Кіріспе

Demoex – демократиялық эксперимент деген сөздің қысқартылған атауы. Demoex – Швециядағы жергілікті саяси партия және Стокгольм қаласының маңындағы Валлентуна қаласында тікелей демократияның тәжірибесі. Ол кез келген мүшеге жергілікті басқаруға қатысуға мүмкіндік беру үшін интернетті пайдаланады. Demoex-тің муниципалитет кеңесінде өкілі бар, ол партияның сайтында бұрын өткізілген дауыс беру нәтижесіне сәйкес кеңесте дауыс береді. Бұл өзінің немесе партиясының көзқарастарына сүйене отырып дауыс беретін дәстүрлі өкілдерден өзгеше. 16 жастан асқан Валлентуна тұрғындарының барлығы сайтта тіркеліп дауыс бере алады. Әлемнің кез келген адамы, егер швед тілінде жаза алса, пікірсайыстарға қатыса алады. Дауыс берушілер барлық мәселе бойынша дауыс беруге міндетті емес; мәселе бойынша дауыс саны неғұрлым аз болса, әрбір дауыстың салмағы соғұрлым артады. Қатысуды ынталандыру үшін партия пайдаланушыларға белгілі бір тақырып бойынша кеңес беретін адамды таңдауға рұқсат береді. Demoex 2002 жылдың 6 наурызында құрылды және сол жылы Валлентуна муниципалитетіндегі жергілікті сайлауда жеңіске жетті. 2002-2010 жылдары Demoex өкілі 19 жасар студент Париса Молаголи болды, ол 2002 жылдың 4 қарашасында дауыстардың 1,7%-ын алып сайланды. Ол 2003 жылы өкілдік қызметін бастады және 2006 жылы дауыстардың 2,9%-ымен қайта сайланды. Оның жетістігі дәстүрлі саясаткерлерді таң қалдырды. Партияның өкілі Пер Норбек 2010 жылы дауыстардың 1,76%-ымен сайланды. Demoex ұлттық партияға, содан кейін де осы қағидалар бойынша халықаралық партияға айналуды жоспарлап отыр. Demoex жүйесі – бұл саяси гибрид, ол электрондық демократияны пайдаланып, тікелей демократияны өкілдік демократия жүйесіне енгізеді. Бұл Швейцарияда 19 ғасырдың соңынан бері қолданылып келе жатқан жартылай өкілдік демократияны құрайды. Таза тікелей демократияда өкілдер болмайды немесе тек шектеулі өкілеттіктерге ие өкілдер болады. Керісінше, өкілдік демократияда сайланған өкілдер саяси шешімдер қабылдаудың барлық құқығына ие. Швейцарияның Landsgemeinde – тікелей демократияның ең көне және таза формаларының бірі. Ол бастапқыда 1231 жылы Швейцарияның Ури кантонында енгізілді және көбінесе көктемде ашық ауада өткізілетін жиын ретінде құрылды, онда дауыс берулер қол көтеру арқылы білдірілді. Бұл жүйе Гларьс кантонында және Аппенцель Иннерроденде әлі де қолданылады.

Идеология

Демоэкс нақты бір саясатты жақтамаса да, оның анық идеологиясы бар: қоғамда демократия дәрежесін арттыру. Олар технологиялық шешімдер саяси шешімдерден өзгеше деңгейге көтерілгенін айтады. Демоэкс ақпараттық технологиялар арқылы тікелей демократияны орнатуды көздейді.

Ашық қоғам

Идеология Карл Поппер мен Анри Бергсонның ашық қоғам туралы ойларына негізделген; ресми құжаттарға қоғамдық қолжетімділік принципінде құрылған қоғамның көрінісі. Демоэкс саясатқа қатысу мен оның кеңдеуіне ұмтылады.

Статистикалық үлестіру

Демоэкс статистикалық үлестіруді қолданады. Яғни, Demoex өкілдерінің мақсаты – онлайн статистикада көрсетілгендей, мүшелердің пікірлерін бейнелеу болып табылады. Егер Demoex-тің 5 мандаты болса және пайдаланушылардың 60% бір ұсынысқа дауыс берсе, онда үш өкіл сол ұсынысқа "иә" деп дауыс береді. Дөңгелектеу математикалық принциптер бойынша жүзеге асырылады. Егер бір мәселе бойынша мүшелердің пікірін тиісті түрде көрсету мүмкін болмаса, бір өкіл бос дауыс береді. Статистикалық үлестіру демократияны нығайту үшін қолданылады. Әр мәселеде тек бір демократиялық сайлау болуы керек. Бір мәселе бойынша көптеген сайлаулар көпшілік принципін оңай бұзуы мүмкін.

Ережелер мен жарнама

Демоэкс-ті құрған белсенділер барлық қатысушылар сақтауы тиіс ережелерді де жасады. Олар ережелердің хаостан сақтау үшін қажет деп ойлады. Ережелерді белгілеп, тиімді жұмыс процесін анықтағаннан кейін, олар концепцияны жарнамалауға кірісті. Олар жергілікті пошта жәшіктеріне үнқағаздар таратты, Demoex футболкаларын жасады және сайлау науқаны үшін үйлік микроавтобусті уақытша пайдаланды. Бұқаралық ақпарат құралдарының көрсеткен қызығушылығы Демоэкске назар аударды. Жарнамалық кампания шағын да арзан болғанымен, Еуропадағы тікелей демократиялық партияның алғашқы мандатын жеңіп алуға жеткілікті болды.