Кіріспе

Чех дирижері және композиторы (1921–2016)

Карел Гуса (7 тамыз, 1921 – 14 желтоқсан, 2016) – Чехияда туған классикалық композитор және дирижер, 1969 жылғы Пулитцер музыка сыйлығының және 1993 жылғы Луисвилл университетінің музыка композициясы бойынша Граумайер сыйлығының иегері. 1954 жылы ол АҚШ-қа эмиграциялап, 1959 жылы америкалық азамат болды.

Шолу

Хуса бала кезінде скрипка мен фортепианода ойнауды үйренді. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін 1941 жылы Прага консерваториясына түсті, онда Ярослав Рыдкийден сабақ алды және Метод Долежил мен Павел Дедечек басқарған дирижерлік курстарға қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Хуса Прага академиясының аспирантурасына қабылданды, онда Рыдкий басқарған курстарға қатысып, 1947 жылы бітірді. Содан кейін Парижде композиция және дирижерлік өнерін оқуын жалғастырды. 1947 жылы Артур Хонеггер мен Надя Булангермен оқыды. Ол Париждегі Музыка мектебінде және Париж консерваториясында дирижерлік мамандығын меңгерді. Оның дирижерлік ұстаздары Жан Фурне, Эжен Биго және Андре Клютенс болды. Кейін Хуса өмірін композиторлық және дирижерлік қызметке бөлді. Хусаның №1 скрипкалық квартеті 1950 жылдың маусымында тұңғыш рет орындалды, ол оған халықаралық атақ, сондай-ақ 1950 жылғы Лили Булангер сыйлығы мен 1951 жылғы Билтховен фестивалінің сыйлығын әкелді. Хуса 1968 жылғы Чехословакияға совет әскерлерінің кіргенін еске алу үшін «Прагаға арналған музыка» шығармасын жазды, ол оның ең танымал туындыларының біріне айналды. Оның №3 скрипкалық квартеті 1969 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Хуса 1993 жылы виолончель мен оркестрге арналған концерті үшін музыкалық композиция бойынша Гравемейер сыйлығына ие болды. Ол «Delta Omicron» халықаралық кәсіби музыкалық бауырластығының ұлттық меценаты болды. 2012 жылы Хуса Луисвилл университетінен көркем өнер докторы дәрежесін алды. Өмірінің соңғы жылдары Хуса Солтүстік Каролина штатының Апекс қаласында тұрды. Хуса мен оның әйелі Симона 64 жыл бірге өмір сүрді. Олардың төрт қызы болды: Аннет, Кэтрин, Элизабет және Кэролайн. Оның жесірі мен қыздары одан кейін де тірі қалды. Прага симфониялық оркестрі, Хусаның туған Чехиясында оның симфониялық шығармаларын ең кәсіби орындайтын ұжым, оның көптеген шығармаларын тұсаукесерде немесе жазды. «Прагаға арналған музыка» 1968 Прага симфониялық оркестрінің репертуарының тұрақты бөлігіне айналды.

Оркестр

Дата Чех тілі Атауы Ағылшын тілі Атауы Ескертпелер
1944 Předehra pro velký orchestr Үлкен оркестрге арналған овертюра Op.3
1944 Sinfonietta pro komorní orchestr Sinfonietta Op.4; камералық оркестрге арналған
1946–1947 Tři fresky pro orchestr Trois fresques (Үш фреска) Op.7; оркестрге арналған
1948 Divertimento pro smyčcový orchestr Divertimento 1. Овертюра 2. Ария 3. Финал струнный оркестрге арналған
1952 Musique d'amateurs, Four Easy Pieces Обои (кларнет немесе флейта), труба және перкуссиясы бар струнный оркестрге арналған төрт оңай пьеса
1953 Portrait pro smyčce Портрет струнный оркестрге арналған
1953 Symfonie č.1 Симфония №1
1955 Čtyři malé kusy pro smyčce Төрт кішкентай пьеса (Vier kleine Stücke) струнный оркестрге (немесе солистерге) арналған
1956–1957 Fantaisies 1. Ария 2. Каприччио 3. Ноктюрн оркестрге арналған
1960 Mosaïques оркестрге арналған
1963 Fresque оркестрге арналған; 1946–1947 жылғы Trois fresques-тен алынған №1-нің қайта жөнделуі
1968 Hudba pro Prahu 1968 Прагаға арналған музыка 1968 симфониялық оркестрге арналған түпнұсқа
1971 Two Sonnets by Michelangelo оркестрге арналған Микеланджелоның екі сонеті
1979 Pastoral for strings Американдық струнный мұғалімдер қауымдастығының (ASTA) тапсырысы бойынша
1980 Scenes from The Trojan Women Балеттен алынған «Троя әйелдерінен» көріністер
1983 Reflections (Symphony No.2) Ойлар (Симфония №2)
1984 Symphonic Suite оркестрге арналған симфониялық сюита
1986 Concerto for Orchestra оркестрге арналған концерт
1990 Předehra "Mládí" Овертюра «Жастық» Сиэтл жастар симфониясының тапсырысы бойынша
1996 Celebration Fanfare оркестрге арналған мерекелік фанфара
1997 Celebración оркестрге арналған мереке

Жапсырма

Күні Чех тілі Атауы Ағылшын тілі Атауы Ескертпелер
1958 Divertimento pro žesťové a bicí nástroje Дивертимен латунь аспаптары мен соққы аспаптары үшін; Сегіз чех дуэтінен алынған бөлімдердің кеңейтілген нұсқасы
1968 Hudba pro Prahu 1968 Прагаға арналған музыка 1968 1. Кіріспе және фанфар 2. Ария 3. Интерлюдия 4. Токката және хорал концерттік духовой оркестрі үшін түпнұсқа нұсқасы; сондай-ақ оркестр үшін
1970 Apoteóza planety země Осы Жердің Апотеозы 1. Апотеоз 2. Қырып жою трагедиясы Концерттік духовой оркестрі үшін түпнұсқа нұсқасы; сондай-ақ хор мен оркестр үшін (1972)
1973 Al Fresco pro koncertní dechový orchestr Концерттік духовой оркестрі үшін Al Fresco
1974 1995 Divertimento pro dechové a bicí nástroje Симфониялық духовой аспаптар мен соққы аспаптары үшін Дивертимен
1980 Fanfara pro žesťové a bicí nástroje Латунь аспаптары мен соққы аспаптары үшін фанфар
1980 Intrady an interludia pro sedm trubek a bicí nástroje Жеті труба мен соққы аспаптары үшін Интрадалар мен Интерлюдиялар
1982 Koncert pro dechový ансамбль Үлкен духовой ансамбль үшін концерт 1983 жылы бірінші Судлер халықаралық сыйлығының иегері
1984 Smetanovská fanfara Smetana үлкен духовой ансамбль үшін фанфар
1996 Les Couleurs fauves (Vivid Colors) Солтүстік-Батыс университетінің тапсырысы бойынша
1996 Midwest Celebration 3 латунь аспабы мен соққы аспаптары үшін фанфар
2006 Gepard Барс Луисвилл университетінің духовой оркестрінің тапсырысы бойынша

Концерттегі

1949 Кончертино для фортепиано с оркестром Кончертино для фортепиано и оркестра Op.10; также для фортепиано и духового ансамбля (1984) или 2 фортепиано
1959 Поэма для альта и камерного оркестра Поэма для альта и камерного оркестра (или фортепиано)
1967 Концерт для альт-саксофона и концертного духового оркестра Концерт для альт-саксофона и духового оркестра также для альт-саксофона и фортепиано
1961 Элегия және рондо для альт-саксофона и оркестра Элегия и Рондо (Élégie et rondeau) для альт-саксофона и оркестра (или фортепиано)
1965   Серенада для духового квинтета со струнным оркестром, ксилофоном и арфой (или духового квинтета и фортепиано)
1971   Концерт для духового квинтета и струнного оркестра  
1971 Концерт для ударных инструментов и духового ансамбля Концерт для ударных и духового ансамбля  
1973 Концерт для трубы и концертного духового оркестра Концерт для трубы и духового оркестра также для трубы и фортепиано
1987 Концерт для органа и оркестра Концерт для органа и оркестра  
1987 Концерт для трубы и оркестра Концерт для трубы и симфонического оркестра также для трубы и фортепиано
1988 Концерт для виолончели и оркестра Концерт для виолончели и оркестра лауреат премии Grawemeyer Award за музыкальную композицию 1993 года
1992 Концерт для скрипки и оркестра Концерт для скрипки и оркестра

Палата

Дата Чех тілінде Атауы Ағылшын тілінде Атауы Ескертпелер
1943 Smyčcový kvartet "0" String Quartet "0" Op.21
1945 Suita pro violu a klavír Скрипка мен фортепианоға арналған сюита Op.5
1945 Sonatina pro housle a klavír Скрипка мен фортепианоға арналған сонатина Op.6; сонымен қатар флейта мен фортепианоға арналған
1948 Smyčcový kvartet č.1 String Quartet No. 1 Op.8
1951 Slovenské evokace Évocations de Slovaquie (Словакия шақырулары) кларнет, виола және виолончель үшін
1953 Smyčcový kvartet č.2 String Quartet No. 2
1963 Serenáda pro dechový kvintet a klavír Желдік квинтет пен фортепианоға арналған Серенада
1966 Флейта, кларнет және фагот үшін Deux Préludes (Екі прелюдия)
1968 Smyčcový kvartet č.3 String Quartet No. 3 1969 жылғы Музыка бойынша Пулитцер сыйлығының иегері
1968 Divertimento pro žesťový kvintet Divertimento латунь квинтеті және қосымша соққы аспаптары үшін; 1955 жылғы «Чехия дуэттерінен» алынған бөлімдердің кеңейтілген нұсқасы
1976 Drum Ceremony Американдық Te Deum-нан 5 соққы аспапшысы үшін
1977 Krajinomalby pro žesťový kvintet Landscapes латунь квинтеті үшін, Western Brass Quintet тапсырысы бойынша
1978 Sonáta pro housle a klavír Скрипка мен фортепианоға арналған соната
1979 Tři taneční skici pro bicí nástroje Үш би кескіні соққы аспаптары үшін, 4 немесе одан көп орындаушы
1981 Sonata à tre Sonata à tre скрипка, кларнет және фортепиано үшін
1982 Vzpomínky pro dechové kvinteto a klavír Естелік квинтет пен фортепианоға арналған Естеліктер
1984 Variace pro housle, violu, violoncello a klavír Вариациялар фортепиано квартеті үшін
1984 Intrada pro žesťový kvintet Intrada латунь квинтеті үшін
1990 Smyčcový kvartet č.4 String Quartet No.4 "Poems"
1991 Cayuga Lake (Memories) скрипка, естелік және латунь квинтеттері, фортепиано және соққы аспаптары үшін
1992 Tubafest Celebration туба квартеті үшін
1994 Five Poems естелік квинтеті үшін
1997 Postcard from Home альт саксофон мен фортепиано үшін
2003 "Sonatina" for flute and piano Скрипка мен фортепианоға арналған "Сонатинаның" транскрипциясы, Op. 6
2008 Three Studies for solo clarinet "Прага көктем фестивалінің" 60 жылдығына арналған және Жири Хлавачтың 60 жылдығына арналған тапсырыс бойынша соло кларнет үшін үш зерттеу

Пернетақта

Дата Чех тілі Атауы Ағылшын тілі Атауы Ескертпелер
1943 Сонатина Сонатина Op.1; фортепианоға арналған
1952 Sonáta pro klavír č.1 Соната No.1 Op.11; фортепианоға арналған
1955 Сегіз чех дуэті Сегіз чех дуэті фортепианода 4 қолға арналған
1957 Elegie pro klavír Элегия фортепианоға арналған
1975 Sonáta pro klavír č.2 Соната No.2 фортепианоға арналған
1986 Fragmenty pro varhany Фрагменттер (Үзінділер) органға орындауға арналған

Вокалдық

1956 Spievanky, dvanáct písní moravských Он екі моравиялық ән дауыс пен фортепианоға арналған

1955 1964 Slavnostní óda pro sbor a orchestr Академиялық оқиғаға арналған мерекелік ода хор мен оркестрге (немесе ансамбль, духовой аспаптар ансамблі немесе орган)

1972 Apoteóza planety země pro sbor a symfonický orchestr Осы Жердің апотеозы хор мен оркестрге; 1970 жылғы концерттік ансамбльге арналған түпнұсқа нұсқасы

1976 "Čas od času jsou jitra " pro smíšený sbor a cappella Бар уақыттан кейін таңдар барритон мен аралас хорға арналған капелла; мәтіні Генри Дэвид Тороның "Американдық Te Deum" шығармасынан

1976 Americké Te Deum pro baryton, smíšený sbor a orchestr "Американдық Te Deum" барритон, хор және духовой аспаптар ансамблі үшін; барритон, хор және оркестр үшін (1977); мәтіні Генри Дэвид Торо, Оле Эдварт Рøлвааг, Отакар Бжежина, халық, дәстүрлі және діни көздерден алынған

1981 Tři moravské písně pro smíšený sbor a cappella Үш моравиялық ән аралас хорға арналған капелла

1981 Každý den pro smíšený sbor a cappella Әр күн аралас хорға арналған капелла; мәтіні Генри Дэвид Тородан

1982 Cantata for Male Chorus and Brass Quintet Еркек хоры мен латунь квинтетіне арналған кантата; мәтіні Эдвин Арлингтон Робинсон, Эмили Дикинсон, Уолт Уитманнан

2000 Dobrou noc Қайыр түн аралас хорға арналған ән капелла