Кіріспе

Salvia – Lamiaceae тұқымдасының ең ірі өсімдік туысы, түрлерінің саны 700-ден 3000-ға дейін жетеді деп есептеледі. Оған бұталар, көпжылдық шөптесін өсімдіктер және біржылдықтар кіреді. Сальвияның таралуының үш негізгі аймағы бар:
Орталық және Оңтүстік Америка, Орта Америка және Мезоамерика, Латын Америкасы, Африка, Еуразия және Солтүстік Америка (Америка), шамамен 600 түрі бар;
Солтүстік, Орталық және Батыс Азия, сондай-ақ Жерорта теңізі аймағында шамамен 250 түрі бар;
Шығыс және Оңтүстік Азия, Австралия және Океанияда шамамен 90 түрі бар. Сальвияның түрлерінің атаулары үнемі қайта қаралып отырады, көптеген түрлер жылдар бойы қайта аталды, біріктірілді және жаңадан жіктелді. Мысалы, Salvia officinalis (дәрілік шалфей) мыңдаған жылдар бойы өсіріліп келеді, бірақ 1940 жылдан бері ол алты түрлі ғылыми атаумен сипатталған. Бір кезде 2000-нан астам түр мен түрше тіркелген. 1988 жылы Ницца қаласының ботаникалық бағының ғалымы Габриэль Алзиар жасаған қайта қарау нәтижесінде түрлердің саны шамамен 700-ге дейін азайтылды. Жаңа жаңалықтар ашылған сайын, сальвия түрлерінің таксономиялық тізімі өзгеріп отырады. Бұл туыстың алғашқы маңызды сипаттамасын 1832–1836 жылдары Джордж Бентам жасаған, ол сальвия түрлерінің гүл шоғырларының құрылымындағы ұқсастыққа негізделген. Оның «Labiatarum Genera et Species» (1836) еңбегі әлі күнге дейін сальвияның ең толық жіктемесі болып табылады. Ол кезде тек 291 түрі болғанымен, Бентам кейбір сальвия топтарының айырмашылықтарына байланысты бес немесе алты туыс құру мүмкіндігін қарастырған. Ақырында, Бентам туысты гүлдің түсі, қалыңдықтары және аталықтарының ерекшеліктеріне сүйене отырып, төрт кіші туысқа және он екі бөлімге бөлген. Соңғы 100 жылда бұл жүйе көптеген ботаниктер тарапынан қолдау таппады. 2024 жылғы мәліметтер бойынша Plants of the World Online 1024 түрді мойындады, олардың тізімі төменде келтірілген.

Y

Salvia yangii B. T. Drew
Salvia yosgadensis Freyn & Bornm.
Salvia yukoyukparum Fern. Alonso
Salvia yunnanensis C. H. Wright