Кіріспе

Дене өзгерту
Дене ілгісі – адам денесін уақытша теріге жасалған тесіктер арқылы ілінген құралдарға тоқтату амалы. Бұл практикамен байланысты қан кету, есінен тану, құлаудан жарақат алу және инфекция сияқты денсаулыққа қатысты бірнеше мәселелер туындауы мүмкін.

Тарих

Денеге ілу әлемнің әр түрлі мәдениеттерінде тарихи түрде қолданылып келген. Тамил индуист қауымының Таипусам фестивалі Тамил айының (қаңтар/ақпан) толық айында тойланады. Шива құдайының құрметіне арналған индуист халық фестивалі – Шарак Пужа, мыңдаған жылдар бойы денеге ілуді қамтыды. Солтүстік Америкадағы Окипа рәсімі, тесіп тұру және денеге ілуді қамтиды, Мандан діни өмірінің маңызды бөлігі болды. Бұл рәсім алғаш рет 1832 жылы тайпадан тыс адамдарға белгілі болды. Жердің жаратылуы туралы бұл күрделі рәсімді суретші Джордж Кэтлин көріп, кейін бейтаныс көрермендер үшін оның кейбір аспектілерін бейнеледі. Тесіп тұру және денеге ілу Окипа рәсімінің бір бөлігі ғана. Қазіргі заманғы денеге ілу, жергілікті емес адамдар орындайтындай, Модерн Примитивизм қозғалысының ықпалында және Кэтлиннің өнер туындыларын үлгі етіп алуға, сондай-ақ басқа өнершілердің тәжірибелік туындыларына негізделген. Қазіргі заманғы денеге ілу тәжірибесін жасауға қатысқан өнершілер: денеге ілуді алғаш рет діни емес іс-әрекет ретінде енгізген Аллен Фалькнер; 70-80 жылдары денеге ілуді орындаған зерттеуші Стеларк, оның ішінде өзін көктайғаштар арасында ілген, Факир Мусафар (Роланд Лумис) және әнші Мигель.

Әдіс

Бұл процесс өте нәзік және ауыр жарақат алудан сақтану үшін әдетте тәжірибелі адам немесе осы саланың маманы мұқият орындайды. Көтеру процесіне дайындық пен өзінің жүргізілуі үшін шағын топ қажет болуы мүмкін. Дайындыққа кеткен уақытпен салыстырғанда, көтерілудің өзі аз уақыт алады, бірақ кейбір адамдар бірнеше сағат бойы көтеріліп тұрады. Көтерілетін адамның денесі, оны жерден көтеру үшін теріге енгізілетін металл ілгектердің дұрыс орналасуын, санын және өлшемін анықтау үшін зерттеледі. Дененің қандай күйде көтерілуіне байланысты, бірнеше ілгек иық, қолдың жоғарғы бөлігі, арқа және тізелерге орналастырылуы мүмкін. Ілгектердің дұрыс орналасуын және санын анықтау үшін негізгі геометрия, адам анатомиясы мен физиологиясын, сондай-ақ адам терісінің төзімділігін жақсы түсіну қажет. Егер ілгектер жеткіліксіз болса, көтерілген адамның терісі дене салмағына шыдамай, жыртылуы мүмкін. Әрбір ілгекке түсетін салмақ бүкіл денеге тең бөлінуі керек. Тауға өрмелеуге арналған блок және ілгектерге бекітілген арқан көтерілетін адамды бір-екі метрдей жерден ақырындап және мұқият көтеру үшін қолданылады, онда ол белгілі бір уақытқа көбінесе қозғалмай тұрады. Кейбіреулер динамикалық көтеруді таңдайды, олар тербеліп немесе айналдырылып тұрады.

Жәшік салу

Риггингтің екі негізгі түрі бар: динамикалық және статикалық. Динамикалық риггинг негізінен арқандарды немесе оған ұқсас материалдарды пайдаланады, ал аспаны аппаратқа жалғастыру үшін бір ұзын бөлік қолданылады. Статикалық риггингте әрбір ілгек аппаратқа жеке-жеке бекітіледі. Аппарат көбінесе ағашқа, төбеге, мұрапатқа сияқты нысандарға шкивтер, лебёдка немесе экскаватор көмегімен орнатылады.

Кеуде

Кеуделік аспа, кейде қате түрде "О Ки Па" деп аталады, онда ілгек(тер) кеудеге орналастырылады. Мұндай аспаға әдетте екі ілгек қолданылады. Бұл атау бастапқыда манда халқының Окипа рәсімімен байланысты қойылған, және Факир Мусафар осы атаумен танымал еткен. Дегенмен, қазіргі заманғы, діни сипаттан ада аспалы көрсетілім Окипа рәсімінің нақты көшірмесі емес. Манда халқына деген құрметтің нышаны ретінде, "О Ки Па" атауы енді бұл позицияны көрсету үшін қолданылмайды.

Кома

Комалық аспа – ілгектердің көкірек, дене және аяқтарға, әдетте екі қатарға орналастырылып, ілгіштің беті жоғары қарап жатқан күйде тоқтатылатын аспа түрі. Осы позицияның атауы «Кома» фильміндегі ұқсас көріністерден алынған.

Тізе

Бұл ілмек тізеден ілініп, тік күйде орындалады, бас ең төменде, ал тізелер жоғарыда болады. Бұл ілмек орналасуының нақты стандарты жоқ, себебі ол ілмек аспаның анатомиялық ерекшеліктеріне тікелей байланысты. Кейбір адамдар бұл әдісті "Фолкнер" ілмегі деп атайды, өйткені Аллен Фолкнер осы конфигурацияны алғаш рет жасаған адам болып есептеледі. Бұл стиль салыстырмалы түрде жаңа, бірақ оның танымалдығы жылдам өсуде. Бұл аса қатты ауыртпалық тудырмайды, бірақ кемшіліктеріне белдің төменгі бөлігіндегі ауыру және тізе маңындағы терінің жарылуы жатады. Сонымен қатар, кері күйде болғандықтан миға қан қысымының артуы мүмкін, бұл бағдаршаздыққа ұшыратуы және бас ауруына себеп болуы ғажап емес.

Артқа

Артқы аспа, немесе көбінесе "өзіне-өзі ілгіш" деп аталатын аспа – ілгек(тер) жоғары арқаға орналастырылатын, нәтижесінде ілгіш тік күйде ілінетін аспа түрі. Бұл аспа түрі өзін-өзі асып алған адамға ұқсас болғандықтан "өлім аспасы" деп аталады.

Қайта тірілу

Қайта тірілу ілмегі – бұл адамның ілгектерге ілініп, әдетте қарын аймағына екі қатардан тіреліп тұру арқылы жасалатын ілмек. Бұл ілмек адамның өлімнен қайта тірілгендей әсерін тудырады, себебі ілмекке ілінген адам кернеумен артқа қарай иіліп, бетімен жоғары қарап тұрады.

Айқышқа шегеленген

Крест тәрізді ілу – бұл өз-өзіне қол жұмсау мақсатымен ілудің бір түрі, онда ілгектер қолына да орналастырылады, нәтижесінде ілінген адам айқышқа ілінгендей болып көрінеді, қолы екі жаққа созылған күйде.

Супермен

Супермен ілуі – кома ілуінің кері нұсқасы. Ілгіштер арқа және аяқтарға, әдетте екі қатарға орналастырылады, нәтижесінде ілуге жатқан адам бетімен төмен қарап жатады. Бұл ілу түрі Суперменнің ұшу позына ұқсағандықтан осылай аталады.

Басқа

Басқа да түрлері бар, онда бірден ондаған ілгекке дейін кез келген саны қолданылуы мүмкін. «Қайта туу» ілмегі әдетте арқаға 4-6 ілгек орнатылып, ілінген адам ұрықтық позада, беті төмен қаратылып жасалады. Кейбіреулері бөкше, тобық, тізе немесе қаз сияқты жерлерден ілінеді. Тіпті бетке арналған ілмек те болуы мүмкін. «Періште» ілмегі – періште қанаттарының пішінімен сәйкес келетіндей етіп, арқаға алты немесе сегіз ілгек орнатылады.