Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Алта капелла немесе алта музыка (итальян тілінде), отырыс музыкасы (француз тілінде) немесе жай ғана алта – XIII ғасырдан XVIII ғасырға дейін континенттік Еуропаның барлық жерінде кездесетін қалалық музыкалық тобы. Олар көбінесе шәлдер мен сырғанауыш трубалар немесе сакбуттардан құралған. Уэйтс – осыған ұқсас британдық музыкалық топ. Олар Еуропа шегінен тыс жерде табылған емес.
An alta cappella or alta musica (Italian), haute musique (French) or just alta was a kind of town wind band found throughout continental Europe from the thirteenth to the eighteenth centuries, which typically consisted of shawms and slide trumpets or sackbuts. Waits is the British equivalent. These were not found anywhere outside of Europe.
Тарих
Алта-музыка дегеніміз – шәл, сопақ, керней, барабан сияқты аспаптардың "көлемді әнін" білдіреді, ол рекордерлер, виолалар, скрипкалар, арфалар, псалтериялар сияқты аспаптардың "жұмсақ әніне" (бассе музыка) қарама-қарсы келеді. Мұндай ансамбльдер алғаш рет Еуропада XIII ғасырда пайда болды, араб әлемінің салтанатты, көлемді музыкалық топтарынан алынған, оларға шағын шәлдер, накерлер және басқа да соққы аспаптары, сондай-ақ дрон мен соққы аспаптарының қызметін атқаратын тік кернейлер жұбы кірген. Еуропада бұл аспаптар кейде сыбызғы, құбыр және табормен толықтырылды. XV ғасырға қарай, бұл топтар көбінесе үш музыканттан тұратын болды: екеуі шәлде ойнаса, үшіншісі жылғыша керней немесе (кейін) сакут тартқан. Бірақ XVI ғасырда олардың саны біртіндеп артып, аспаптар құрамы әртүрленді. 1500 жылдары Англияның көптеген қалаларында, сондай-ақ бай адамдар мен мекемелерде қала күтушілері болды. 1571 жылы Лондон өз күтушілеріне "әр жексенбі және мереке күндері кешке қарай Корольдік биржадағы мұнарада өз аспаптарында ойнауға" бұйрық берді (қыркүйектен наурыздың соңына дейінгі қысқы үзіліс ескерілді). Бұл Лондонның алғашқы тұрақты концерттері болған болуы мүмкін. Осы дәстүрдің қазіргі кездегі ұрпақтары – сардана бишілеріне музыка орындайтын Каталонияның кобла тобы, олар отбасының тенор мүшесі орындайтын әуендермен шәлдің заманауи нұсқасын ұсынады. XVI ғасырда cantus firmus үлгілерінің орнына кейде импровизацияланған, кейде жазылған басқа би түрлері келді. Төрт бөлімді музыка XVI ғасырдың басында кең таралған формаға айналды, ал топтардың құрамы сәйкесінше кеңейді.
Alta musique in general refers to the "loud music" of instruments like shawms, sackbuts, trumpets, and drums, in contrast to basse musique, the "soft music" of recorders, viols, fiddles, harps, psalteries, and the like. These ensembles first appeared in Europe in the thirteenth century, taken from the ceremonial loud bands of the Arab World, consisting of small shawms, nakers, and other percussion, together with pairs of straight trumpets functioning as something of a cross between drone and percussion. In Europe, these instruments were sometimes augmented by bagpipes and pipe and tabor. By the fifteenth century, these bands had come mainly to consist of three musicians, two playing shawms and the other a slide trumpet or (later) sackbut, but in the sixteenth century the size gradually increased and the instrumentation became more varied. Many English cities in the 1500s had town waits, as did rich individuals and institutions. In 1571, London ordered its waits to play "upon their instruments upon the turret at the Royal Exchange every Sunday and holiday toward the evening" (with winter break, between September and late March, excepted). These may have been London's first regularly scheduled public concerts. Present day descendants of this tradition are the Catalan cobla bands, who play music for sardana dancers, and which feature a modern version of the shawm with melodies traditionally played by the tenor member of the family. During the sixteenth century, cantus firmus settings gave way to other kind of dances, sometimes improvised and sometimes composed. Music in four parts had become a normal texture by the early sixteenth century, and the bands accordingly increased in size.