Кіріспе

Ренн – Франциядағы Иль-и-Вилен департаментінің әкімшілік орталығы. Француз революциясына дейін, Бретань герцогтығы Франция Корольдігіне қосылғанға дейін, Ренн герцогтықтың астанасы болды. Бретаньның герцогтық дәуіріндегі тарихи астаналардың ішінде Нант пен Ванн да бар еді. Екі өзеннің тоғысында орналасқандығы мен Бретань шекарасына жақын болғандықтан, қаланың тарихы тереңде жатыр, сол арқылы Бретань шекараларына түрлі қиындықтар туындады.

Ерте тарихы

Б.з.д. 2 ғасырына қарай Ридондар тайпасы Бретаньнің шығысындағы, қазіргі Ильэ-и-Вилен департаментімен шамалас аумақты иеленді және Ильэ және Вилен өзендерінің қосылған жерінде, қазіргі Ренн қаласы орналасқан жерде, өздерінің басты қалашығын құрды. Тайпаның аты кельт түбірінен шыққан, "ride" сөзімен байланысты болғандықтан, Ридондардың атқа міну шеберлігімен танылғаны айқын болды. Алайда, аталған тайпаның басты қалашығының аты кейіннен Ренн қаласының атына айналды. Ридондардың басты қалашығы сол кезде Кондате деп аталды – бұл кельт термині "қосылған жер" мағынасын білдіреді және ежелгі Галлияда көптеген қалаларды атау үшін қолданылды. Б.з.д. 1 ғасырдың басында Ридондар грек және римдік монета шығару дәстүлін қабылдап, Македониялық Филипп II-нің кең таралған алтын статерлерін бейімдеді, сондай-ақ Биллон деп аталатын ерекше келттік қорытпа металлын пайдаланды. Келттік дәстүрге сай, монеталардың бетінде жазулар болған жоқ, олар атқа мінген күймешінің, адам басы бар шағын жылқысын бейнелейді. Олардың көптеген монеталары 1835 жылдың маусымында табылған "Аманлис қазынасында" және 1941 жылдың ақпанында табылған Сент-Жак де ла Ланде қазынасында сақталған. Рендегі Бретань мұражайында осы монеталардың үлкен және көрнекті коллекциясы бар. Б.з.д. 57 жылы Ридондар Римге қарсы Галлиялық одаққа қосылды, бірақ олар Красс басқарған әскерлермен жеңіліске ұшырады. Б.з.д. 56 жылы Ридондар рим елшілерін тұтқынға алды, бұл Юлий Цезардың Арморикаға араласып, көтерілісшілерді басуына және келесі жылы Британиялықтардың Ридондарға көмектесуін тоқтату үшін Ла-Манш бұғазын кесіп өтуіне себеп болды. Б.з.д. 52 жылы Ридондар Верцингеторикстің шақыруына жауап беріп, көптеген жауынгерлерден тұратын жасақты жіберді.

Рим дәуірі

Римдіктердің басып алуынан кейін Ридондар тайпасының бас қалашығы Кондате Ридонум (Condate Riedonum) немесе Civitas Riedonum деп аталды. Оның екінші бөлігі, қаланың негізін қалаған Ридондар тайпасына сілтеме жасайды, және соңында қазіргі Ренн қаласының атына айналды. Ренн қаласының ең ерте тұрғыны – Тит Флавий Постумин, ол 1969 жылы Реннде табылған стелалары арқылы бізге белгілі. Атынан көрініп тұрғанындай, ол Флавий әулетінің билігі кезінде, Тит патшалық құрғанда, яғни 79-81 жылдар аралығында дүниеге келген. Стелдердің бірінде латын тілінде ол Civitas Riedonum-дағы барлық мемлекеттік істерді басқарғаны айтылған. Ол екі рет дуумвир болған және Марс Муллоға арналған өмір бойына жалын қызметін атқарған. Рим дәуірінде қаланың стратегиялық орны оның маңыздылығын арттырды. Батысқа қарай Римнің негізгі жолы, Via Osismii, Кондате Ридонумнан Воргиумға (қазіргі Кархай) дейін созылған. 275 жылы варварлардың қаупінен Ренн қаласының айналасына берік кірпіш қабырға салынды. V ғасырда Рим империясының соңғы күндерінде, багуда деп аталатын шаруалардың қарақшылықтарынан қорқынышпен Арморика түбегі, оның ішінде Бретань және Ренн, Батыс Рим империясының соңғы бекінісіне айналды. Арморика римдіктері Кловис I-ге қарсы тұрып, оның аламандардың көп бөлігін және вестготтарды басып алуына кедерес жасады. Ренннің Киелі орындығы 453 жылы құрылды, ал шіркеу қазіргі Ренн соборының орнында 6 ғасырдың басынан бері орналасқан. Ренннің алғашқы епископтарының бірі, қаланың қамқоршысы Мелайн, 497 жылы франктар мен арморикандар арасындағы бейбітшілік шартына үлкен үлес қосты. Ол атақты түрде: "Христиандар арасында бейбітшілік орнату керек" ("Il faut faire la paix entre chrétiens") деп мәлімдеді.

Орта ғасырлар

V ғасырдан бастап бретондықтар Арморика түбегінің батыс бөлігін мекендеді, нәтижесінде ол Бретань (яғни Кіші Британия) деп аталды, ал франктар Армориканың қалған бөлігін басып алды. Бретондықтардың кеңеюін тоқтату және олардың шабуылдарынан сақтану үшін каролингтер Бретон маршын, яғни шекаралық провинцияны құрды, ол Ренн, Нант және Ванн графтықтарынан тұрды. 9 ғасырда осы марштарды Бреттань Корольдігі толығымен өз ішіне қосты, ал 851 жылы Ренн толығымен бретон қаласына айналды. Бреттань тәуелсіз мемлекет ретінде болған тұсында – алдымен Корольдық, содан кейін Герцогтық ретінде – Ренн әдетте аумақтың астанасы саналатын үш қаланың бірі болып есептелді, ал қалғандары Нант және Ванн еді. Ренн соборы Бреттань герцогтарының тәж кию орны болды. Бретон мұрагерлік соғысы (1356–57) кезінде ағылшын королінің туысы, Ланкастер герцогы Генрих Гросмонт Реннді қоршауға алды, бірақ Бертран дю Гесклин қалаға еніп, қарсылық күшін басқарды және жеңіске жетті. Шамамен бір жылдан кейін, 1357 жылы Ланкастер ағылшын қоршауын тоқтатты. 1491 жылы генерал Луи II де ла Тремойль басқарған Карл VIII-нің француз әскері Реннге шабуыл жасады, бірақ сәтсіз аяқталды. 2021 жылы қоршау кезінде қаза тапқан адамдардың жаппай зираттары табылды. Бреттань басқа жерлерде капитуляция жасағаннан кейін, Ренн ғана қарсылық көрсетті. Ренннің қорғаушылары өлімге дейін қарсы тұруға бейілді болды, бірақ Бреттань герцогинясы Анна келіссөздер жүргізуді жөн көрді. 1491 жылдың 15 қарашасындағы Ренн шарты бойынша ол Карл VIII-ге үйленуге міндетті болды, бұл Бреттаньді Франция Корольдігіне қосты. Анна Бреттаньнің автономиясын қорғады және шартта әділдіктің бұрынғыдан келе жатқан тәжірибелер, әдет-ғұрыптар мен салты бойынша жалғастырылатыны уәделенді. Сонымен қатар, ол 1493 жылдың ақпан-сәуір айларында, 1494 жылдың қыркүйегінде және 1495 жылдың қыркүйегінде өткен Бреттань Парламентінің жұмысын жалғастыруға уәде берді. 1720 жылы қаланың солтүстік бөлігіндегі барлық ағаштан жасалған үйлерді үлкен өрт жойды. Жаңадан салынатын үйлер тастан, торлы жоспар бойынша салынды.

XIX, XX және XXI ғасырлар

1857 жылы Ренн теміржол станциясы салынды, бұл қаланың біртіндеп оңтүстікке қарай кеңеюіне әкелді. 1899 жылы Реннде Альфред Дрейфустың екінші соты бүкіл елде сенсация тудырды. 1730 жылы құқық мектебімен басталып, Бриттани университетінің бірнеше факультеттері Нант қаласынан Реннге көшірілді. Ренн университеті 1885 жылы толыққанды жұмыс істей бастады (бірақ 1896 жылға дейін «Conseil des facultés» деп аталды). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ренн үш неміс ұшағынан ауыр зақым көрді. Ұшақтар француз және британдық әскер пойыздарымен қатар, сондай-ақ ауладағы босқындар пойызының жанында тұрған оқ-дәрі пойызына тиді, нәтижесінде 1000 адам қаза тапты. Келесі күні, 1940 жылдың 18 маусымында, неміс әскерлері қалаға енді. Кейіннен Ренн 1943 жылдың наурыз және мамыр айларында АҚШ және Ұлыбритания әуе күштерінің ауыр бомбалауына ұшырады, ал 1944 жылдың маусым айында жүздеген адам қайтыс болды. Реннде неміс әскери тұтқындары лагері мен тұтқындар ауруханасы болды, онда D күні тұтқындалған парашютистер көптеп сақталды. Паттон армиясы 4 тамызда Бретань астанасын азат етті, ал шегінетін неміс әскерлері өздерінен кейін көпірлерді жарып, одан әрі қиратуға себеп болды. Ол кезде халық саны шамамен 100 000 адамды құрайтын қалада 50 000-ға жуық неміс тұтқыны төрт лагерьде ұсталды. 1954 жылдан бастап қала 220 000-ға жуық тұрғынды орналастыру үшін кең ауқымды құрылыс жоспарларын жасады, бұл оған Тулузадан кейін Францияның екінші ең жылдам дамитын қаласы атануына көмектесті (1999 жылғы халық санауы).