Кіріспе

Great Lumley – Англияның Дарем графтығындағы ауыл. Ол Честер-ле-Стриттен оңтүстік-шығысқа қарай, Ламли қамалының жанында орналасқан. Ауылдың халқы 3843 адамды құрайды, 2011 жылғы халық санауы бойынша 3684 адамға дейін азайды.

Ламлилер отбасы, Шығыс және Батыс залдары

Ұлы Ламли ауылы бұрын Ламли отбасының меншігінің бір бөлігі болған. Ламли отбасы Англияның оңтүстігіндегі нормандықтардан қашып, Сент-Кутберт иелігінде пана тапқан англосаксондық дворян Лимгульф Ламлиден таратылған. Ол Нортумбрия графы Батыл Утредтің немересі Элдгит (немесе Алгита) әйеліне үйленді. Утредтің әйелдерінің бірі – Эльфгифу, Ательредтің кіші қызы болды. Ұзақ уақыт бойы қираған Шығыс залы Ламли қамалы салынғанға дейін Ламли отбасының резиденциясы болды және Лигульф епископтың қатыгездігіне шағымданғаннан кейін епископ Уолчердің офицерлері Лигульфті өлтірген деген болжам бар. Нортумбриялықтар өздерінің қорғаушысын жоғалтқаннан ашуланып, Гейтсхедте епископ Уолчерді өлтірді. Генрих III патшаның тұсында, иелік үш қызының ұрпақтарына өтті. Маргарет Ламли (Кристофер Морсбидің әйелі) қайтыс болды, өзінің жерлерін (Шығыс және Батыс Холлдың қираған қалдықтары, сондай-ақ егістік жерлер, орман, 30 акр шабындық, Wear өзенінде балық шаруашылығы) нәсібімен кішкентай ұлы Кристофер Морсбиге қалдырды. Дегенмен, Кристофер қайтыс болғаннан кейін жер Ламли отбасына қайта өткен болуы мүмкін. Кейінгі ұрпақтарда Томас Ламлидің қызы Элизабет Уильям Тайллиолға үйленді, ал Уильям қайтыс болғаннан кейін жерлер Филлис Масгрейв пен Маргарет Тайллиолға тиді. Елизавета I патшаның тұсында Томас Кневитт және Масгрейвтер жерді жалға алушыларға еркін иелікке берді.

Басқару

Ауыл Ламли сайлау округінің ең көп халқы бар аймағы болып табылады. Бұл округке Борнмур приході де кіреді, 2011 жылғы халық санауы бойынша оның жалпы саны 7,537 адамды құрайды.

Ламли ауруханасы

Джон Дак 1686 жылдың 29 қыркүйегінде 60 жастан асқан он екі адамға арналған Ламли ауруханасын негіздеді. Джон Потс және он бір жесір "Аурухана бауырлары мен қарындастары" болып құрылды.

Лэмбтонның меншігіне айналу

Джон Дак 1691 жылы қайтыс болып, мүліктерін әйеліне қалдырды. Ол өз кезегінде оларды немере інісі, Рейнтондық Джеймс Николсонға қалдырды. Джеймс 1727 жылы қайтыс болып, барлық мүліктерін үш қызына қалдырды. Қыздарының бірі, Мэри Николсон, ешқашан үйленбеді және өз үлесін немере інісі Джон Лионға қалдырды, ол 1759 жылы Стратмордың тоғызыншы графы атанды. Джонның қарындасы Сьюзан Лайон 1763 жылы Джон Лэмбтонға үйленді. Генерал-майор Джон Лэмбтон 1762 жылдан 1787 жылға дейін Дурхам қаласының парламент мүшесі болды. Одан кейін ол Ламли иелігін сатып алды.

Тау-кен және карьерлік өндіріс

Ұлы Ламли Дарем көмір кен алаңында, бірнеше пайдалы қабаттары бар жерде салынған. Стоббс Хилл шахтасы 1704 жылы ең беткі көмір қабатын игеру үшін ашылды. No 1 және No 2 шахталар 1776 жылы салына бастады, ал 1790 жылдарға қарай кен орны өндіріс жүргізіп тұрды. Кен орнының өмірі бойында бірнеше шахталар пайдаланылды, No 1-9 шахталары жай ғана нөмірленді, сонымен қатар Джордж, Стоббс Хилл және Батыс шахталары да болды. Жылдар бойы жеті түрлі қабат игерілді, олардың тереңдігі шамамен -ге дейін, ал ең тереңі дерлік -ге жуық болды. Шахтада газ көп болғандықтан, қауіпсіз шамдар пайда болғанға дейін бірнеше қаза табатын жарылыстар болды. 1727 жылы 60 адамның қаза болғаны тіркелді, ал 1797 жылғы 11 сәуірде болған жарылыста тағы 31 адам мерт болды. 1799 жылғы 11 қазанда "Лумли кенішінде қатты жарылыс болды, соның салдарынан отыз тоғыз адам мәңгілікке кетті". Келесі ғасырда да жарылыстар жалғасты. 1819 жылғы 9 қазанда Джордж шахтасында жарылыс болды. Шахта төбесінің құлауынан газ шығып, ол шамнан тұтанған деп есептеледі. Он бір адам бірден қаза тапты, ал тағы екеуі (жарылысқа себеп болған шамшыны қоса алғанда) келесі күні алған жарақаттарынан көз жұмды. 1824 жылы тағы бір жарылыста 14 адам қаза тапты, ал 1827 жылғы 20 шілдеде бір адам шаммен қате аймаққа кіріп, жарылыс тудырды. Тоғыз адам күйіп жараланды, олардың біреуі кейіннен қайтыс болды. 19 ғасырда, жақын жердегі көмір шахталары гүлденген кезде, ауыл 1801 жылы 696 адамнан 1831 жылы 2301 адамға дейін өсті. Кен өндірісі төмендеген сайын халық саны да азайды, 1851 жылы 1730 адамға дейін жетті. 1834 жылы 411 үй, 8 қоғамдық орын, екі мектеп және екі шіркеу (біреуі Ескі методист, екіншісі Жаңа методист) болды. Ұлы Ламли мен сол кездегі Кіші Ламли арасында, Ламли кірпіш зауытының оңтүстігінде балшық карьері (, ) орналасқан.

Ламли бүгінде

Қазір ауылда бір қоғамдық үй, "Олд Англия", және бір снукер клубы мен спорт бары, "The Snooks" бар. Ауылда үш шіркеу, үш кішкентай супермаркет және бірнеше шағын жеке дүкендер орналасқан. Ауылдың ортасында Қоғамдық орталық орналасқан. Орталықта шай, кофе, сондай-ақ жеңіл тамақтар мен күнделікті арнайы ұсыныстар бар "Қоғамдық кафе" жұмыс істейді.