Кіріспе

Ағылшын зоологы Веру Копнер Уинн Эдвардс, CBE, FRS, FRSE (4 шілде 1906 – 5 қаңтар 1997) – ағылшын зоологы. Ол топтық таңдауды, яғни табиғи таңдау топ деңгейінде қана әрекет етеді деген теорияны жақтауымен әйгілі болды.

Өмір

Ол 1906 жылғы 4 шілдеде Лидсте, Джон Розиндел Уинн Эдвардс пен оның әйелі Лилиан Агнес Стрейтфилдтің ұлы болып дүниеге келді. Ол Регби мектебінде білім алды, содан кейін Оксфорд университетінде зоологияны оқып, магистр дәрежесін алды. 1929 жылы ол Канададағы Макгилл университетінде зоологиядан лекция оқыды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоқтап қалды, сол кезде ол Канада Корольдік теңіз резервінде қызмет етті. Соғыстан кейін Абердин университеті оны Табиғат тарихы бойынша Regius профессоры етіп тағайындады және ол 1974 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қалды. 1950 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оны Сирил Эдвард Лукас, сэр Морис Йонг, Чарльз У. Парсонс және доктор Джон Берри ұсынды. Ол 1973–1975 жылдар аралығындағы Нилл сыйлығының иегері атанды. 1974 жылы Британ империясы орденінің командирі болды және Абердин университетінен құрметті докторлық дәрежесін (LLD) алды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол сол аймақта тұрып, 1997 жылғы 5 қаңтарда Банчориде қайтыс болды.

Топтық таңдауды қолдау

Уинн Эдвардс түрлер деңгейінде жұмыс істейтін топтық таңдаудың бір түрін жақтағанымен әйгілі болды, әсіресе оның 1962 жылғы «Жануарлардың әлеуметтік мінез-құлыққа қатысты таралуы» кітабында. Онда ол көптеген мінез-құлықтардың ұйымның төменгі деңгейінен гөрі, тұтастай алғанда түрдің игілігі үшін пайда болғанын айтты. Мысалы, түрлердің бейімделгіш популяциялық реттеу механизмдері бар екенін дәлелдеді. Оның аргументтерін Джордж С. Уильямс «Адаптация және табиғи таңдау» еңбегінде қатаң сынға алды, ал Ричард Докинс бұл пікірталасты «Өзімшіл ген» кітабында қорытындылады. Дэвид Слоан Уилсон мен Э. О. Уилсон Уинн Эдвардстың теориясын «жай топтық таңдау» деп атады. Уинн Эдвардс ұсынған механизмдердің бірі – халық тығыздығын эпидеиктикалық демонстрациялар арқылы, яғни жеке тұлғалардың жыныс мүшелерін көрсету арқылы жеткізілетін, халықты реттеу болды. Егер популяция тым тығыз болса, мұндай демонстрациялар популяция бойынша көбеюді азайтуға әкелетін еді, бұл дарвиндік табиғи таңдауға қайшы, бірақ Уинн Эдвардстың топтық таңдауымен үйлеседі. Бұл механизм әлі толыққанды дәлелденбеген.

Корольдік қоғамның мүшесі

1970 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Оның кандидатурасы туралы цитатада былай делінген: "Уинн Эдвардс экология ғылымына көптеген үлес қосканымен танымал. Оның алғашқы еңбектері құстардың әлеуметтік және басқа да ырғақты мінез-құлықтарына арналған. Кейін Солтүстік Атлантика құстарын зерттеу барысында жағалау, ашық теңіз және пелагикалық аймақтардың бар екені анықталды, олардың әрқайсысы ерекше құс фаунасына ие. Бұл санаттар барлық мұхиттарға қатысты деп табылған және кейінгі авторлар тарапынан стандарт ретінде қабылданды. Оның ең маңызды жұмысы – әлеуметтік мінез-құлыққа байланысты популяция динамикасы. Ол жануарлардағы популяция тығыздығын гомеостаттық түрде бақылау гипотезасын оңтайлы деңгейде ұстауды, әлеуметтікліктің бастапқы және әмбебап функциясы арқылы қамтамасыз етеді. Уинн Эдвардс осы жұмыстарға арналған екі зерттеу тобын басқарады. Ол сонымен қатар Арктиканың жануарлары мен өсімдіктері туралы мақалалар жариялаған."

Отбасы

1929 жылы Жанни Моррисқа үйленді. Олардың ұлы Хью Уинн Эдвардс геология профессоры, ал немере қызы Кэтрин Уинн Эдвардс Калгари университетінде биология профессоры.