Мерет Оппенгейм: Суретші және фотограф өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс-швейцариялық сюрреалист суретші (1913–1985)

Мерет (немесе Мерит) Элизабет Оппенхайм (6 қазан 1913 – 15 қараша 1985) – Германияда туған швейцариялық сюрреалист суретші және фотограф.

Ерте өмір

Мерет Оппенхайм 1913 жылғы 6 қазанда Берлинде дүниеге келген. Ол Готфрид Келлердің «Жасыл Генри» романынан орманды мекендейтін жабайы бала Меретлейннің есімімен аталыпты. Оппенхаймның екі бауырласы болған: әпкесі Кристин (1915 жылы туған) және ағасы Буркхард (1919 жылы туған). Оның әкесі – неміс-иудей дәрігері, 1914 жылы соғыс басталғанда әскерге шақырылған. Швейцарияда Оппенхайм өте ерте жасынан бастап Альфред Кубин, неміс экспрессионистері, француз импрессионистері және романтиктердің өлеңдері сияқты көптеген өнер мен суретшілермен танысқан. Оппенхайм сондай-ақ өзінің тәтесі Рут Венгерден, әсіресе Венгердің өнерге деген құштарлығынан және оның қазіргі заманғы өмір салтынан шабыт алған. 1928 жылы әкесі арқылы Карл Юнгтің еңбектерімен танысып, өз армандары туралы жазуға бейімделген. Оппенхайм Юнгтің талдау әдісіне, әсіресе оның анимус-анима теориясына қызығушылық танытқан. Өмірі бойы Оппенхайм өз армандарын мұқият талдап, оларды жазбаларында егжей-тегжейлі түсірген. Ол оларды «өмірдің негізгі сұрақтарына» жауап беру кезінде пайдалануға тырысқан. Сондай-ақ, Оппенхайм жылдар бойы өз жұмысында Юнгтің архетиптерінен иконография мен мотивтерді қолданған; Оппенхайм қолданған типтік мотивтерге спиральдар мен жыландар кіреді. Оппенхайм «әйелдік өнер» терминінен бас тартып, өнерінде Юнгтің идеалдық андрогиндік шығармашылығын қабылдады, онда еркек және әйел аспектілері бірдей жұмыс істейді. 1929 жылы Базельдегі Кунстхалледе өткен Пол Клее ретроспективтік көрмесі Оппенхаймға тағы бір күшті әсер етіп, абстракция мүмкіндіктерін ояртқан. 1932 жылдың мамырында 18 жасында Оппенхайм Базельден Парижге көшіп келді және сурет салуды оқу үшін Académie de la Grande Chaumière-ге белсенді түрде қатысқан. Оның алғашқы студиясы Париждегі Монпарнас қонақ үйінде орналасқан. Ол бұл кезде негізінен суреттер мен сызбалар жасаған. 1933 жылы Оппенхайм Ханс Арп пен Альберто Джакометтимен танысты. Олардың студиясын аралап, оның жұмысын көргеннен кейін Арп пен Джакометти оны «Салон де Сюриндепенданс» көрмесінде сюрреалистік көрмеге қатысуға шақырды. Кейін Оппенхайм Андре Бретонмен танысып, Кафе де ла Плейс Бланштегі сюрреалистік айналымдағы жиналыстарға қатыса бастады. Ол сюрреалистерді өзінің шексіз мінез-құлқымен таң қалдырды. Ол Бретонмен және басқа таныстарымен үнемі кездесе бастағаннан кейін көп ұзамай Оппенхаймнің айналысына Марсель Дюшан, Макс Эрнст және Ман Рэй сияқты басқа сюрреалистік суретшілер қосылды. Марсель Дюшан, Макс Эрнст және Франсис Пикабияның ұсынған концептуалды тәсілдер оның жұмысында маңызды рөл атқарды.

Meret Oppenheim was born on 6 October 1913 in Berlin. She was named after Meretlein, a wild child who lives in the woods, from the novel Green Henry by Gottfried Keller. Oppenheim had two siblings, a sister Kristin (born 1915), and a brother Burkhard (born 1919). Her father, a German Jewish doctor, was conscripted into the army at the outbreak of war in 1914. In Switzerland, Oppenheim was exposed to a plethora of art and artists from a young age, including Alfred Kubin, German Expressionists, French Impressionists and poems of the Romantics. Oppenheim was also inspired by her aunt, Ruth Wenger, especially by Wenger's devotion to art and her modern lifestyle. By 1928, Oppenheim was introduced to the writings of Carl Jung through her father and was inspired to record her dreams. Oppenheim was interested in Jung's analytical approach, particularly his animus anima theory. Throughout her life, Oppenheim carefully analyzed her own dreams and transcribed them in detail in her writings. She attempted to use them when addressing “fundamental life questions.” Likewise, Oppenheim used iconography and motifs from Jung's archetypes within her work throughout the years; typical motifs Oppenheim used include spirals and snakes. Oppenheim renounced the term “feminine art” and adopted Jung's ideal androgynous creativity in her art in which masculine and feminine aspects worked simultaneously. The work of Paul Klee, the focus of a retrospective at the Kunsthalle Basel in 1929, provided another strong influence on Oppenheim, arousing her to the possibilities of abstraction. In May 1932, at the age of 18, Oppenheim moved to Paris from Basel, Switzerland and sporadically attended the Académie de la Grande Chaumière to study painting. Her first studio was a hotel room at Montparnasse Hotel in Paris. At this time she produced mainly paintings and drawings. In 1933, Oppenheim met Hans Arp and Alberto Giacometti. After visiting her studio and seeing her work, Arp and Giacometti invited her to participate in the Surrealist exhibition in the “Salon des Surindépendants,” Oppenheim later met André Breton and began to participate in meetings at the Café de la Place Blanche with the Surrealist circle. She impressed the surrealists with her uninhibited behavior. Shortly after she began to attend meetings regularly with Breton and other acquaintances, Oppenheim's circle was joined by other Surrealist artists such as Marcel Duchamp, Max Ernst, and Man Ray. The conceptual approach favored by Marcel Duchamp, Max Ernst, and Francis Picabia became important to her work.

Мансап

1936 жылы Мерет Оппенхайм Швейцарияның Базель қаласындағы Галлерия Шультесс галереясында өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді. Ол 1960 жылға дейін сюрреалистік көрмелерге қатысып тұрды. Оның көптеген туындылары әйелдердің сексуалдылығы мен әйелдерді қарамағына салуды бейнелейтін күнделікті заттардан құралған. Оппенхаймның суреттері де осы тақырыптарға арналған. Оның мінезінің күштілігі мен сенімділігі оның жасаған әр туындысына әсер етіп, өмір мен өлімге қатысты біршама жайлы қарсыласуды білдірді. Оның ерекшелігі мен батылдығы оны сюрреализм қозғалысының жетекші тұлғасы ретінде бекітті. «Оппенхайм: Объект» еңбегінде ол «еркек сюрреализмінің «бала-әйел» идеалын бейнелеген және оны тәрбиелеген» деп сипатталды. Оппенхаймның ең танымал туындысы – «Объект» (Le Déjeuner en fourrure) (1936). Оппенхаймның «Объектісі» – ол жүнмен жабылған шай кесесі, табақ және қасықтан тұрады (ол оны қытайлық газельдің жүні деп ойлаған, бірақ MoMA мұның солай емес екенін анықтады). Жүн сәнділіктің символы ретінде қарастырылады. Дөңгелек, бірақ іші қуыс кесе әйелдердің жыныс мүшелерін еске түсіреді; ал фалликалық пішіндес қасық оған эротикалық мән қосады. «Объект» Париждегі «Кафе де Флореде» Пабло Пикассо мен оның сүйіктісі Дора Маармен болған әңгімеден шабыттанды. Оппенхаймның жасаған жүн білезігіне таң қалған Пикассо, Оппенхаймның айтуынша, «кесе мен табаққа дейін барлық нәрсені жүнмен жабуға болады» деген еді. Көрермендер «Объектіні» қарап тұрып түрлі эмоцияларға бөленді, ол қолдануға жарамсыз еді. Туынды жаралған жылы Альфред Барр оны Нью-Йорктегі Музейдің тұрақты коллекциясына қоюды жоспарлап, «Фантастикалық өнер: Дада және сюрреализм» көрмесіне енгізді. Осы сатып алудың нәтижесінде Оппенхайм мұражайдың тұрақты коллекциясындағы алғашқы әйел болды және ол «MoMA-ның бірінші ханымы» деп аталды. Бірақ Барр, туындыны жеке қаржысымен сатып алған болатын, консервативті қорғаншыларды оны қабылдауға көндіре алмады, сондықтан ол 1963 жылға дейін тұрақты коллекцияға қосылмады (1946 жылы музейдің зерттеу коллекциясына енді, бірақ көп жыл бойы көрсетілмеді). Шындығында, «Объект» осыншалықты танымал болғандықтан, оның өзі және оның өнері туралы көптеген қате пікірлер қалыптасты. «Объект» Фрейдтік көзқараспен де кеңінен қарастырылып, әйел сексуалдығының символы ретінде түсіндірілді. Өмірі бойы Оппенхайм фотографтарға позинг беруге дайын болды. Оппенхайм 1944 жылы он сегіз жылға созылған депрессиялық эпизод кезінде өнерді сақтаушы ретінде жұмыс істей бастады. Оппенхайм қоғамдағы әйелдерге жасалған қанаушылықты сезінумен күрескенімен белгілі болды. Оппенхаймның әкесі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін еврей тегіне байланысты Швейцарияға қашуға мәжбүр болған кезде де оның жағдайына әсер етті; оның дәрігерлік біліктілігі мен тәжірибесі де жойылды, ол жұмыссыз қалды. Нәтижесінде Оппенхайм қаржылық және эмоционалдық көмек үшін өнерді сақтаумен айналысуға мәжбүр болды. Ол өмірінің осы кезеңінде жасаған туындыларын қиялға толы және «өзінің фантазиясының көрінісі» ретінде қарастырды. Оппенхайм сюрреализмнің Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өзгергенін сезінді және енді сюрреалистермен көрмелерге қатыспады. Оппенхаймның алғашқы ретроспективасы 1967 жылы Стокгольмдегі Moderna Museet мұражайында өтті. Швейцарияда оның алғашқы ретроспективасы Museum der Stadt, Solothurn (1974) мұражайында өтті және 1975 жылы Германияның Дуйсбург қаласында Kunstmuseum Winterthur және Wilhelm Lehmbruck мұражайында көрсетілді. 1996 жылы Соломон Р. Гуггенхайм мұражайы АҚШ-та Оппенхаймның алғашқы ірі музейлік көрмесін ұйымдастырды, сол кезде оның туындыларына, әсіресе жас суретшілердің арасында Еуропада жаңа қызығушылық оянды. 2013 жылы Берлиндегі Мартин Гропиус Бауда Оппенхаймның туындыларының жан-жақты ретроспективасы ашылды, онда суреттері, эскиздері, мүсіндері, маскалары, киімдері, жиһаздары мен зергерлік бұйымдары қойылды. Туындыларын көрмеге бергендердің қатарында әнші Дэвид Боуи, швейцариялық сауда магнаты және өнер сатушы Урсула Хаузер, голландиялық алмаз магнаты Сильвио Перлштейн болды. 2022 жылы MoMA Оппенхаймның ұзақ мансабындағы үздіксіз өндірісін көрсеткен ретроспективті көрме ұйымдастырды.

In 1936, Meret Oppenheim had her first solo exhibition in Basel, Switzerland, at the Galerie Schulthess. She continued to contribute to Surrealist exhibitions until 1960. Many of her pieces consisted of everyday objects arranged to allude to female sexuality and feminine exploitation by the opposite sex. Oppenheim's paintings focused on the same themes. Her abundant strength of character and her self assurance informed each work she created, conveying a certain comfortable confrontation with life and death. Her originality and audacity established her as a leading figure in the Surrealist movement. In Oppenheim: Object she was described as having embodied and "personified male Surrealism's ideal of the 'femme enfant.' Oppenheim's best known artwork is Object (Le Déjeuner en fourrure) [Object (Breakfast in Fur)] (1936). Oppenheim's Object consists of a teacup, saucer and spoon that she covered with fur (she thought it was from a Chinese gazelle, though MoMA determined that it is not). Fur arguably represents affluence. The cup, hollow yet round, can evoke female genitalia; the spoon, with its phallic shape, adds another erotic note. Object was inspired by a conversation Oppenheim had with Pablo Picasso and his lover Dora Maar at the Café de Flore in Paris. As they admired a fur bracelet Oppenheim had designed, Picasso, according to one version of the story Oppenheim told, said everything could be covered in fur, even a cup and saucer. Viewers experienced various emotions as they observed Object, which was rendered disfunctional. During the year of its creation, Object was purchased by Alfred Barr, who hoped to place it in the permanent collection of the Museum of Modern Art in New York, where it was included in the museum's landmark exhibition Fantastic Art: Dada and Surrealism. Due to this purchase, Oppenheim was thought to be the first woman in the museum's permanent collection, and she was dubbed "the First Lady of MoMA." But Barr, who bought the work with his own money, was unable to get conservative trustees to accept it, and it did not enter the permanent collection until 1963 (it entered the museum’s study collection in 1946, where it was unseen for many years). In fact, Object became so widely known that many misconceptions about Oppenheim and her art were created because of it. Object has also been widely interpreted through a Freudian lens, and has been seen in a symbolic sense as a female sexual reference. Throughout her life, Oppenheim has been willing to pose for photographers. Oppenheim began working as an art conservator in 1944 during an eighteen year long depressive episode. Oppenheim was known for struggling with her awareness of the oppression of women in society. Oppenheim was also impacted when her father had to flee to Switzerland before World War II due to his Jewish surname; his credentials and training as a doctor were also discredited, leaving him unemployed. As a result, Oppenheim needed to do conservation for financial and emotional relief. She viewed the works she produced in this time of her life as imaginative and “projections of her fantasy. Oppenheim felt surrealism changed after World War II and she never exhibited with the Surrealists again. Oppenheim's first retrospective was hosted by Moderna Museet Stockholm in 1967. In Switzerland, her first retrospective was held at Museum der Stadt, Solothurn (1974) and traveled to Kunstmuseum Winterthur and Wilhelm Lehmbruck Museum, Duisburg, Germany in 1975. In 1996, the Solomon R. Guggenheim Museum mounted Oppenheim's first major museum show in the United States at a time when renewed interest in her work, particularly among young artists, had already begun in Europe. In 2013, a comprehensive retrospective of Oppenheim's work opened at the Martin Gropius Bau in Berlin, gathering the artist's paintings, sketches, sculptures, masks, clothing, furniture, and jewelry. Lenders included singer David Bowie, the Swiss retail tycoon and art dealer Ursula Hauser, and the Dutch diamond magnate Sylvio Perlstein. In 2022, MoMA put on a retrospective exhibition that highlighted Oppenheim's continuous production over her lengthy career.

Тану

1975 жылы 16 қаңтарда Оппенхайм Базель қаласының өнер сыйлығын алды. Марапаттау сөзінде ол «Еркіндік сізге сыйланбайды, оны өзіңіз жеңіп алуыңыз керек» деген сөзді айтты. 1982 жылы, дүниеден озбас бұрын үш жыл қалғанда, ол 1982 жылғы Берлин өнер сыйлығын (Berliner Kunstpreis) иеленді. 2019 жылы Базель қаласының орталығында Оппенхаймның есімімен аталатын алаң, көше, фонтан және Herzog & de Meuron архитектуралық бюросы салған көпқабатты үй ашылды. Ірі фонтанның ортасында оның «Спираль (der Gang der Natur)» мүсіні орналасқан.

Мұра

Оппенхайм әйелдер қозғалысы үшін «феминистік идентификация» тұлғасы ретінде және оның «әлеуметтік сынға ұшыратып, азат ететін көзқарасы» үшін жас ұрпақтардың үлгісі саналды. 1975 жылы Оппенхайм «Базлер өнер сыйлығының табыс етілуі» кезінде сөз сөйлеп, әйелдерден «қалыптан тыс өмір салтын қабылдау арқылы табулардың күшін жоққа шығарып, оны қоғамға көрсетуді» және өздерінің интеллектын шығармашылық күш ретінде қорқынышсыз пайдалануды тікелей сұрады. 2018 жылы Оппенхайм Шери Голькенің «Глорияның шақыруы» атты қысқа деректі фильмінің тақырыбы болды.