Кіріспе
Demoex – демократиялық эксперимент деген сөздің қысқартылған атауы. Demoex – Швециядағы жергілікті саяси партия және Стокгольм қаласының маңындағы Валлентуна қаласында тікелей демократияның тәжірибесі. Ол кез келген мүшеге жергілікті басқаруға қатысуға мүмкіндік беру үшін интернетті пайдаланады. Demoex-тің муниципалитет кеңесінде өкілі бар, ол партияның сайтында бұрын өткізілген дауыс беру нәтижесіне сәйкес кеңесте дауыс береді. Бұл өзінің немесе партиясының көзқарастарына сүйене отырып дауыс беретін дәстүрлі өкілдерден өзгеше. 16 жастан асқан Валлентуна тұрғындарының барлығы сайтта тіркеліп дауыс бере алады. Әлемнің кез келген адамы, егер швед тілінде жаза алса, пікірсайыстарға қатыса алады. Дауыс берушілер барлық мәселе бойынша дауыс беруге міндетті емес; мәселе бойынша дауыс саны неғұрлым аз болса, әрбір дауыстың салмағы соғұрлым артады. Қатысуды ынталандыру үшін партия пайдаланушыларға белгілі бір тақырып бойынша кеңес беретін адамды таңдауға рұқсат береді. Demoex 2002 жылдың 6 наурызында құрылды және сол жылы Валлентуна муниципалитетіндегі жергілікті сайлауда жеңіске жетті. 2002-2010 жылдары Demoex өкілі 19 жасар студент Париса Молаголи болды, ол 2002 жылдың 4 қарашасында дауыстардың 1,7%-ын алып сайланды. Ол 2003 жылы өкілдік қызметін бастады және 2006 жылы дауыстардың 2,9%-ымен қайта сайланды. Оның жетістігі дәстүрлі саясаткерлерді таң қалдырды. Партияның өкілі Пер Норбек 2010 жылы дауыстардың 1,76%-ымен сайланды. Demoex ұлттық партияға, содан кейін де осы қағидалар бойынша халықаралық партияға айналуды жоспарлап отыр. Demoex жүйесі – бұл саяси гибрид, ол электрондық демократияны пайдаланып, тікелей демократияны өкілдік демократия жүйесіне енгізеді. Бұл Швейцарияда 19 ғасырдың соңынан бері қолданылып келе жатқан жартылай өкілдік демократияны құрайды. Таза тікелей демократияда өкілдер болмайды немесе тек шектеулі өкілеттіктерге ие өкілдер болады. Керісінше, өкілдік демократияда сайланған өкілдер саяси шешімдер қабылдаудың барлық құқығына ие. Швейцарияның Landsgemeinde – тікелей демократияның ең көне және таза формаларының бірі. Ол бастапқыда 1231 жылы Швейцарияның Ури кантонында енгізілді және көбінесе көктемде ашық ауада өткізілетін жиын ретінде құрылды, онда дауыс берулер қол көтеру арқылы білдірілді. Бұл жүйе Гларьс кантонында және Аппенцель Иннерроденде әлі де қолданылады.
Demoex, an appellation short for democracy experiment, is a local Swedish political party and an experiment with direct democracy in Vallentuna, a suburb of Stockholm, Sweden. It uses the Internet to make it possible for any member to participate in the local government. Demoex has a representative in the municipal council, who votes in the council according to a poll that is held beforehand on the website of the party. This is unlike traditional representatives, who vote according to their own views or their party's views. Every Vallentuna resident older than 16 years can register on the website to vote; anyone in the world can take part in the debates, if they can write in Swedish. Voters do not have to vote on all issues; the fewer votes on an issue, the more weight each vote carries. To boost participation, the party allows users to choose someone to advise them on a particular topic. Demoex was founded on March 6, 2002, and won a local election in the municipality Vallentuna that year. 2002 2010 the Demoex representative was 19 year old student Parisa Molagholi, elected on 4 November 2002 with 1.7% of the votes. She began serving as representative in 2003, and was re elected in 2006 with 2.9% of the votes. Her success has astonished traditional politicians. The party's representative, Per Norbäck, was elected in 2010 with 1.76% of the vote. Demoex intends to become a national party and eventually an international party on the same principles. The Demoex system is a political hybrid which uses e democracy to inject direct democracy into a system of representative democracy. This creates a semi representative democracy, similar to one that has been used in Switzerland since the late 19th century. In pure direct democracy, there are no representatives, or there are only proxy representatives with limited power. By contrast, in a representative democracy, the elected representatives have all the power to make political decisions. The Swiss Landsgemeinde is one of the oldest and purest forms of direct democracy. It was originally introduced in the Swiss Canton of Uri in 1231, and was structured as an open air gathering, usually in springtime, where votes were expressed by a show of raised hands. This system is still used in the Canton of Glarus and Appenzell Innerrhoden.
Идеология
Демоэкс нақты бір саясатты жақтамаса да, оның анық идеологиясы бар: қоғамда демократия дәрежесін арттыру. Олар технологиялық шешімдер саяси шешімдерден өзгеше деңгейге көтерілгенін айтады. Демоэкс ақпараттық технологиялар арқылы тікелей демократияны орнатуды көздейді.
Ашық қоғам
Идеология Карл Поппер мен Анри Бергсонның ашық қоғам туралы ойларына негізделген; ресми құжаттарға қоғамдық қолжетімділік принципінде құрылған қоғамның көрінісі. Демоэкс саясатқа қатысу мен оның кеңдеуіне ұмтылады.
Статистикалық үлестіру
Демоэкс статистикалық үлестіруді қолданады. Яғни, Demoex өкілдерінің мақсаты – онлайн статистикада көрсетілгендей, мүшелердің пікірлерін бейнелеу болып табылады. Егер Demoex-тің 5 мандаты болса және пайдаланушылардың 60% бір ұсынысқа дауыс берсе, онда үш өкіл сол ұсынысқа "иә" деп дауыс береді. Дөңгелектеу математикалық принциптер бойынша жүзеге асырылады. Егер бір мәселе бойынша мүшелердің пікірін тиісті түрде көрсету мүмкін болмаса, бір өкіл бос дауыс береді. Статистикалық үлестіру демократияны нығайту үшін қолданылады. Әр мәселеде тек бір демократиялық сайлау болуы керек. Бір мәселе бойынша көптеген сайлаулар көпшілік принципін оңай бұзуы мүмкін.
Ережелер мен жарнама
Демоэкс-ті құрған белсенділер барлық қатысушылар сақтауы тиіс ережелерді де жасады. Олар ережелердің хаостан сақтау үшін қажет деп ойлады. Ережелерді белгілеп, тиімді жұмыс процесін анықтағаннан кейін, олар концепцияны жарнамалауға кірісті. Олар жергілікті пошта жәшіктеріне үнқағаздар таратты, Demoex футболкаларын жасады және сайлау науқаны үшін үйлік микроавтобусті уақытша пайдаланды. Бұқаралық ақпарат құралдарының көрсеткен қызығушылығы Демоэкске назар аударды. Жарнамалық кампания шағын да арзан болғанымен, Еуропадағы тікелей демократиялық партияның алғашқы мандатын жеңіп алуға жеткілікті болды.