileges to adjudicate, with equal membership from both houses and chaired by a Supreme Court judge. No such committee has been established under the 1937 constitution, which contained similar provisions until the 1936 abolition of the Free State Seanad made the distinction of money bills moot since they were henceforth treated the same as other bills. The Parliament Act 1911 was the product of the political crisis of 1909. The People's Budget of 1909 proposed by the House of Commons was rejected by the House of Lords. A government whose budget (that is the Finance Bill) is rejected can only resign or dissolve Parliament, because without money it is impossible to govern. The rejection of the Finance Bill in 1909 by the Lords prompted the then British government to initiate steps to curtail the powers of the House of Lords in this regard. This is evident from the long title of the 1911 Act, which begins: "An Act to make provision with respect to the powers of the House of Lords in relation to those of the House of Commons ". The reference to the National Loans Fund was inserted on 1 April 1968 by section 1(5) of the National Loans Act 1968. For this purpose, the expression "Public Bill" does not include any bill for confirming a provisional order. Bradley and Ewing said that the statutory definition of "Money Bill" is "strictly interpreted". Most annual Finance Bills have not been certified to be money bills.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттары парламенттік демократия емес болса да, АҚШ Конституциясының бастама шарты барлық кіріс жинау туралы заң жобаларының британдық конституциялық тәжірибеге сәйкес, Өкілдер палатасынан басталуын талап етеді; әдет бойынша, қаржы жұмсау заң жобалары (ақша жұмсайтын заң жобалары) да Палатадан басталады. Көптеген Вестминстер жүйелерінен айырмашылығы, Сенаттың кіріс туралы заң жобаларына түзетулер енгізу қабілетіне ешқандай шектеулер қойылмаған, сондай-ақ Сенаттың мұндай заң жобаларын белгілі бір мерзімде мақұлдауы талап етілмейді. Қаржы және кіріс туралы заң жобалары оларды уәкілеттік беру туралы заң жобаларынан ажырату үшін көбінесе "ақша заң жобалары" деп аталады. АҚШ Жоғарғы Соты "АҚШ және Муноз Флорес" (1990) ісінде былай деп шешті: "Бастама шартын бұза отырып қабылданған заң, екі палата да қабылдап, Президент қол қойғандықтан сот қарауынан қорғалмайды, Бірінші түзетуді бұза отырып қабылданған заң сияқты".