Кіріспе

Рабо Карабекиан – американдық автор Курт Воннегуттың 1987 жылғы "Көксақал" романының ойдан шығарылған кейіпкері, сонымен қатар баяндаушысы және басты кейіпкері.

Воннегуттың көркем шығармаларында

Ол абстрактты экспрессионист суретші, ол 1973 жылы жарық көрген «Чемпиондардың таңғы асы» романында «Святой Антонийдің азғырылуы» картинасының авторы ретінде таныстырылады. Кітаптағы адамдар оның суреті ақшаның ысырабы деп ойлағандықтан, оған наразылық білдірді. Воннегуттың 1987 жылғы «Көксақал» романы негізінен Карабекианның ойдан шығарылған өмірбаяндық әңгімесі болып табылады және көбінесе бірінші тұлғада баяндалады. Қарабекианның ата-анасы Армян геноцидінен аман қалғандар. Олар Калифорнияға көшіп, онда жас Рабоның суретшілік таланты айқын болды. Дегенмен, ол керемет фотореализмге қабілетті болғанымен, оның ұстазы оның туындыларында жан жоқ деп санайтын (яғни, олар көрерменде эмоционалдық жауап тудырмады). Әкесі аяқ киім тігуші болған, ол күрделі ковбойлық етіктер жасауға құмарланғанша жөндеу жұмыстарын жасаған. Жас шағында ол Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін әскерге шақырылды және өнерге қабілеттілігінің арқасында камуфляж жасау бөліміне бекітілді. Алайда, майданға жақын жердегі қызмет кезінде оның орны басылып, ол көзін жоғалтты, қалған өмірі бойына жамау тағып жүрді. Соғысқа дейін Қарабекиан танымал суретші Дэн Грегориге хат жазып, оған суреттерін көрсетіп, одан Қарабекианға жетекшілік етуін өтінді. Бірақ Қарабекиан Дэннің ассистенімен қарым-қатынас құрады, ол Қарабекианға қымбат бояулар мен материалдар жіберді. Қарабекиан жаңа бояулармен салған суретін Дэнге жібергеннен кейін, ашуға еріккен Дэн суреттердің оның бояуларымен салынғанын түсінді және мас күйде ассистентті баспалдақтан итеріп, аяқтарын сындырды. Дэн өзін ұстауға болатынын түсініп, ассистентке, егер ол шағымданбаса, қалағанын алатынын айтты. Ассистент Дэнге Қарабекианға жетекшілік етуін өтінді, ол да солай істеді. Соғыстан кейін Қарабекиан көптеген абстрактты экспрессионистермен, соның ішінде Джексон Поллокпен дос болды. Қарабекиан соғыс кезінде азаматтардан сатып алған суреттерін сату арқылы ақша тапты және достарынан айырмашылығы, өнерін жалғастыра отырып, өзін-өзі қамтамасыз ете алды. Ол басқа суретшілердің шығындарын төлей алды, ал олар өз қарыздарын өнермен төледі. Нәтижесінде ол әлемдегі ең ірі жеке абстрактты экспрессионисттер туындыларының жинағын жинады. Қарабекианның өзінің ірі тапсырыстары болды, соның ішінде қабырғалық суреттер де бар. Фотореалистік тамырларын қабылдамай, оның жұмыстары абстрактілі болды, олардың құрамында Sateen Dura Luxe деп аталатын революциялық үй бояуы және түсті таспалар бар. Ол бұл туындылар мүлдем абстрактілі екенін мәлімдегенмен, таспалар пейзаждағы тірі жандардың аурасын бейнелейтінін мойындады. Алайда, оның материалдарды таңдауы дұрыс болмады – революциялық емес Sateen Dura Luxe және таспалар уақыт өте келе түсіп, оның барлық жұмыстарын жойды. Сатин Дура Лукс ауамен байланысқанда өте улы екені анықталды, сондықтан оның қалдықтары жертөледе сақталады. Қарабекианның танымал туындылары өте қарапайым көрінгендіктен, оның достарының көпшілігі оның шынайы суретшілік таланты бар-жоғына күмән келтірді. Алайда, оның көңілі жақсы болғанда, ол фотореалистік суреттер салып, көп жылдар бойы суретші Дэн Грегоридің шәкірті болды. Бір туындысын дайындағанда, ол досына өзінің талантын дәлелдеп, оны шаңмен маталанған матаға карикатуралық бейнесін салды. Қарабекианның «Көкбауыр» романындағы құпиясы оның үйінің ауласындағы үлкен ескі картоп қоймасында сақталады, онда ол ешкімді кіргізбейді. «Святой Антонийдің азғырылуы» 50 000 доллар тұрады және бір жұқа, тік, жарқыраған қызғылт-сары таспасы бар толық жасыл түсті. Қарабекиан картинаны Воннегуттың 1973 жылғы «Чемпиондардың таңғы асы» романының соңында адамзаттың таза элементінің бірі – «олардың санасы» ретінде қорғайды. Қарабекиан «Көкбауыр» романындағы көзқарасын әр адамды оның жаны мен санасын бейнелейтін жұқа және жарқын неон түтігі ретінде көретінін айтады. Қарабекианның «Святой Антонийдің азғырылуы» туындысы Воннегуттың 1982 жылғы «Deadeye Dick» романында да кездеседі.

Құпиясы

"Көкжиек" романының бойымен Карабекианның өзінің жеріндегі картоп қорасында бір құпия затты сақтайтыны айтылады. Соңында, Цирце Берманның қысымымен, Карабекиан қорада "Қазір әйелдердің кезегі" деп аталатын соңғы суретінің барын ашады, оны өлімінен кейін көрсетуді жоспарлаған. Сурет – Карабекианның Екінші дүниежүзілік соғыстағы өмірінің фотореалистік бейнесі, онда ол және 5 мың 218 басқа соғыс тұтқыны, цығандар мен концлагерьтен аман қалғандар неміс әскері соғыстың ұтылғанын түсінгенде бір аңғарға тасталған. Бұл картина, туристік орын ретінде үлкен сәттілікке ие болып, Карабекианның "жан" бар жалғыз картинасы болуға тиіс.