Ренн, Франция: тарихы терең қала, Бретань герцогтығының бұрынғы астанасы. Галия тайпасы Риедонның қонысы, Илль мен Вилен өзендерінің тоғысында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ренн – Франциядағы Иль-и-Вилен департаментінің әкімшілік орталығы. Француз революциясына дейін, Бретань герцогтығы Франция Корольдігіне қосылғанға дейін, Ренн герцогтықтың астанасы болды. Бретаньның герцогтық дәуіріндегі тарихи астаналардың ішінде Нант пен Ванн да бар еді. Екі өзеннің тоғысында орналасқандығы мен Бретань шекарасына жақын болғандықтан, қаланың тарихы тереңде жатыр, сол арқылы Бретань шекараларына түрлі қиындықтар туындады.
Rennes, France, is the administrative capital of the French department of Ille et Vilaine. Before the French Revolution, prior to the integration of the Duchy of Brittany into the Kingdom of France, Rennes was the capital of the duchy, with the other historical capitals of Brittany's Ducal period being Nantes and Vannes. It has a long history due to its location at the confluence of two rivers and its proximity to the bordering regions from which arose various challenges to the borders of Brittany.
Ерте тарихы
Б.з.д. 2 ғасырына қарай Ридондар тайпасы Бретаньнің шығысындағы, қазіргі Ильэ-и-Вилен департаментімен шамалас аумақты иеленді және Ильэ және Вилен өзендерінің қосылған жерінде, қазіргі Ренн қаласы орналасқан жерде, өздерінің басты қалашығын құрды. Тайпаның аты кельт түбірінен шыққан, "ride" сөзімен байланысты болғандықтан, Ридондардың атқа міну шеберлігімен танылғаны айқын болды. Алайда, аталған тайпаның басты қалашығының аты кейіннен Ренн қаласының атына айналды. Ридондардың басты қалашығы сол кезде Кондате деп аталды – бұл кельт термині "қосылған жер" мағынасын білдіреді және ежелгі Галлияда көптеген қалаларды атау үшін қолданылды. Б.з.д. 1 ғасырдың басында Ридондар грек және римдік монета шығару дәстүлін қабылдап, Македониялық Филипп II-нің кең таралған алтын статерлерін бейімдеді, сондай-ақ Биллон деп аталатын ерекше келттік қорытпа металлын пайдаланды. Келттік дәстүрге сай, монеталардың бетінде жазулар болған жоқ, олар атқа мінген күймешінің, адам басы бар шағын жылқысын бейнелейді. Олардың көптеген монеталары 1835 жылдың маусымында табылған "Аманлис қазынасында" және 1941 жылдың ақпанында табылған Сент-Жак де ла Ланде қазынасында сақталған. Рендегі Бретань мұражайында осы монеталардың үлкен және көрнекті коллекциясы бар. Б.з.д. 57 жылы Ридондар Римге қарсы Галлиялық одаққа қосылды, бірақ олар Красс басқарған әскерлермен жеңіліске ұшырады. Б.з.д. 56 жылы Ридондар рим елшілерін тұтқынға алды, бұл Юлий Цезардың Арморикаға араласып, көтерілісшілерді басуына және келесі жылы Британиялықтардың Ридондарға көмектесуін тоқтату үшін Ла-Манш бұғазын кесіп өтуіне себеп болды. Б.з.д. 52 жылы Ридондар Верцингеторикстің шақыруына жауап беріп, көптеген жауынгерлерден тұратын жасақты жіберді.
By the 2nd century BC the Gallic tribe known as the Riedones had occupied a territory in eastern Brittany roughly equivalent to the modern department of Ille et Vilaine and had established their chief township at the confluence of the Ille and Vilaine rivers, the site of the modern city of Rennes. Although the tribe's name from the Celtic root red cognate with ride suggesting the Riedones were known for their horsemanship would eventually default to their chief township ultimately yielding the name of the modern city of Rennes, the chief township of the Riedones was contemporaneously referred to as Condate a Celtic term for confluence which was utilised to designate numerous towns in ancient Gaul. Early in the 1st century BC, the Riedones adopted the Greek and Roman practice of issuing coinage, adapting the widely imitated gold staters of Philip II of Macedon, in the characteristic Celtic coin metal alloy called billon. Without inscriptions, as the Celtic practice was, the Riedones coinage features a charioteer whose pony has a human head. Large hoards of their coins were unearthed in the "treasure of Amanlis" found in June 1835 and that of Saint Jacques de la Lande, discovered in February 1941. The Museum of Brittany at Rennes contains a large representative collection. In 57 BC the Riedones joined the Gaulish coalition against Rome which was suppressed by Crassus. In 56 BC Roman emissaries were held hostage by the Riedones causing Julius Caesar to intervene in Armorica suppressing the rebels, and the following year to cross the Channel to discourage further support of the Riedones by the Britons. In 52 BC, the Riedones responded to the call of Vercingetorix to furnish a large contingent of warriors.
Рим дәуірі
Римдіктердің басып алуынан кейін Ридондар тайпасының бас қалашығы Кондате Ридонум (Condate Riedonum) немесе Civitas Riedonum деп аталды. Оның екінші бөлігі, қаланың негізін қалаған Ридондар тайпасына сілтеме жасайды, және соңында қазіргі Ренн қаласының атына айналды. Ренн қаласының ең ерте тұрғыны – Тит Флавий Постумин, ол 1969 жылы Реннде табылған стелалары арқылы бізге белгілі. Атынан көрініп тұрғанындай, ол Флавий әулетінің билігі кезінде, Тит патшалық құрғанда, яғни 79-81 жылдар аралығында дүниеге келген. Стелдердің бірінде латын тілінде ол Civitas Riedonum-дағы барлық мемлекеттік істерді басқарғаны айтылған. Ол екі рет дуумвир болған және Марс Муллоға арналған өмір бойына жалын қызметін атқарған. Рим дәуірінде қаланың стратегиялық орны оның маңыздылығын арттырды. Батысқа қарай Римнің негізгі жолы, Via Osismii, Кондате Ридонумнан Воргиумға (қазіргі Кархай) дейін созылған. 275 жылы варварлардың қаупінен Ренн қаласының айналасына берік кірпіш қабырға салынды. V ғасырда Рим империясының соңғы күндерінде, багуда деп аталатын шаруалардың қарақшылықтарынан қорқынышпен Арморика түбегі, оның ішінде Бретань және Ренн, Батыс Рим империясының соңғы бекінісіне айналды. Арморика римдіктері Кловис I-ге қарсы тұрып, оның аламандардың көп бөлігін және вестготтарды басып алуына кедерес жасады. Ренннің Киелі орындығы 453 жылы құрылды, ал шіркеу қазіргі Ренн соборының орнында 6 ғасырдың басынан бері орналасқан. Ренннің алғашқы епископтарының бірі, қаланың қамқоршысы Мелайн, 497 жылы франктар мен арморикандар арасындағы бейбітшілік шартына үлкен үлес қосты. Ол атақты түрде: "Христиандар арасында бейбітшілік орнату керек" ("Il faut faire la paix entre chrétiens") деп мәлімдеді.
It was subsequent to its Roman occupation that the chief township of the Riedones became known as Condate Riedonum alternately Civitas Riedonum the second element, referring to the Riedones tribe who had founded it, ultimately yielding the name of the modern city of Rennes. The oldest known Rennais is Titus Flavius Postuminus, known to us from his steles found in Rennes in 1969. As indicated by his name, he would have been born under the Flavian dynasty, under the reign of Titus, i. e. between 79 and 81 AD. One of the steles tells us, in Latin, that he took charge over all the public affairs in the Civitas Riedonum. He was twice duumvir and flamen for life for Mars Mullo. During the Roman era, the strategic position of the town contributed to its importance. To the west the principal Roman route, via Osismii, stretched from Condate Riedonum to Vorgium (modern Carhaix). In 275, the threat of barbarians led to the erection of a robust brick wall around Rennes. Threatened by the danger of the peasant marauders designated as bagaudae in the final days of the Roman Empire in the 5th century, the Armorican peninsula, including Brittany and therefore Rennes, constituted the last stronghold of the western Roman Empire with the Armorican Romans invincible against Clovis I, who occupied most of Alamans, then the Visigoths. The Holy See of Rennes had been established by 453, with a church having occupied the site of the current Rennes Cathedral since the start of the 6th century. One of the earliest bishops of Rennes, Melaine who would become the city's patron saint played an important role in the peace treaty between the Franks and the Armoricans in 497. He famously declared "Il faut faire la paix entre chrétiens" ("Peace must be made between Christians").
Орта ғасырлар
V ғасырдан бастап бретондықтар Арморика түбегінің батыс бөлігін мекендеді, нәтижесінде ол Бретань (яғни Кіші Британия) деп аталды, ал франктар Армориканың қалған бөлігін басып алды. Бретондықтардың кеңеюін тоқтату және олардың шабуылдарынан сақтану үшін каролингтер Бретон маршын, яғни шекаралық провинцияны құрды, ол Ренн, Нант және Ванн графтықтарынан тұрды. 9 ғасырда осы марштарды Бреттань Корольдігі толығымен өз ішіне қосты, ал 851 жылы Ренн толығымен бретон қаласына айналды. Бреттань тәуелсіз мемлекет ретінде болған тұсында – алдымен Корольдық, содан кейін Герцогтық ретінде – Ренн әдетте аумақтың астанасы саналатын үш қаланың бірі болып есептелді, ал қалғандары Нант және Ванн еді. Ренн соборы Бреттань герцогтарының тәж кию орны болды. Бретон мұрагерлік соғысы (1356–57) кезінде ағылшын королінің туысы, Ланкастер герцогы Генрих Гросмонт Реннді қоршауға алды, бірақ Бертран дю Гесклин қалаға еніп, қарсылық күшін басқарды және жеңіске жетті. Шамамен бір жылдан кейін, 1357 жылы Ланкастер ағылшын қоршауын тоқтатты. 1491 жылы генерал Луи II де ла Тремойль басқарған Карл VIII-нің француз әскері Реннге шабуыл жасады, бірақ сәтсіз аяқталды. 2021 жылы қоршау кезінде қаза тапқан адамдардың жаппай зираттары табылды. Бреттань басқа жерлерде капитуляция жасағаннан кейін, Ренн ғана қарсылық көрсетті. Ренннің қорғаушылары өлімге дейін қарсы тұруға бейілді болды, бірақ Бреттань герцогинясы Анна келіссөздер жүргізуді жөн көрді. 1491 жылдың 15 қарашасындағы Ренн шарты бойынша ол Карл VIII-ге үйленуге міндетті болды, бұл Бреттаньді Франция Корольдігіне қосты. Анна Бреттаньнің автономиясын қорғады және шартта әділдіктің бұрынғыдан келе жатқан тәжірибелер, әдет-ғұрыптар мен салты бойынша жалғастырылатыны уәделенді. Сонымен қатар, ол 1493 жылдың ақпан-сәуір айларында, 1494 жылдың қыркүйегінде және 1495 жылдың қыркүйегінде өткен Бреттань Парламентінің жұмысын жалғастыруға уәде берді. 1720 жылы қаланың солтүстік бөлігіндегі барлық ағаштан жасалған үйлерді үлкен өрт жойды. Жаңадан салынатын үйлер тастан, торлы жоспар бойынша салынды.
From the 5th century, Bretons occupied the western part of the Armorican peninsula, which was resultantly known as Brittany (i. e. Little Britain), while the Franks took the rest of Armorica. To contain the expansion and avoid Breton incursions, the Carolingians instituted a Breton March or frontier province, composed of the counties of Rennes, Nantes and Vannes. These marches were entirely absorbed by the Kingdom of Brittany in the 9th century, with Rennes becoming fully Breton in 851. Throughout Brittany's existence as an independent state first as a kingdom and then as a duchy Rennes generally was considered to be one of three cities acting as the territory's capital, the others being Nantes and Vannes, with Rennes Cathedral being the coronation site for the dukes of Brittany. During the Breton War of Succession (1356–57), Henry of Grosmont (duke of Lancaster), cousin of the English king, laid siege to Rennes, but Bertrand du Guesclin penetrated the city and commandeered the resistance with ultimate victory. After nearly a year, Lancaster abandoned the English siege in 1357. In 1491, the French army of Charles VIII, led by General Louis II de la Trémoille, unsuccessfully attacked Rennes. Mass graves of people who have died during the siege were discovered in 2021. Brittany having already capitulated elsewhere, Rennes alone resisted. The defenders of Rennes were determined to resist to the death, but the Duchess Anne of Brittany chose instead to negotiate. The resulting treaty of Rennes of 15 November 1491 dictated her marriage to Charles VIII and brought Brittany into the French kingdom. Anne zealously guarded Brittany's autonomy and the treaty promised that justice would continue to be dispensed according to practices, usages and customs maintained and observed heretofore. Furthermore, he promised the continuation of the Parlement of Brittany which met in February–April 1493, September 1494 and September 1495. In 1720, a major fire destroyed all timber framing houses in the northern part of the city. The rebuilding was made of stone, on a grid plan.
XIX, XX және XXI ғасырлар
1857 жылы Ренн теміржол станциясы салынды, бұл қаланың біртіндеп оңтүстікке қарай кеңеюіне әкелді. 1899 жылы Реннде Альфред Дрейфустың екінші соты бүкіл елде сенсация тудырды. 1730 жылы құқық мектебімен басталып, Бриттани университетінің бірнеше факультеттері Нант қаласынан Реннге көшірілді. Ренн университеті 1885 жылы толыққанды жұмыс істей бастады (бірақ 1896 жылға дейін «Conseil des facultés» деп аталды). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ренн үш неміс ұшағынан ауыр зақым көрді. Ұшақтар француз және британдық әскер пойыздарымен қатар, сондай-ақ ауладағы босқындар пойызының жанында тұрған оқ-дәрі пойызына тиді, нәтижесінде 1000 адам қаза тапты. Келесі күні, 1940 жылдың 18 маусымында, неміс әскерлері қалаға енді. Кейіннен Ренн 1943 жылдың наурыз және мамыр айларында АҚШ және Ұлыбритания әуе күштерінің ауыр бомбалауына ұшырады, ал 1944 жылдың маусым айында жүздеген адам қайтыс болды. Реннде неміс әскери тұтқындары лагері мен тұтқындар ауруханасы болды, онда D күні тұтқындалған парашютистер көптеп сақталды. Паттон армиясы 4 тамызда Бретань астанасын азат етті, ал шегінетін неміс әскерлері өздерінен кейін көпірлерді жарып, одан әрі қиратуға себеп болды. Ол кезде халық саны шамамен 100 000 адамды құрайтын қалада 50 000-ға жуық неміс тұтқыны төрт лагерьде ұсталды. 1954 жылдан бастап қала 220 000-ға жуық тұрғынды орналастыру үшін кең ауқымды құрылыс жоспарларын жасады, бұл оған Тулузадан кейін Францияның екінші ең жылдам дамитын қаласы атануына көмектесті (1999 жылғы халық санауы).
In 1857, Rennes railway station was built, which gradually led to the southward sprawl of the town. In 1899, Alfred Dreyfus' second trial in Rennes caused a national sensation. With several faculties of the University of Brittany having transferred from Nantes to Rennes beginning with the law school in 1730, the full fledged University of Rennes began operation in 1885 (although it was not so named until 1896 rather being referred to as a Conseil des facultés). During the Second World War, Rennes suffered heavy damage from just three German aircraft which hit an ammunition train parked alongside French and British troop trains and near a refugee train on the yard: 1,000 died. The next day, 18 June 1940, German troops entered the city. Later, Rennes endured heavy bombing by the US and Royal Air Forces in March and May 1943, and again in June 1944, causing hundreds of deaths. Rennes contained a German transit POW camp and a POW hospital which contained many of the paratroopers captured on D Day. Patton's army freed the capital of Brittany on 4 August, as retreating German troops blew up the bridges behind them, adding further damage. About 50,000 German prisoners were kept in four camps, in a city of only about 100,000 inhabitants at the time. From 1954 onward, the city developed extensive building plans to accommodate upwards of 220,000 inhabitants, helping it become the second fastest growing city in France, after Toulouse (1999 census).